Κυριακή, 10 Ιανουαρίου 2010

Τέτοιες μέρες, πριν 200 χρόνια Ο ΛΟΡΔΟΣ ΒΥΡΩΝ ΣΤΗΝ ΑΤΤΙΚΗ


του Πάνου Τριγάζη*


Της θείας της γης διαλαλητής, μα και κριτής

της έφερε τη λύρα του και το σπαθί του αντάμα

Κωστής Παλαμάς


Τέτοιες μέρες, πριν 200 χρόνια, ο Λόρδος Βύρων επισκεπτόταν την Αττική.

Χριστούγεννα του 2009 ο νεαρός Μπάιρον (21 ετών τότε), είχε φθάσει στην Αθήνα, ύστερα από ένα τρίμηνο οδοιπορικό με αφετηρία την Πάτρα, όπου πρωτοπάτησε ελληνικό έδαφος στις 26 Σεπτεμβρίου 1809, προερχόμενος από τη Μάλτα. Οδοιπορικό που τον έφερε στην Πρέβεζα, στα Γιάννενα, στην όμορφη Ζίτσα, στο κάστρο του Αλή Πασά στο Τεπελένι και από ‘κει πίσω στην Πρέβεζα, μετά στο Μεσολόγγι, ξανά στην Πάτρα, στο Αίγιο, απέναντι στη Ναύπακτο και στην Άμφισσα, στους Δελφούς και στη Θήβα.

Η πρώτη περίοδος της διαμονής του στην πόλη της Παλλάδας κράτησε δέκα εβδομάδες και περιλάμβανε περιηγήσεις σ΄όλη την Αττική. Ειδικότερα, στις 13 Ιανουαρίου 1810 επισκέφθηκε την Ελευσίνα, ενώ λίγες μέρες αργότερα ταξίδεψε στη Βάρη, στο Σούνιο, στην Κερατέα και στο Μαραθώνα. Επίσης, ανέβηκε στην Ακρόπολη όπου αντικρίζοντας τον λεηλατημένο Παρθενώνα από τον συμπατριώτη του Λόρδο Ελγιν ένοιωσε μεγάλη οργή, την οποία εξέφρασε μέσα από τα ποιήματά του «Η κατάρα της Αθήνας» και «Το Προσκύνημα του Τσάϊλντ Χάρολντ».

Πασίγνωστο είναι και το ποίημα του Λόρδου Βύρωνα με τίτλο «Η Κόρη των Αθηνών», που έγραψε τότε για την 14χρονη Τερέζα Μακρή, τη μεγαλύτερη από τις τρεις κόρες της χήρας ενός Άγγλου υποπρόξενου την οποία ερωτεύθηκε παράφορα.

Από την Αθήνα, ο Μπάιρον αναχώρησε για τη Σμύρνη και την Κωνσταντινούπολη στις 5 Μαρτίου 1810 και επέστρεψε, ύστερα από περίπου 5 μήνες.

Η δεύτερη περίοδος της διαμονής του στην Αθήνα κράτησε ως τις 22 Απριλίου 1811 και περιλάμβανε νέες περιηγήσεις του στην Αττική αλλά και στην Πελοπόννησο.

Να τι έγραφε σε ένα γράμμα του: «Μένω στο Μοναστήρι των Καπουτσίνων, μπροστά μου έχω τον Υμηττό, πίσω μου την Ακρόπολη, δεξιά μου το ναό του Δία, μπροστά το Στάδιο, αριστερά μου την πόλη, ε, κύριε, αυτό θα πει τοπίο, αυτό θα πει γραφικότητα!» (20 Ιανουαρίου 1811). Στο ίδιο γράμμα έλεγε ότι «για ποικιλία κάνω πότε πότε εκδρομές στο Μαραθώνα, το Σούνιο, την κορυφή του Υμηττού και το Μοριά».

Επισκεπτόμενος περιοχές αρχαίας δόξας, όπως ο Μαραθώνας, ο Μπάϊρον θλιβόταν για την παρακμή της Ελλάδας (Ελλάς ωραία! Λείψανο θλιβερό αξίας που έχει δύσει!), αλλά ονειρευόταν κιόλας:

Βουνά τον πλατύ Μαραθώνα κοιτάνε

και κείνους κοιτάει η θάλασσα πέρα

κι εγώ πώς μπορούσε ονειρεύομαι να ‘ναι

Ελεύθερη πάλι η Ελλάδα μια μέρα!

Σχεδίαζε από την Αθήνα και άλλα ταξίδια. «Ένα φιρμάνι από την Πύλη – έγραφε στη μητέρα του στις 2.2.1811 – μου επιτρέπει να συνεχίσω προς Ιερουσαλήμ και Αίγυπτο, κι έτσι θα επισκεφθώ τις πυραμίδες και την Παλαιστίνη πριν γυρίσω».

Δεν έκανε πράξη το σχέδιό του. Οπως προαναφέραμε, ο Λόρδος Βύρων έφυγε από την Αθήνα στις 22 Απριλίου 1811 με προορισμό το Λονδίνο.

Η επιστροφή στην πατρίδα του συνοδεύτηκε από τη δημοσίευση του ποιήματός του «Το προσκύνημα του Τσάϊλντ Χάρολντ», το οποίο τον «έκανε διάσημο σε μια μέρα» (σύμφωνα με δικά του λόγια), αλλά αξιοσημείωτη είναι και η πολιτική του δράση. Στην πρώτη ομιλία του στη Βουλή των Λόρδων (27.2.1812), υπήρξε καταπέλτης εναντίον νομοσχεδίου (που μόνο αυτός καταψήφισε), το οποίο προέβλεπε τη θανατική ποινή για τους εξεγερμένους κλωστοϋφαντουργούς του Νόττιγχαμ, που έχαναν τις δουλειές τους από την εκμηχάνιση της παραγωγής.

Ο Λόρδος Βύρων επέστρεψε στην επαναστατημένη Ελλάδα το 1823. Από την Κεφαλονιά πέρασε στις 6 Ιανουαρίου 1824 στο πολιορκημένο Μεσολόγγι. Εκεί άφησε την τελευταία του πνοή, στις 19 Απριλίου 1824, αφού αρρώστησε βαριά.

Παρότι πέθανε πολύ νέος, σε ηλικία μόλις 36 ετών, ο Λόρδος Βύρων άφησε μεγάλο ποιητικό έργο με παγκόσμια ακτινοβολία, ενώ για την δράση του και τη θυσία υπέρ της ανεξαρτησίας της Ελλάδας αναγνωρίζεται ως ο κορυφαίος των Φιλελλήνων.

Τιμώντας τα 200 χρόνια από το πρώτο ταξίδι του Λόρδου Βύρωνα στην Ελλάδα, ο Σύνδεσμος «ΜΠΑΪΡΟΝ» για τον φιλελληνισμό και τον πολιτισμό, που έχει έδρα του το Δήμο Βύρωνα και μέλη σ΄όλη την Ελλάδα και στον απόδημο ελληνισμό, προωθεί την ιδέα και ζητεί υποστήριξη για να οριστεί «Έτος Μπάιρον» το 2010.

Σημείωση: Τα αποσπάσματα των επιστολών είναι από το βιβλίο «ΛΟΡΔΟΥ ΜΠΑΪΡΟΝ – Επιστολές από την Ελλάδα». Μετάφραση Δημοσθένη Κούρτοβικ, εκδόσεις ΙΔΕΟΓΡΑΜΜΑ.

* Ο Πάνος Τριγάζης είναι Πρόεδρος του Συνδέσμου «ΜΠΑΪΡΟΝ» ΓΙΑ ΤΟΝ ΦΙΛΕΛΛΗΝΙΣΜΟ ΚΑΙ ΤΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ.

Δεν υπάρχουν σχόλια: