Σάββατο, 11 Ιουνίου 2011

ΓΕΦΥΡΙΣΜΟΙ Ή Η ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΓΙΟΥΧΑ


O Διονύσης Σαββόπουλος πολλά χρόνια πριν μας καλούσε να πάμε στην παράσταση (Ηπείρου & Αχαρνών) στο Κύτταρο για να μας γιουχαϊσει. Τότε δεν μας πείραζε αυτό. Τότε δεν είμασταν τόσο δήθεν, δεν είμασταν τόσο καταθλιπτικοί, δεν είμασταν τόσο ηλίθιοι. Ο «καθωσπρεπισμός», η «καλή συμπεριφορά» και το «πολιτισμένο κλίμα» αποτελούσαν έννοιες ουσίας, όχι τύπων. Αποτελούσαν έννοιες προστασίας της συλλογικότητας και όχι έννοιες που καλύπτουν ύποπτες και υπόγειες ατομικότητες. Δεν τις επικαλούμασταν όποτε και όταν μας βόλευαν.

Πέρασαν χρόνια από τότε και σήμερα αλλάζουμε κάπως το στίχο και λέμε ελάτε στην πλατεία να σας γιουχαϊσουμε. Αφού, όμως, δεν έρχεστε στην πλατεία τότε επιλέγουν οι άλλοι τον χρόνο και τον τρόπο. Το κράξιμο, συνεπώς, δεν είναι φρούτο της εποχής. Καρποφορεί σε όλες τις εποχές, όταν το κλίμα είναι κατάλληλο και το έδαφος πρόσφορο. Από την αρχαία Ελλάδα, την κοιτίδα του πολιτισμού, το δυτικό πρότυπο, το κλασικό ιδεώδες, λειτουργεί η αποδοκιμασία, το γιουχαϊσμα, το κράξιμο.

Η (αρχαία) Ιερά Οδός ήταν δρόμος των Αρχαϊκών χρόνων, ο οποίος συνέδεε την πόλη των Αθηνών με το Θριάσιο Πεδίο, στο οποίο μία φορά το χρόνο τελούνταν τα περίφημα Ελευσίνια μυστήρια. Η Ιερά Οδός αποτελούσε χώρο συγκέντρωσης πεζοπόρων προσκυνητών και της συνακόλουθης πομπής. Στις πρώτες γραμμές της πομπής ήταν οι αξιωματούχοι, εκείνοι στους οποίους είχαν ανατεθεί τα πολιτικά και θρησκευτικά λειτουργήματα, στην συνεχεία οι Αρεοπαγίτες, τα μέλη των Πεντακοσίων και οι άλλοι επίσημοι. Ειδική θέση στην πομπή θα είχε προβλεφθεί για τους απεσταλμένους των άλλων πόλεων.

Όταν έφτανε η πομπή στην γέφυρα του ελευσινιακού Κηφισσού, λάμβαναν χώρα οι γνωστοί γεφυρισμοί. Οι γεφυρισμοί περιείχαν αποδοκιμασίες, πειράγματα και αστείες φράσεις από τους κατοίκους της Ελευσίνας προς τους συμμετέχοντες στην πομπή. Οι γεφυρισμοί έδιναν την ευκαιρία για εξωτερίκευση των δημοκρατικών ένστικτων του πλήθους και αποστολή ηχηρών μηνυμάτων προς τους άρχοντες.

Σε περιόδους κρίσης η συμμετοχή επισήμων στην πομπή ήταν επισφαλής, καθώς ο λαός ήταν οργισμένος και οι αντιδράσεις του δεν ήταν ελεγχόμενες. Οι άρχοντες, όμως, τότε κρύβονταν μεν αλλά δεν απέδιδαν τις οργισμένες εκδηλώσεις σε παθογένειες και τέτοια παρόμοια του δημοκρατικού πολιτεύματος, αλλά αντίθετα θεωρούσαν ως αναπόφευκτο της δικής τους πολιτείας το φαινόμενο.

Δεν επικαλούνταν τον δήθεν πολιτισμό, τη δημοκρατία και τα άλλα επιφαινόμενα για να αποφύγουν την οργή του λαού, συνειδητή ή ασυνείδητη, αλλά οργή. Εξάλλου το γνώριζαν, το υποψιάζονταν, το διαισθάνονταν (ποιος ξέρει;) ότι η βία δεν είναι μονόδρομος, αν όχι κύκλος, τουλάχιστον είναι αμφίδρομος. Όταν, λοιπόν, ασκείς βία με οποιοδήποτε τρόπο, αναπόφευκτα θα σου γυρίσει και πίσω και θα τη δεχθείς. Έτσι γίνεται πάντα, έτσι και τώρα.

Σπύρος Τζόκας

Τέως δήμαρχος Καισαριανής

Δεν υπάρχουν σχόλια: