Κυριακή, 24 Ιανουαρίου 2010

ΕΘΝΙΚΟ ΚΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ Ή ΚΑΤΑΠΑΤΗΤΟΛΟΓΙΟ ;



Με αφορμή τη συζήτηση στη Βουλή για το Νομοσχέδιο «περί προστασίας δασών στις καμένες το 2009 περιοχές της Β.Α Αττικής», που κατέθεσε το νεοσύστατο υπουργείο Περιβάλλοντος, τέθηκαν ουσιαστικά μια σειρά ζητήματα που αφορούν την προστασία των δασών και των δημόσιων εκτάσεων από καταπατήσεις, αλλαγή χρήσεων γής και αυθαίρετη δόμηση.
Πιστεύω ότι παρόλες τις καλές προθέσεις της υπουργού, το συγκεκριμένο «πιλοτικό» νομοσχέδιο δεν αντιμετωπίζει ριζικά τα προβλήματα της υπεράσπισης της δημόσιας δασικής γής και γενικότερα της δημόσιας γης που έχουν τεθεί και αναζητούν επειγόντως λύσεις τόσο στην Αττική όσο και σε ολόκληρη τη χώρα.
Με αυτή την έννοια, θεωρώ αναγκαίο να επικεντρωθεί η όλη συζήτηση γύρω από την ουσιαστική ανυπαρξία Εθνικού Κτηματολόγιου και δασικών χαρτών, τους λόγους για τους οποίους δεν υφίστανται μέχρι σήμερα δασικοί χάρτες και Εθνικό Κτηματολόγιο, τις περιορισμένες αναδασώσεις πυρπολημένων δασικών εκτάσεων και τους αποχαρακτηρισμούς που έπονται ύστερα από τις δασικές πυρκαγιές, την αυθαίρετη ιδιοποίηση και δόμηση δημόσιας γής, τις πολιτικές παραχώρησης δημόσιων δασικών και αγροτικών εκτάσεων σε καταπατητές και πολλά άλλα τα οποία συνδέονται με την σύνταξη Εθνικού Κτηματολόγιου.
Με δυό λόγια η σημερινή πολιτική ηγεσία πρέπει να απαντήσει στο ερώτημα: Θέλει πραγματικά να προστατευτούν οι δημόσιες δασικές εκτάσεις ή αναζητά προσχήματα μέσω ορισμών «περί του τι είναι δάσος» για να αποχαρακτηρίσει εκατομμύρια στρέμματα δασικής γης ώστε να αλλάξουν χρήση και να δομηθούν; Θέλει δασικούς χάρτες για να κατοχυρωθεί η αυθαίρετη ή νομότυπη ιδιοποίηση δημόσιας δασικής γής; Θέλει την προστασία των δημόσιων αγροτικών εκτάσεων; Θέλει, εν τέλει, Εθνικό Κτηματολόγιο ή Καταπατητολόγιο;

Στη συνέχεια παραθέτω μια σειρά στοιχεία, χρήσιμα για την διαμόρφωση μιας συνολικότερης άποψης.
Πάνος Τότσικας ( μέλος της διαδημοτικής επιτροπής για τη διάσωση του Υμηττού )

23.1 2010


Στοιχεία από Συνέντευξη Τύπου του Συμβολαιογραφικού Συλλόγου Αθηνών-Πειραιώς(1)

- Το σύνολο της χώρας υπολογίζεται σε 135 εκ. περίπου στρέμματα από τα οποία τα 95 εκ. χαρακτηρίζονταν το 1945 ως δασικά. Στην απογραφή δασών του1992, μόνο 83 εκ. στρέμματα χαρακτηρίζονταν δασικά. Δηλαδή κατά την διάρκεια 47 ετών «εξαφανίστηκαν» 12 εκ στρ. δασικών εκτάσεων.

- Μέσω του Κτηματολόγιου, έχουν καταγραφεί σε μια πρώτη φάση (1996-2002), οι ιδιοκτησίες σε 323 Δήμους της χώρας που καλύπτουν 7,69 εκ. στρ, από τα οποία τα 3,58 εκ. αφορούν δάση, δασικές και χορτολιβαδικές εκτάσεις. Σε μια δεύτερη φάση (2008), οι ιδιοκτησίες σε 113 Δήμους καλύπτουν
3,53 εκ στρ . Δηλ. μέχρι σήμερα, μόνο 11,22 εκ στρ σε 436 Δήμους της χώρας έχουν κτηματογραφηθεί,ενώ οι δασικοί χάρτες που έχουν εκπονηθεί καλύπτουν μόνο το 5,82 % της χώρας και βρίσκονται σε φάση σύνταξης δασικοί χάρτες που περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων το μεγαλύτερο μέρος της Αττικής.
Ωστόσο ακόμη και οι υπάρχοντες δασικοί χάρτες δεν έχουν επικυρωθεί (με εξαίρεση το Άστρος και τα Δολιανά), με αποτέλεσμα να μην είναι κατοχυρωμένα τα ιδιοκτησιακά δικαιώματα του Ελληνικού Δημοσίου, το οποίο έχει απαλλαγεί από την υποχρέωση να υποβάλει δήλωση ιδιοκτησίας και αυτό αποδείχθηκε ότι καθιστά ευάλωτα τα δημόσια ακίνητα για μια οκταετία. Ο επίδοξος καταπατητής με μια απλή δήλωση στο Κτηματολόγιο, μπορεί να ιδιοποιηθεί ένα δημόσιο ακίνητο και η παρανομία να εντοπιστεί μετά από οκτώ χρόνια.
Είναι προφανές ότι, για την κατοχύρωση της δημόσιας δασικής γης, σημείο - κλειδί είναι η σύνταξη και η επικύρωση των δασικών χαρτών για το σύνολο της χώρας. «Η σύνταξη και η κύρωση των δασικών χαρτών πρέπει να προηγείται της ολοκλήρωσης της κτηματογράφησης κάθε περιοχής», δηλώνει ο πρόεδρος του ΓΕΩΤΕΕ.
Σύμφωνα με κάποιες εκτιμήσεις, με τις ρυθμίσεις που προωθεί το υπουργείο Περιβάλλοντος για τον ορισμό του δάσους, οι χάρτες της πρώτης φάσης του Κτηματολογίου, που έχουν εκπονηθεί με βάση τις προδιαγραφές του Ν. 998/78, μπορούν άμεσα να αναρτηθούν για να υποβληθούν ενστάσεις και να ακολουθήσει η επικύρωσή τους.
Με την καθυστέρηση της σύνταξης δασικών χαρτών και του Κτηματολογίου, κινδυνεύουν από καταπατητές 3 εκατομμύρια στρέμματα δημόσιας γης στις εκτός σχεδίου περιοχές της χώρας

Το Κτηματολόγιο ως… «εργαλείο» καταπατητών (2)

Όπως επισημαίνει ο πρόεδρος του Συλλόγου Συμβολαιογράφων Αθηνών, Πειραιώς, Αιγαίου και Δωδεκανήσων Κώστας Βλαχάκης, «οκτώ χρόνια μετά την ίδρυση ενός κτηματολογικού γραφείου, οι εγγραφές που έχουν γίνει στο Κτηματολόγιο θεωρούνται οριστικές. Ύστερα από δεκαετία μετατρέπονται σε ακαταμάχητο τεκμήριο, άρα την ιδιοκτησία τεκμαίρεται αυτός που έχει εμφανιστεί στην αρχική εγγραφή. Με δεδομένο ότι χρησικτησία επί ακινήτων του Δημοσίου δεν γίνεται, ο καταπατητής ενός δημόσιου κτήματος τυπικά δεν αποκτά κυριότητα. Όμως μετά την δεκαετία, το Δημόσιο στερείται από τις εμπράγματες αξιώσεις του, δηλαδή δεν μπορεί πλέον να διεκδικήσει την καταπατημένη έκταση. Άρα πρακτικά την παραχωρεί στον καταπατητή»
Επιπλέον το Δημόσιο δεν παρεμβαίνει στη διαδικασία κτηματογράφησης για να υπερασπίσει την περιουσία του, παρά μόνο όταν κληθεί ή για ιδιοκτησίες που έχουν αρχικά καταγραφεί ως αγνώστου ιδιοκτήτη. «Πλην όμως, ένας καταπατητής εμφανίζει συνήθως πλαστούς τίτλους ή ψεύτικες μαρτυρίες,άρα δεν προσφεύγει στη διαδικασία άγνωστου ιδιοκτήτη, άρα το δημόσιο δεν ειδοποιείται ποτέ ότι κάποιος διεκδικεί την περιουσία του. Αν ποτέ το αντιληφθεί, μπορεί εν τω μεταξύ η έκταση να έχει πωληθεί, να έχει χτιστεί, να υπάρχουν δηλαδή τετελεσμένα…», επισημαίνει ο κ. Βλαχάκης.
Από τον πρώτο κιόλας ιδρυτικό νόμο για το Κτηματολόγιο το 1995, έγινε σαφές πως η πολιτεία δεν επρόκειτο να δηλώσει την περιουσία της. Το κράτος οχυρώθηκε νομικά πίσω από το τεκμήριο υπέρ του Δημοσίου: ότι δηλαδή κάθε (εκτός σχεδίου) έκταση στην Ελλάδα είναι δημόσια έκταση, εκτός άν αποδειχτεί το αντίθετο. Η επιλογή αυτή, όμως, αποδείχθηκε τελικά ιδιαίτερα «βολική» για τους καταπατητές. Από τη μια πλευρά γιατί το Κτηματολόγιο δεν αποκαλύπτει τις συστηματικές καταπατήσεις που έγιναν στο παρελθόν. Από την άλλη, γιατί (σύμφωνα με τους νομικούς) αφήνει περιθώρια νομιμοποίησης των καταπατήσεων.
Αυτό σημαίνει ότι ο μεγαλύτερος αναδασμός γης στη μεταπολιτευτική ιστορία της χώρας γίνεται παράνομα μέσω του Εθνικού Κτηματολόγιου…

Ερώτηση του Περ.Κοροβέση (3)

Σύμφωνα με Ερώτηση του βουλευτή Περικλή Κοροβέση ( 17256/3.4.09):
«…η ολοκλήρωση της Α’ φάσης για την σύνταξη του Κτηματολογίου στην περιοχή των Δήμων Ηλιούπολης- Αργυρούπολης έφερε ξανά στην επιφάνεια το ζήτημα της διεκδίκησης από ιδιώτες δημόσιων δασικών εκτάσεων στον Υμηττό, τις οποίες θεωρούν «οικόπεδα» τα οποία τους ανήκουν. Παρά την ύπαρξη δικαστικών αποφάσεων εις βάρος τους, οι κληρονόμοι Νάστου διεκδικούσαν μέχρι πριν λίγα χρόνια όλο τον δασικό χώρο του Υμηττού, μέχρι την κορυφή του βουνού. Σήμερα, οι κληρονόμοι Νάστου έχουν αποστασιοποιηθεί και στη θέση τους εμφανίζονται ως ιδιοκτήτες δημόσιων δασικών εκτάσεων στον Υμηττό κάποιοι ιδιώτες που ισχυρίζονται ότι αγόρασαν κάποτε «οικόπεδα» από τους Κληρονόμους Νάστου.
Στην περιοχή της Ηλιούπολης, μια μελέτη που έγινε για λογαριασμό του Δήμου πριν λίγα χρόνια, κατέγραψε πάνω από 100 άτομα ως διεκδικητές μικρών δασικών εκτάσεων, μεταξύ των οποίων και τοπικούς παράγοντες. Πολλά απ’ αυτά τα άτομα, στην Α’ Φάση σύνταξης του Κτηματολογίου στην περιοχή, έσπευσαν να δηλώσουν ως ιδιοκτησία τους τμήματα του δημόσιου δασικού χώρου, ενώ η αρμόδια κρατική υπηρεσία δεν έχει μέχρις στιγμής αντιδράσει».
Ακόμη ο βουλευτής Περικλής Κοροβέσης στην Ερώτησή του είχε επισημάνει ότι: « Στην περιοχή των δήμων Ηλιούπολης-Αργυρούπολης- Αλίμου υπήρχε από τα χρόνια της Τουρκοκρατίας το λεγόμενο “Τσιφλίκι Καρά” συνολικής έκτασης το πολύ 1000 στρεμμάτων, σύμφωνα με την απόφαση 23/1997 του τότε Εισαγγελέα Εφετών Αθηνών Γεώργ. Σανιδά. Το 1922 η έκταση αυτή η αγοράστηκε από τον κτηνοτρόφο Αλέξιο Νάστο και στη συνέχεια μεταβιβάστηκε στους κληρονόμους του, οι οποίοι έχουν ήδη πουλήσει πάνω από 6.000 στρέμματα στην εντός και εκτός σχεδίου περιοχή των δήμων αυτών.
Στις 10 Οκτωβρίου 2006 ξεκίνησε- και συνεχίζεται – στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών δίκη μεταξύ των κληρονόμων Νάστου και του Ελληνικού Δημοσίου, οι υπηρεσίες του οποίου “…εκ πλάνης και από ασυγχώρητη αμέλεια παρέλειψαν να εξετάσουν τους τίτλους των κληρονόμων Νάστου, με αποτέλεσμα τεράστια ζημία του Δημοσίου”, σύμφωνα με την απόφαση 4910/1977 του Εφετείου Αθηνών…»

Κατόπιν τούτων ο Περ, Κοροβέσης ρωτούσε – μεταξύ άλλων - αν έγιναν από τις αρμόδιες κρατικές υπηρεσίες οι απαιτούμενες Δηλώσεις ιδιοκτησίας στην προαναφερόμενη δασική περιοχή του Υμηττού.

Στην απάντησή της η αρμόδια Δ/ση Δασών Αν. Αττικής (6.2.09) αναφέρει μεταξύ άλλων ότι «…οι Δηλώσεις του Δημοσίου για τις δασικές εκτάσεις των Ο.Τ.Α Αργυρούπολης – Ηλιούπολης που συμπεριλαμβάνουν τον ορεινό όγκο του Υμηττού… προϋποθέτουν την κατάρτιση των Δασικών Χαρτών των συγκεκριμένων Ο.Τ.Α …η οποία βρίσκεται στη διαδικασία ανάθεσης στους αναδόχους μελετητές», ενώ ο αρμόδιος υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης που διαχειρίζονταν τις εν λόγω δασικές εκτάσεις, στην απάντησή του αναφέρει μεταξύ άλλων: «…Από τις εν λόγω μελέτες θα αντληθούν τα στοιχεία τα οποία θα χρησιμοποιηθούν για να συνταχθεί η δήλωση για τα εμπράγματα δικαιώματα του Δημοσίου, η οποία θα υποβληθεί στις διαδικασίες των κτηματογραφήσεων του Εθνικού Κτηματολογίου»,(ενώ) «…κατά την επεξεργασία των στοιχείων της κτηματογράφησης…δεν δεσμεύονται οι υπηρεσίες που ήδη έχουν στοιχεία, να υποβάλλουν Δήλωση και σε χρόνο προγενέστερο της σύνταξης και παραλαβής δασικών χαρτών…».
Κατά τά άλλα, ακόμη και σε καραμπινάτες περιπτώσεις ιδιοποίησης Δημόσιας δασικής γής, όπως αυτή που αναφέρει ο Περικλής Κοροβέσης, δεν δηλώνεται η ιδιοκτησία του Δημοσίου και παραπέμπεται στην διαδικασία κατάρτισης Κτηματολογίου και δασικών χαρτών.


Οι απόψεις του ΤΕΕ (4)

Το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδος (ΤΕΕ), έχοντας εκπονήσει το 1994 την αρχική μελέτη για την δημιουργία του Εθνικού Κτηματολογίου, παρουσίασε το 2005 ένα επιχειρησιακό σχέδιο ολοκλήρωσης της σύνταξης και της λειτουργίας του έως το 2016. Τμήματα αυτού του σχεδίου θεσμοθετήθηκαν με την ψήφιση του Ν.3481/06 και σήμερα προωθείται η επικαιροποίηση αυτού του σχεδίου με βάση τα πορίσματα και τις προτάσεις της Διεπιστημονικής Επιτροπής Κτηματολογίου που έχει συγκροτηθεί.

Βασικά απολογιστικά δεδομένα του Εθνικού Κτηματολογίου:

- Στα 15 χρόνια από την έναρξη της σύνταξης του Εθνικού Κτηματολογίου έχει ολοκληρωθεί μόνο το 17% του έργου, σε έκταση που ανέρχεται στο 6% περίπου της χώρας. Με το τρέχον πρόγραμμα κτηματογράφησης των αστικών κέντρων, υπολογίζεται να υλοποιηθεί μέχρι το 2012 μόνο το 40% του έργου, σε έκταση της χώρας περίπου 10%.

- Στα 30 και πάνω χρόνια από την ψήφιση του Ν.248/76 «περί οριοθεσίας των δασικών εκτάσεων και προστασίας των δημόσιων δασικών εκτάσεων» και του Ν.998/79 «περί προστασίας των δασών
Και των δασικών εν γένει εκτάσεων της χώρας», δεν έχει τελεσίδικα οριοθετηθεί καμία δημόσια δασική έκταση, δεν έχει κυρωθεί ούτε ένας δασικός χάρτης στο σύνολο της χώρας.

- Στα 70 χρόνια από την ψήφιση του θεσμικού πλαισίου καθορισμού αιγιαλού και παραλίας, υπάρχει θεσμοθετημένη γραμμή το πολύ για το 20% της ελληνικής ακτογραμμής.

- Στα 5 χρόνια λειτουργίας των Υποθηκοφυλακείων ως Μεταβατικών Κτηματολογικών Γραφείων, αποδείχθηκε ότι δεν μπορούν να ανταποκριθούν ούτε ως μεταβατική λύση στο θεσμό.

Το Εθνικό Κτηματολόγιο …είναι μια ισχυρή θεσμική και πραγματική ασπίδα απέναντι σε κάθε επίδοξο καταπατητή δημόσιας ή ιδιωτικής έκτασης…Η δύσκολη δημοσιονομική κατάσταση της χώρας και η προοπτική της, επιβάλλει την επίσπευση της καταγραφής της περιουσίας του Δημοσίου επί της γης και έτσι την αποτίμησή της. Η εθνική καταστροφή από τις πυρκαγιές του 2007 και του 2009 επιβάλλουν άλλη ταχύτητα και αναπροσαρμογές στο σχεδιασμό της σύνταξης του Εθνικού Κτηματολογίου.

Στα πλαίσια του επικαιροποιημένου επιχειρησιακού σχεδίου, προτείνεται από την Διεπιστημονική Επιτροπή Κτηματολογίου, μεταξύ άλλων:
- Ίδρυση Οριστικών Κτηματολογικών Γραφείων υπό τον ΟΚΧΕ με τοπική αρμοδιότητα τους νομούς της χώρας.
- Ηλεκτρονικό Κτηματολόγιο
- Μέτρα βελτίωσης διαδικασιών διόρθωσης των πρώτων εγγραφών
- Σύνταξη δασικών χαρτών και οριογραμμών αιγιαλού στο σύνολο της χώρας, στο πλαίσιο σύνταξης του Εθνικού Κτηματολόγιου.
Η εκπόνηση των δασικών χαρτών με τις διαδικασίες του Ν.2664/98…μπορεί να συμβαδίζει
με το πρόγραμμα κτηματογράφησης, ώστε η ανάρτηση των δασικών χαρτών να γίνεται ταυτόχρονα με την ανάρτηση της κτηματογράφησης, η δε κύρωσή τους να προηγείται…
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
(1) βλ. Ελευθεροτυπία 10/12/09, Χαρά Τζαναβάρα
(2) βλ. Καθημερινή 5/1/10, Γιώργος Λιάλιος
(3) βλ. Ερώτηση στη Βουλή του Περικλή Κοροβέση και σχετική απάντηση
(4) βλ. Δελτίο ΤΕΕ Νο 2565 – 21/12/09

Δεν υπάρχουν σχόλια: