Η ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ ΚΑΙ Ο ΚΑΛΛΙΚΡΑΤΗΣ….. ΕΝΑ ΧΡΟΝΟ ΜΕΤΑ. Η ΑΝΑΓΚΗ ΕΝΟΣ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟΥ ΘΕΣΜΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ

Του Σπύρου Τζόκα
Μέλους του Δ.Σ της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας- (ΚΕΔΕ)
π. Δήμαρχος Καισαριανής


Με αφορμή την ολοκλήρωση ενός χρόνου από την εφαρμογή του «Καλλικράτη» στην αυτοδιοίκηση και ενόψει του Συνεδρίου της ΚΕΔΕ στις 27 και 28 του Γενάρη 2012 (το πρώτο από την εφαρμογή του Καλλικράτη) θα επιχειρήσω να απαριθμήσω, χωρίς να ιεραρχήσω, κάποιες γενέθλιες σκέψεις που κατά την ταπεινή μου γνώμη μπορεί να είναι χρήσιμες στον προβληματισμό και στη διαμόρφωση σταθερής άποψης των συναγωνιστών και συναγωνιστριών στην αυτοδιοίκηση.

ΠΡΩΤΟ: Ξεκινώντας από μια γενική εκτίμηση θα λέγαμε ότι σήμερα, μετά την επιβολή, από την τρόικα του μνημονίου και των εγχώριων πολιτικών και οικονομικών ελίτ, του μεσοπρόθεσμου, των αποφάσεων της 27ης Οκτωβρίου και του Δεκεμβρίου και ένα χρόνο μετά την εφαρμογή του «Καλλικράτη», η χώρα και η Αυτοδιοίκηση ζουν ένα ζοφερό παρόν, χωρίς ορατές προοπτικές βελτίωσης για το μέλλον. Οι προβλέψεις μας, δυστυχώς, επιβεβαιώθηκαν. Ένα χρόνο σχεδόν από τη λειτουργία του, όλες μας οι εκτιμήσεις, ριζικές διαφωνίες και αντιρρήσεις για τον «Καλλικράτη» έχουν δικαιωθεί, ότι δηλαδή πρόκειται για μια αντιδημοκρατική, συντηρητική, συγκεντρωτική μεταρρύθμιση, που θα κάνει ακόμη πιο γραφειοκρατικό το θεσμό, μακριά από τους πολίτες και τις ανάγκες τους.

ΔΕΥΤΕΡΟ: Ο Καλλικράτης αποδεικνύεται ότι έρχεται να συμπληρώσει τον Καποδίστρια και να αλλοιώσει την πεμπτουσία της Τ.Α, την άμεση Δημοκρατία, τη λαϊκή συμμετοχή και, συνεπώς, τη λαϊκή εξουσία. Η Τ.Α μετατρέπεται καθημερινά σε γραφειοκρατικό μηχανισμό ή μικρό κράτος, απρόσωπο και απόμακρο από τον πολίτη. Με τις συνενώσεις που έγιναν καταστρατηγούνται οι έννοιες της άμεσης δημοκρατίας, της συμμετοχής και της αμεσότητας. Ενισχύεται και σε τοπικό επίπεδο η έννοια της πολιτικής αλλοτρίωσης, η απομάκρυνση και η αποξένωση των πολιτών από την εξουσία. Δημιουργούνται διάφορα κρατίδια, τα οποία προκαλούν έναν έντονο συγκεντρωτισμό και απομακρύνουν τον πολίτη από τα κέντρα λήψης αποφάσεων. Αυτό είναι ιδιαίτερα εμφανές στην επαρχία, όπου ζωντανά χωριά με δραστηριότητα μαράζωσαν. Συμπερασματικά, ένα χρόνο μετά την εφαρμογή του «Καλλικράτη» υπάρχει σαφές πρόβλημα στην αρχή της αντιπροσωπευτικότητας, της συλλογικότητας και της πολιτικής δημοκρατίας. Η αυτοδιοίκηση μετατρέπεται σταδιακά σε διοίκηση.

ΤΡΙΤΟ: Η αντιδημοκρατικότητα του νόμου επιβεβαιώνεται καθημερινά: Από τους κανονισμούς και τον τρόπο λειτουργίας των Δημοτικών Συμβουλίων, τα οποία τείνουν να έχουν διακοσμητικό ρόλο, από την συρρίκνωση των σχολικών επιτροπών και τον ουσιαστικό ακρωτηριασμό τους, από την κατάργηση των Ν.Π.Δ.Δ και της ευρείας συμμετοχής σ’ αυτά, από τη συγκρότηση και τη λειτουργία των Επιτροπών, από τη συγκρότηση της Γενικής Συνέλευσης και του Δ.Σ. των συλλογικών οργάνων της αυτοδιοίκησης – (ΠΕΔΑ – ΚΕΔΕ) - και των συνακόλουθων αποκλεισμών και άλλα πολλά που διαπιστώνουμε καθημερινά οι αυτοδιοικητικοί. Αξίζει να σημειώσουμε πως οι Καλλικρατικοί δήμοι ενισχύθηκαν, τουλάχιστον τυπικά, με περισσότερες από 220 αρμοδιότητες, ενώ πάνω από 300 αρμοδιότητες πέρασαν με την εφαρμογή του προγράμματος στις αιρετές περιφέρειες, ενώ παραδόξως υπήρξε δραστική μείωση κονδυλίων. Αυτό είχε ως προφανές αποτέλεσμα να μην λειτουργούν ούτε οι στοιχειώδεις και αναγκαίες αρμοδιότητες. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ο τραγέλαφος των μαθητών, καθώς δεύτερο ισχυρό πλήγμα, μετά την στέρηση των βιβλίων, κινδυνεύουν να δεχθούν οι 200.000 μαθητές του σχολικού έτους 2011-2012. Μετά το πρωτοφανές πρόβλημα που προέκυψε με τη μη έγκαιρη διάθεση των σχολικών βιβλίων , όλα τα μέχρι τώρα δεδομένα δείχνουν ότι ακολουθεί το μείζον ζήτημα της μεταφοράς τους στα σχολεία. Οι μαθητές κινδυνεύουν από τη νέα χρονιά να στερηθούν τα μεταφορικά μέσα. Κάποια μπαλώματα ούτε σαν ασπιρίνες δεν λογίζονται.

ΤΕΤΑΡΤΟ:Το κράτος δεν είχε, ούτε έχει το κριτήριο του προτέρου έντιμου βίου, απέναντι στην Τοπική Αυτοδιοίκηση. Οι σχέσεις κράτους και Αυτοδιοίκησης, μεταπολεμικά, είναι σχέσεις εξάρτησης, σχέσεις πατρονείας. Το κράτος προσπαθεί με κάθε τρόπο να εξαρτήσει ή να πατρονάρει την Τοπική Αυτοδιοίκηση προς όφελός του. Άρα λογικά, υπάρχουν αντιδράσεις, όποτε μια Κυβέρνηση παίρνει κάποια μέτρα για την Τοπική Αυτοδιοίκηση. Έτσι έγινε και με τον «Καλλικράτη» και για μια ακόμα φορά, δυστυχώς,, η Τ.Α επιβεβαιώθηκε. Oι θεσμοθέτημένοι πόροι που διαρκώς με τεχνάσματα παρακρατούνται, οι έλεγχοι σκοπιμότητας δραστηριοτήτων της Τ.Α από όργανα του κράτους, οι υπερεξουσίες των επιτρόπων, οι συλλήψεις αιρετών από αστυνομικά όργανα όταν υπερασπίζονται τα δίκαια των πολιτών είναι μερικά από τα τεκμήρια της θλιβερής αυτής πραγματικότητας. Χαρακτηριστική απόδειξη της δυσπιστίας αυτής είναι η αποτυχία ενός έτερου νεωτερισμού του Καλλικράτη, αυτού του «Συνηγόρου του Δημότη». Ένα χρόνο μετά την εγκαθίδρυση των νέων δημοτικών αρχών, τα 2/3 των Δήμων της χώρας δεν εξέλεξαν «συνήγορο του δημότη».

ΠΕΜΠΤΟ: Η εκχώρηση του δημοσίου χώρου και των δημοσίων δραστηριοτήτων μέσω ΣΔΙΤ ή παρομοίων κατασκευασμάτων είναι ασύμβατη με τις ανάγκες του κοινωνικού συνόλου. Στον ένα χρόνο εφαρμογής του «Καλλικράτη» οι παραπάνω διαδικασίες ξεπέρασαν και τις όποιες δυσάρεστες προβλέψεις μας. Επιχειρήθηκαν και επιχειρούνται πολιτικές άμεσης και έμμεσης ιδιωτικοποίησης κρίσιμων κοινωνικών και αναπτυξιακών τομέων (απορρίμματα, ενέργεια, κοινωνικές υπηρεσίες κ.λ.π.) και εκποίηση της δημόσιας περιουσίας και εμπορευματοποίηση του δημόσιου χώρου (ΗΛΙΟΣ, ΣΔΙΤ κ.λ.π.). Ταυτόχρονα, οι μαζικές απολύσεις των εργαζομένων στους Δήμους και στο δημόσιο σε συνδυασμό με τις λόγω μνημονίου άγριες περικοπές 3 δις € από θεσμοθετημένους πόρους της τοπικής αυτοδιοίκησης ως το 2013, θα έχει σαν αποτέλεσμα την διάλυση ολόκληρων υπηρεσιών των δήμων σε κρίσιμους τομείς. Κοινωνικές υπηρεσίες πρόνοιας, καθαριότητα, πράσινο, παιδικοί σταθμοί, βοήθεια στο σπίτι θα συρρικνωθούν μέχρι εξαφανίσεως. Το κενό θα το καλύψουν μεγαλοκαρχαρίες επενδυτές που επιδιώκουν να επενδύσουν στους τομείς φιλέτα των δήμων και να κερδοσκοπήσουν απομυζώντας ακόμη περισσότερο τους δημότες.

ΕΚΤΟ: Στα οικονομικά ιδιαίτερα η εκτίμησή μας ότι ο «Καλλικράτης» είναι η εφαρμογή του μνημονίου στην αυτοδιοίκηση και το όχημα για την επιβολή νεοφιλελεύθερων πολιτικών, έχει απολύτως δικαιωθεί. Τα οικονομικά της αυτοδιοίκησης έχουν φτάσει σε οριακά για την επιβίωση της όρια. Αρκεί κάποιος να αξιολογήσει το στοιχείο εκείνο σύγκρισης των τριών τελευταίων χρόνων των προϋπολογισμών για την Τ.Α και θα διαπιστώσει ότι τα έσοδα της από το Κράτος μειώνονται στο εκπληκτικό ποσοστό που προσεγγίζει το 60%. Στον καλλικράτειο χρόνο και στον επόμενο οι μειώσεις αγγίζουν το 40% και πλέον. Έτσι «επιτυγχάνεται» η υποχώρηση της αυτοδιοίκησης σε κρατική διοίκηση, ο ακρωτηριασμός των αυτοδύναμων αποφάσεων, η έλλειψη και των ελάχιστων πόρων για άσκηση πολιτικής, η αδυναμία καταβολής ακόμα και των ανελαστικών εξόδων, Ακόμα και με τους τυχοδιωκτικούς υπολογισμούς της κυβέρνησης η Τ.Α δεν μπορεί να επιβιώσει. H τελευταία εκτίμηση της την εκθέτει: «τα σταθερά έσοδα των ΟΤΑ υπολογισμένα με τον πιο ασφαλή τρόπο, στη βάση των τρεχουσών αποδόσεων της κρατικής χρηματοδότησης, ανέρχονται σε ύψος 4 δις € για τους δήμους και 670εκ. € για τις περιφέρειες» Το ερώτημα που προβάλλει είναι απλό: Δεν το γνωρίζουν αυτό οι «ειδήμονες»; Βεβαίως το γνωρίζουν, αλλά έχουν άλλα σχέδια, τα οποία πλέον έχουν αποκαλυφθεί, όπως η ιδιωτικοποίηση των υπηρεσιών καθαριότητας, η εγκατάλειψη κάθε κοινωνικής πολιτικής από την Τ.Α, η πλήρης ανταποδοτικότητα των υπηρεσιών και δεν έχει τέλος ο κατάλογος των νεοφιλελεύθερων επιλογών που θα οριστικοποιήσουν το θάνατο της αυτοδιοίκησης.

ΕΒΔΟΜΟ: Στον αναπτυξιακό τομέα, αφού ναυάγησαν όλα τα καλλικράτεια κατασκευάσματα, όπως τα πολυδιαφημισμένα προγράμμματα, Ελλάδα, πρόγραμμα εξυγίανσης και άλλα, προχωρούν τώρα σε ένα πομπώδες και φιλόδοξο πρόγραμμα. Το πρόγραμμα «Αυτοδιοίκηση –Κοινωνική Συνοχή – Ισόρροπη Ανάπτυξη» (Α.Κ.Σ.Ι.Α.) αναγγέλθηκε από την κυβέρνηση σε μια περίοδο πλήρους ανομβρίας και έρχεται να αντικαταστήσει και να συμπεριλάβει όλα τα προηγούμενα. Σύμφωνα με το μέχρι τώρα σχεδιασμό και τις πρόσφατες ανακοινώσεις της ηγεσίας του υπουργείου Εσωτερικών, η διάρθρωση του προγράμματος θα βασίζεται σε έξι άξονες οι οποίοι αποτελούν μια αναπτυξιακή «ομπρέλα», στην οποία «χωράνε», τα έργα που έχουν ενταχθεί στο πρόγραμμα «Θησέας», η συμμετοχή των δήμων στα Τομεακά Επιχειρησιακά Προγράμματα του ΕΣΠΑ, και του Προγράμματος «Αλέξανδρος Μπαλτατζής», το πρόγραμμα αυτεπιστασίας, τα έργα που σχετίζονται με την Εξοικονόμηση Ενέργειας, το Ειδικό Πρόγραμμα Εξυγίανσης των ΟΤΑ και το πρόγραμμα «ΕΛΛΑΔΑ». Η χρηματοδότηση του Α.Κ.Σ.Ι.Α. θα πραγματοποιηθεί από πόρους που προέρχονται από συγχρηματοδοτούμενα προγράμματα, εθνικούς και θεσμοθετημένους πόρους της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, όπως είναι για παράδειγμα ο Φόρος Ζύθου, το Τέλος Ακίνητης Περιουσίας και το Τέλος Διαφήμισης. Αναφορικά με την υλοποίηση αυτού του προγράμματος και τη χρηματοδότηση του είμαστε σε αναμονή, όταν τεθεί σε εφαρμογή.

ΟΓΔΟΟ: Έγινε πλέον σαφές ακόμα και στους δύσπιστους ότι το περιεχόμενο αυτής της μεταρρύθμισης στοχεύει στον μεγαλύτερο έλεγχο της τοπικής αυτοδιοίκησης από τα κυρίαρχα οικονομικά και πολιτικά συμφέροντα, είναι ενταγμένο στο σύμφωνο σταθερότητας και υπηρετεί το νεοφιλελευθερισμό. Συμπερασματικά από την μέχρι σήμερα εμπειρία μπορεί κάποιος να παρατηρήσει: Την περαιτέρω εμπορευματοποίηση δημόσιων ή δημοτικών κοινωνικών υπηρεσιών (παιδείας-υγείας-πρόνοιας) μέσω της “ αποκέντρωσης” και της εξάρτησής τους από το τοπικό φορολογικό βάρος. Την εφαρμογή αντεργατικής αντιλαϊκής γενικότερα “αναπτυξιακής” πολιτικής στην Περιφέρεια με κριτήριο την ανταγωνιστικότητα του κεφαλαίου, η οποία θα οδηγήσει σε παραπέρα τοπική ανισομετρία και ταξική ανισότητα. Την υποκριτική “φιλανθρωπική” διαχείριση κάποιων ακραίων κοινωνικών προβλημάτων από την ΤΑ, αντί της αντιμετώπισης των κοινωνικών αναγκών με ενιαία κρατική παροχή και ευθύνη.

KAI Η ΑΝΑΓΚΗ ΕΝΟΣ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟΥ ΘΕΣΜΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ………

Η μοναδική ελπίδα είναι οι ενωτικοί πολιτικοί και κοινωνικοί αγώνες για την ανατροπή της νεοφιλελεύθερης μνημονιακής συναίνεσης που εκφράζεται από την ετερόκλητη κυβερνητική συμμαχία με πρωθυπουργό τον συστημικό τεχνοκράτη κ. Παπαδήμο (μεταλλαγμένου σοσιαλιστικού, συντηρητικού και φιλελεύθερου με γαρνιτούρα την ακροδεξιά) κυβέρνηση που δημιουργήθηκε και υποστηρίζεται από τους κυρίαρχους νεοφιλελεύθερους κύκλους του οικονομικού και χρηματοπιστωτικού συστήματος και τα διαπλεκόμενα μιντιακά συγκροτήματα. Η δημιουργία κινήματος με στόχους την κατάργηση της νέας δανειακής σύμβασης, την ανατροπή της συγκυβέρνησης και αυτής της πολιτικής και την αναγκαία συγκρότηση και συμπαράταξη όλων των αριστερών – αντινεοφιλελεύθερων – αντιμνημονιακών δυνάμεων είναι επιτακτική για την αλλαγή στη χώρα μας.

ΠΡΩΤΟ: ΑΜΕΣΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ:
• αποτροπή των πολιτικών άμεσης και έμμεσης ιδιωτικοποίησης κρίσιμων κοινωνικών και αναπτυξιακών τομέων (απορρίμματα, ενέργεια, κοινωνικές υπηρεσίες κ.λ.π.).
• Η υπεράσπιση των κοινωνικών και εργασιακών κατακτήσεων και η αγωνιστική αντίσταση στις διαλυτικές ρυθμίσεις για την εφεδρεία και τις απολύσεις, τη συρρίκνωση των θέσεων εργασίας και τη μείωση των μισθών.
• Η αποτροπή της «κινεζοποίησης» μέσω της ΕΟΣ (Εθνικής Οικονομικής Συνεργασίας) μέσα από τη συγκρότηση ενός μετώπου Αυτοδιοίκησης, κοινωνίας και εργαζομένων.
• Η διεκδίκηση γενναίας αύξησης των διαθέσιμων πόρων του ΕΣΠΑ, ισότιμα σε Δήμους και Περιφέρειες μέσα από τη ριζική αναδιάρθρωση του.
• Η αγωνιστική διεκδίκηση της εφαρμογής του Συντάγματος (άρθρο 103, απόδοση πόρων και αρμοδιοτήτων) απέναντι στις καταστροφικές πολιτικές των μνημονίων και των μεσοπρόθεσμων που σε συνθήκες οικονομικής κρίσης έχουν μείωση, των θεσμοθετημένων κρατικών αποδόσεων προς την Αυτοδιοίκηση, που αγγίζει το -50% μεταξύ 2009-2012.

ΔΕΥΤΕΡΟ: ΕΜΜΕΣΟΙ ΣΤΟΧΟΙ:

ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟ ΘΕΣΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ: Παραμένει πάντα επιτακτική η ανάγκη για μια ενιαία, ολοκληρωμένη μεταρρύθμιση του κράτους και των αυτοδιοικητικών θεσμών. Αυτό θα γίνει με την ανατροπή του Καλλικράτη και την αντικατάστασή του από ένα νέο θεσμικό πλαίσιο που θα εγκαθιδρύει μια δημοκρατική, αποτελεσματική Αυτοδιοίκηση με ουσιαστικές αρμοδιότητες και πόρους. Να γίνει η Τ.Α. ουσιαστικός παράγοντας που συμβάλλει στην ισόρροπη ανάπτυξη με την αντιμετώπιση των τεράστιων ανισοτήτων που εμφανίζονται μεταξύ κέντρου και περιφέρειας, να γίνει φορέας κοινωνικής και οικονομικής προόδου, φορέας ουσιαστικής κοινωνικής συμμετοχής, δημοκρατίας και διαφάνειας. Τα χαρακτηριστικά μιας τέτοιας μεταρρύθμισης ή ενός εναλλακτικού θεσμικού πλαισίου λειτουργίας προς τον «Καλλικράτη» θα πρέπει να είναι:

• Ακριβής κοστολόγηση & χρηματοδότηση των αρμοδιοτήτων της Τ.Α
• Εξάλειψη της θλιβερής πραγματικότητας του Δήμου – επαίτη
• Κατάργηση του θεσμικού πλαισίου που προωθεί την ανταποδοτικότητα, την εμπορευματοποίηση και ιδιωτικοποίηση των δραστηριοτήτων της Τ.Α
• Ισχυρός – Λαϊκός – αποτελεσματικός Δήμος
• Συμμετοχή – άμεση δημοκρατία – αμεσότητα – εγγύτητα – επικουρικότητα και όχι αποξένωση των πολιτών
• Η αποκέντρωση με την έννοια της πολιτικής δημοκρατίας, συμμετοχής, δηλαδή, του πολίτη στις διαδικασίες συναπόφασης στη γειτονιά του και, συνεπώς, ενεργοποίησης του. Η έννοια δηλ. των μικρών ανθρώπινων βάσεων, όπου λαμβάνονται οι αποφάσεις.
• Η ενίσχυση των θεσμών λαϊκής συμμετοχής ελέγχου & λογοδοσίας των τοπικών αρχών.
• Η καθιέρωση της απλής αναλογικής για την αντίστοιχη των οργάνων της αυτοδιοίκησης με τη λαϊκή βούληση.
• Οι αναγκαίες αλλαγές στο θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας της, για να ξεπεραστούν τα γραφειοκρατικά εμπόδια και οι έλεγχοι σκοπιμότητας των αποφάσεών της. Η επεξεργασία σχεδίων τοπικής ανάπτυξης με προτεραιότητα το κοινωνικό όφελος και όχι τις επιχειρηματικές δραστηριότητες του δήμου. Βασικοί άξονες μιας τέτοιας κατεύθυνσης είναι η υπεράσπιση της κατοικίας, του δημόσιου χώρου και του περιβάλλοντος από τις επιθέσεις της νεοφιλελεύθερης αγοράς, η προώθηση κοινωνικής πολιτικής ενάντια σε κάθε μορφή αποκλεισμών, η υποστήριξη ευπαθών κοινωνικών ομάδων, οι ανοιχτές θεραπευτικές κοινότητες, η ένταξη των μεταναστών. Αυτά δεν είναι απλά ζητήματα πολιτικής επιλογής, είναι μια πάλη ιδεολογικής ηγεμονίας απέναντι στον κοινωνικό συντηρητισμό, ο οποίος αλληλοτροφοδοτείται με νεοφιλελεύθερα επικοινωνιακά σχέδια: επιχειρήσεις «σκούπα», «σώματα πολιτών» για τη συνοικιακή ασφάλεια, πάνοπλα στρατιωτικοποιημένα αστυνομικά σώματα, κάμερες σε δρόμους και σε σχολεία.
• Στόχος ενός συνολικού εναλλακτικού θεσμικού πλαισίου πρέπει να είναι όχι ο κομματικός αυτοδιοικητικός αλλά ο αριστερός αυτοδιοικητικός. Αυτός που παρεμβαίνει στα δρώμενα της πόλης στα μεγάλα πολιτικά ζητήματα και δημιουργεί συνθήκες κινήματος. Η αυτοδιοίκηση μπορεί να μην είναι η ίδια κίνημα αλλά οι αριστεροί αυτοδιοικητικοί οφείλουν να δημιουργούν κίνημα. Οφείλουμε, συνεπώς, να έχουμε διαρκώς στη σκέψη μας μια Αυτοδιοίκηση στην υπηρεσία του Πολίτη, η οποία να λειτουργεί ως λαϊκή εξουσία, να είναι αγωνιστική και διεκδικητική και να είναι οικονομικά επαρκής για την άσκηση των αρμοδιοτήτων της. Να συνδέουμε την Τ.Α με τα κινήματα πόλης, με συλλογικότητες φεμινιστικού χαρακτήρα και κάθε μορφής προοδευτικές και ριζοσπαστικές συλλογικότητες κοινωνικού, οικολογικού και πολιτιστικού χαρακτήρα.

Τα αποτελέσματα του μνημονίου και του Καλλικράτη

Όταν η Τοπική Αυτοδιοίκηση αδυνατεί να ανταπεξέλθει, λόγω του ασφυκτικού πλαισίου του μνημονίου και της εφαρμογής του Καλλικράτη , ακόμα και στα πιό στοιχειώδη, έρχεται τότε ο "σωτήρας" επιχειρηματίας που, με το αζημίωτο, αντικαθιστά αρμοδιότητες και υποχρεώσεις της.

Μίλησε κανείς για μάνατζερ στα σχολεία και στην παιδεία γενικότερα ;;;

Την πρόθεσή του να αναλάβει τα έξοδα λειτουργίας και συντήρησης της δημόσιας Βιβλιοθήκης Μύκης, στην Ξάνθη μέχρι και 10 χρόνια γνωστοποίησε με επιστολή του στην υπουργό Παιδείας, Διά βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων Άννα Διαμαντοπούλου ο επιχειρηματίας και επικεφαλής του Ομίλου ΜΗΧΑΝΙΚΗ Πρόδρομος Εμφιετζόγλου, με αφορμή την απόφαση της υπουργού για οριστικό κλείσιμό της λόγω οικονομικών δυσχεριών.

Το κείμενο της επιστολής έχει ως εξής:

«Κυρία Υπουργέ,
»Πληροφορήθηκα από τον Τύπο ότι κλείνει η Βιβλιοθήκη Μύκης - η μόνη Ελληνική βιβλιοθήκη στα Πομακοχώρια της Ξάνθης - για λόγους οικονομικούς.
»Σας γνωρίζω ότι αναλαμβάνω τα έξοδα λειτουργίας και συντήρησης της εν λόγω βιβλιοθήκης για όσο διάστημα απαιτείται, μέχρι και 10 χρόνια.
»Εν αναμονή της απαντήσεώς σας.
»Με τιμή
»Πρόδρομος Εμφιετζόγλου».

Αξίζει να σημειωθεί πως η Παιδική και Εφηβική Βιβλιοθήκη της Μύκης (με 7.000 τίτλους) είναι η μοναδική εδώ και περίπου 7 χρόνια ελληνόφωνη βιβλιοθήκη στα Πομακοχώρια της Ξάνθης και της Ροδόπης την οποία οι πομακικές οικογένειες αγκάλιασαν με αγάπη από την πρώτη μέρα της λειτουργίας της το 2004 και ήδη έχει εξελιχθεί σε κέντρο πολιτιστικών δραστηριοτήτων και σε εστία όσμωσης των παιδιών της μειονότητας με την ελληνική γλώσσα, γραμματεία και πολιτιστική παράδοση. Σημειωτέον ότι η εν λόγω βιβλιοθήκη, η οποία απασχολεί μόνο μια υπάλληλο και μια καθαρίστρια, αποτελεί πόλο έλξης για τα Πομακόπουλα, καθώς εκεί παραδίδονται μαθήματα ζωγραφικής, ενώ πραγματοποιούνται θεατρικές παραστάσεις και υπάρχει και κουκλοθέατρο.
Το μέλλον της βιβλιοθήκης είναι αβέβαιο αφού η Υπουργός Παιδείας είναι αποφασισμένη να συμπτύξει τις 11 βιβλιοθήκες που υπάρχουν σε 11 αντίστοιχες περιοχές της Χώρας όπου ζουν συμπολίτες μας που μειονεκτούν στην εκμάθηση της Ελληνικής γλώσσας.

Το φονικό πέρασμα του "Καλλικράτη" από την εκπαίδευση

* Περικόπτονται οι κρατικές δαπάνες για την εκπαίδευση

* Προωθείται η συγχώνευση εκατοντάδων σχολείων και η σύνδεση της χρηματοδότησης της σχολικής μονάδας με την... "αποτελεσματικότητα"

* Αυξάνεται το ωράριο των εκπαιδευτικών

Με νομοσχέδιο που θα ψηφιστεί μέχρι το τέλος Ιανουαρίου, η κυβέρνηση προωθεί την υποκατάσταση κρατικων πόρων από ιδιωτικούς για τη λειτουργία των σχολείων, αφού μάλιστα για πρώτη φορά φέτος στον προϋπολογισμό οι δαπάνες για την Παιδεία πέφτουν κάτω από το 3%. Εκατοντάδες σχολεία θα βάλουν λουκέτο, καθώς θα συγχωνευθούν με άλλα, χωρίς να είναι σαφές το μέλλον όσων εργαζομένων μείνουν χωρίς αντικείμενο εργασίας.

Επίσης πολλοί σύλλογοι γονέων θα κληθούν να πληρώσουν τη θέρμανση των αιθουσών. Ο διευθυντής του σχολείου αντιμετωπίζεται ως μάνατζερ και καλείται να βρει πόρους για να καλύψει τις ανάγκες λειτουργίας του σχολείου. Για πρώτη φορά τίθεται θέμα αύξησης του ωραρίου καθηγητών και δασκάλων.

Το πέρασμα του "Καλλικράτη" στα σχολεία θα είναι φονικό. Εκατοντάδες σχολεία θα βάλουν λουκέτο, οι εργασιακές σχέσεις των εκπαιδευτικών ανατρέπονται και μπαίνει για πρώτη φορά στην ατζέντα θέμα αύξησης του ωραρίου καθηγητών και δασκάλων, ενώ η σχολική μονάδα τίθεται υπό την κηδεμονία της "κοινωνικής λογοδοσίας", γεγονός που την καθιστά ανά πάσα στιγμή υπόλογη, ένοχη και άρα ανάξια να υπάρχει.

Το καπέλο του εφιαλτικού σκηνικού που προδιαγράφεται για την εκπαίδευση φέρει τον ψευδεπίγραφο τίτλο "Αναβάθμιση της διοίκησης της εκπαίδευσης". Το υπουργείο Παιδείας απέστειλε σχετικό "κείμενο εργασίας" στις εκπαιδευτικές ομοσπονδίες και στους εκπροσώπους των εργαζομένων του υπουργείου Παιδείας με την απαίτηση να καταθέσουν τις προτάσεις εντός 10 ημερών. Η διάλυση του εκπαιδευτικού συστήματος θα προωθηθεί, σύμφωνα με τις προθέσεις του υπουργείου Παιδείας, με διαδικασίες εξπρές: Μέχρι το τέλος Ιανουαρίου θέλουν να έχουν νόμο.

Με βάση το κείμενο του υπουργείου Παιδείας θα υπάρξουν σαρωτικές συγχωνεύσεις σε όλα τα επίπεδα διοίκησης. Περιορίζονται δραστικά οι γενικές διευθύνσεις του υπουργείου Παιδείας. Πληροφορίες αναφέρουν ότι από τις 40 που λειτουργούν σήμερα θα μείνουν μόλις οι μισές. Συγχωνεύονται όλες οι υπηρεσίες που αντιμετωπίζουν θέματα της πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης καθώς και θέματα πανεπιστημίων και ΤΕΙ. Συγχωνεύονται το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, το Κέντρο Εκπαιδευτικής Έρευνας και ο Οργανισμός Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών.

Άλλωστε η πολιτική ηγεσία του υπουργείου Παιδείας τους έχει γυρίσει από καιρό την πλάτη αναθέτοντας σε ιδιωτικές εταιρείες τη μελέτη και την εξειδίκευση πολιτικής σε κρίσιμα για την εκπαίδευση θέματα. Καταργούνται και τα 295 Γραφεία Εκπαίδευσης που λειτουργούν σε όλη τη χώρα.

Η πολιτική ηγεσία του υπουργείου Παιδείας δεν αρνείται ότι στόχος είναι η "οικονομικότητα". Όπως αναφέρεται, "ο αριθμός των υφισταμένων δομών διοίκησης είναι υπερβολικά μεγάλος, διαμορφώνοντας ένα εξαιρετικά υψηλό κόστος λειτουργίας (ενοίκια κτιρίων, στελέχη, διοικητικοί υπάλληλοι και αποσπασμένοι εκπαιδευτικοί). Να σημειωθεί ότι το υπουργείο Παιδείας, στο κείμενό του, αποφεύγει οποιαδήποτε αναφορά σχετική με την τύχη των εκατοντάδων εργαζομένων που θα μείνουν χωρίς αντικείμενο εργασίας λόγω των συγχωνεύσεων και καταργήσεων.

Ωστόσο ο στόχος της "οικονομικότητας" θα κριθεί σε επίπεδο σχολικής μονάδας. Οι συγχωνεύσεις έχουν ήδη ξεκινήσει από πέρυσι το καλοκαίρι. Φέτος είναι βέβαιο ότι δεν θα μείνει ολιγοθέσιο για ολιγοθέσιο δημοτικό σχολείο, ενώ είναι σαφής πλέον η επιλογή για μητροπολιτικές σχολικές μονάδες, κυρίως λύκεια. Οι καταργήσεις σχολείων είναι η μία πλευρά του νομίσματος. Η άλλη έχει να κάνει με τη σύνδεση της χρηματοδότησης με την αποτελεσματικότητα της κάθε σχολικής μονάδας.

"Η ενίσχυση της αυτονομίας της σχολικής μονάδας και η μετατροπή της από φορέα με αποκλειστικά εκτελεστικές αρμοδιότητες σε φορέα γόνιμης συνδιαμόρφωσης της εκπαιδευτικής πολιτικής αποτελεί κεντρική επιδίωξη" αναφέρεται στο κείμενο του υπουργείου Παιδείας.

Πίσω από τα ωραία λόγια κρύβεται η εξής πραγματικότητα: Η αυτονομία έχει να κάνει άμεσα με τη χρηματοδότηση. Δηλαδή με την ικανότητα του διευθυντή του σχολείου να βρει πόρους για να καλύψει τις ανάγκες λειτουργίας πέρα από τους πετσοκομμένους κρατικούς. Όλο αυτό περνάει μέσα από τη διαδικασία της αυτοαξιολόγησης και στη συνέχεια της "κοινωνικής λογοδοσίας". Οι άνθρωποι δεν θέλουν πια εκπαιδευτικούς, θέλουν μάνατζερ που είτε θα διοργανώνουν καλούς εράνους είτε θα βρίσκουν λεφτά από την αγορά.

Τηλεγραφικά αναφέρονται τα εξής μέτρα για την απόδοση αυτονομίας:

- Ενοποίηση - συγχώνευση σχολικών μονάδων. Η ευθύνη για τις συγχωνεύσεις και καταργήσεις περνά στις περιφέρειες, που αναλαμβάνουν επίσης τα κοινοτικά κονδύλια (!) για την επιμόρφωση των εκπαιδευτικών.

- Ενίσχυση της αυτονομίας των σχολικών μονάδων στον προϋπολογισμό και τη διαχείριση των πιστώσεων για λειτουργικές δαπάνες με βάση τις ανάγκες και τον προγραμματισμό τους, όπως προκύπτει από τη διαδικασία αυτοαξιολόγησης. Θυμηθείτε πως τα σχολεία κάνουν ένα πλάνο, λένε τι χρειάζονται και πώς θα βρουν αυτά που χρειάζονται, το πλάνο δημοσιοποιείται και στη συνέχεια αυτοαξιολογούνται για το αν τα κατάφεραν. Όλο αυτό θα ήταν χωρίς νόημα αν έμενε στο εσωτερικό πεδίο. Με τις προτάσεις έρχεται και το εξωτερικό, που ακούει στο όνομα "θεσμοί κοινωνικής λογοδοσίας".

Στόχος του υπουργείου είναι να ενισχύσει τους θεσμούς κοινωνικής λογοδοσίας προκειμένου να κριθούν τα σχολεία ως προς την αποτελεσματικότητά τους. Είναι η πρώτη φορά που εισάγεται στην υποχρεωτική εκπαίδευση η παράμετρος της λογοδοσίας, όπως έχει το στοιχείο της ενίσχυσης των "καλών", άλλο τόσο έχει και το στοιχείο της τιμωρίας. Τι θα γίνει το σχολείο που δεν θα περάσει το τεστ της κοινωνικής λογοδοσίας; Στις αγγλοσαξονικές χώρες κλείνει, οι εκπαιδευτικοί απολύονται και τα παιδιά ψάχνουν να βρουν σχολείο με τη ρετσινιά των αποτυχημένων.

Το εντελώς πρωτότυπο είναι ότι η ενίσχυση της αυτονομίας συνδέεται με την αύξηση του ωραρίου των εκπαιδευτικών και των διευθυντών. Η πολιτική ηγεσία του υπουργείου Παιδείας το διατυπώνει ως εξορθολογισμό του ωραρίου εκπαιδευτικών πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, αλλά δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι ο "εξορθολογισμός" θα κινηθεί προς τα πάνω και όχι προς τα κάτω. Άλλωστε η αναλογία 1 προς 5 ισχύει πλέον επισήμως και για την παιδεία. Αυτό σημαίνει ότι το κοντέρ των προσλήψεων και διορισμών θα είναι φέτος μηδενισμένο. Πώς θα καλυφθούν λοιπόν τα κενά; Με παραπάνω δουλειά...

Η Παιδεία στην εποχή του ΔΝΤ και του Καλλικράτη

Από τη συζήτηση που έγινε την Κυριακή στο Χαλάνδρι, διάλεξα να μοιραστώ μαζί σας την ομιλία και τις αγωνίες του Γιάννη Μιχάλα, μέλους του ΔΣ της Ένωσης Γονέων Μαθητών Χαλανδρίου...

...Μας δείχνει ανάγλυφα τι συμβαίνει ήδη με την Κυβέρνηση του ΔΝΤ, αλλά μας προϊδεάζει και για όσα θα συμβούν στην εποχή του Καλλικράτη:

"Eγώ από την πλευρά των γονέων, μια ιδιότητα βέβαια που έχετε οι περισσότεροι θέλω να αναφέρω μερικά πράγματα για τα προβλήματα που αντιμετωπίζουμε κάθε μέρα στα σχολεία, που πάνε τα παιδιά μας.

Πρώτα απ’ όλα μην ξεχνάμε ότι σαν εργαζόμενοι κι εμείς ζούμε όλη αυτήν την κατάσταση στις δουλειές μας με τις περικοπές μισθών, τις απολύσεις, και τις επιχειρήσεις που όλες πια ισχυρίζονται ότι έχουν πτώση του τζίρου τους με αποτέλεσμα να πιέζονται οι εργαζόμενοι για επιβολή αυταρχικών μέτρων και ελαστικοποίηση των εργασιακών σχέσεων, ενώ ταυτόχρονα δουλεύουν μένοντας απλήρωτοι συχνά για πολλούς μήνες.

Τα λέω αυτά διότι εκεί που θα περιμέναμε το αυτονόητο, δηλαδή μια ανακούφιση από το σύστημα της δήθεν δωρεάν παιδείας, σήμερα όλο και πιο επιτακτικά οι γονείς βάζουν το χέρι στην τσέπη πληρώνοντας όχι μόνο για τη γνωστή σε όλους μας παραπαιδεία, φροντιστήρια κ.λ.π. αλλά πληρώνουν και για να καλύψουν τα ελλείμματα των σχολείων.


Αυτό συμβαίνει διότι πολλά σχολεία αντιμετωπίζουν προβλήματα λειτουργίας σχετικά με την καθαριότητα, το ζήτημα της θέρμανσης, της λειτουργίας των ολοήμερων, τα οποία οι σύλλογοι γονέων αναλαμβάνουν πληρώνοντας την καθαρίστρια, τη φύλακα, την τραπεζοκόμο κ.λ.π
Είναι ενδεικτικό ότι ακόμη και για το πρόγραμμα της δωρεάν δημιουργικής απασχόλησης των μαθητών που διεκδικούσαμε ως Ένωση Γονέων και πετύχαμε να λειτουργεί τα τελευταία δύο χρόνια, οι ανάγκες για την τοποθέτηση κλιματιστικών καλύφθηκαν από τους συλλόγους και όχι από το Δήμο, όπως ήταν υποχρέωση του.

Όλα αυτά έχουν σχέση με τις περικοπές κατά 12% των πιστώσεων του προϋπολογισμού που δόθηκε στο Υπουργείο Παιδείας λόγω του Προγράμματος Σταθερότητας.,
Έτσι τα κονδύλια που έχουν δοθεί το 2010 από το Δήμο προς τις σχολικές επιτροπές είναι σημαντικά μειωμένα σε σχέση με τις προηγούμενες χρονιές.
Ενδεικτικά αναφέρω ότι σύμφωνα με τα στοιχεία του γραφείου παιδείας του Δήμου ενώ το 2008 τα σχολεία πήραν 828.000,και το 2009 πήραν 854.000 φέτος έχουμε πάρει μόλις 266.565, ποσό που δεν αναμένεται να ξεπεράσει μέχρι τέλος του χρόνου τις 400.000.
(μια μείωση δηλαδή της τάξης του 50%)

Ταυτόχρονα τα χρήματα που δίνονταν για την τη συντήρηση των σχολικών κτιρίων είναι μειωμένα αφού, ενώ ο ίδιος ο Δήμος με μελέτες του κάθε χρόνο εκτιμά το κόστος γύρω στις 300.000, το 2009 ήταν 180.000 ευρώ , ενώ φέτος αυτό το ποσό θα φτάσει μόλις τις 100.000.(Ανδριανάκης Αντιδήμαρχος Τεχνικών Υπηρεσιών)

Την ίδια στιγμή η δεύτερη δόση από αυτά τα χρήματα που δόθηκε το Σεπτέμβρη έχει εξανεμιστεί αφού πήγε για να καλύψει περσινές οφειλές σε πετρέλαιο κ.λ.π., ενώ τα περισσότερα σχολεία έχουν οφειλές χιλιάδων ευρώ αφήστε που πολλές φορές οι ίδιοι οι δ/ντες βάζουν λεφτά από την τσέπη τους για την κάλυψη άμεσων μικροεξόδων.
Πραγματικά όλοι προβληματιζόμαστε τι θα γίνει από 1-1-2011, όταν ακούγεται για την αύξηση της τιμής του πετρελαίου θέρμανσης μέσω της εξίσωσης του φόρου και τι θα σημάνει αυτό για τα σχολεία.


Και βέβαια ένα άλλο θέμα που πρέπει να πούμε είναι ότι με την εφαρμογή του Ν. 3852/10 του νόμου του Καλλικράτη καταργούνται οι σχολικές επιτροπές ανά σχολείο και δημιουργούνται μία σχολική επιτροπή για τα δημοτικά (16 στο Χαλάνδρι), και μία για τα Γυμνάσια – Λύκεια (8) και (5), ενώ έτσι παραμένει αδιευκρίνιστος ο τρόπος εκπροσώπησης σε αυτές των γονέων, που μέχρι σήμερα εκλέγονταν από τους ίδιους τους γονείς.

Σε αυτό το κλίμα η μείωση των διορισμών των εκπαιδευτικών δημιουργεί εκρηκτικές καταστάσεις στα σχολεία με τη δημιουργία πολυπληθών τμημάτων, τη στιγμή που πολλές φορές δεν λειτουργούν τα τμήματα ένταξης για τα παιδιά των μεταναστών ή γι’ αυτά που έχουν ιδιαίτερα μαθησιακά προβλήματα

Στο μέλλον ακούγοντας περί εφαρμογής του Καλλικράτη και στην εκπαίδευση φοβούμαστε ότι μας περιμένει περαιτέρω συρρίκνωση τμημάτων ή ακόμη και σχολείων, γραφείων εκπαίδευσης κλ.π.( Ήδη στην περιοχή μας στα πλαίσια της προσπάθειας εξορθολογισμού των δημοσίων ΙΕΚ όπως δήλωσε ο Πρόεδρος του ΟΕΕΚ έκλεισε το ΙΕΚ Χαλανδρίου, στο οποίο φοιτούσαν περίπου 250 σπουδαστές ανά έτος και απασχολούνταν 80 ωρομίσθιοι καθηγητές. (Καβουρίδης Πρόεδρος ΙΕΚ)

Βέβαια την ίδια στιγμή φέτος προβάρουν για πρώτη χρονιά τα 800 ολοήμερα δημοτικά με αναμορφωμένο πρόγραμμα.
Είμαστε τουλάχιστον επιφυλακτικοί όταν γνωρίζουμε τον τρόπο λειτουργίας των ολοήμερων όπως λειτουργούν τα τελευταία χρόνια που έχουν μετατραπεί σε πάρκιν παιδιών λόγω της καθυστέρησης διορισμού των δασκάλων (Νοέμβριο) ωρομίσθιων κατά κύριο λόγο οι οποίοι πληρώνονται συνήθως μετά την απόλυσή τους, χωρίς αίθουσες τραπεζαρίας, χωρίς τραπεζοκόμους και χωρίς καθόλου μέσα για να δουλέψουν με τα παιδιά.
Το πρόγραμμα αυτό εφαρμόζεται στην πόλη μας στο 5ο , 12ο και 14ο δημοτικό.
Αν κρίνουμε από το βαθμό ετοιμότητας του σχολείου στο 12ο , όπου ο σύλλογος εδώ και χρόνια σε συνεργασία με την Ένωση Γονέων φώναζε για την έλλειψη αιθουσών λόγω της κατάληψής τους από συλλόγους άσχετους με το εκπαιδευτικό έργο, με αποτέλεσμα τα παιδιά να μεταφέρονται και να κάνουν μάθημα σε αποθήκη ή όπου αλλού βρισκόταν χώρος, καταλαβαίνουμε τι γίνεται.

Όλα τα παραπάνω μας οδηγούν στο συμπέρασμα ότι το σχέδιο τους είναι η διάλυση του δημόσιου σχολείου.
Οι ανησυχίες αυτές και οι φόβοι για το μέλλον των παιδιών μας πρέπει να γίνουν οργή για αντίσταση σε αυτά τα σχέδια μέσα από το κοινό μέτωπο γονιών, μαθητών και εκπαιδευτικών, που θα διεκδικεί 12χρονη υποχρεωτική εκπαίδευση, μόρφωση για όλους, και ελεύθερη πρόσβαση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση

Με δεδομένα λοιπόν τα παραπάνω και με το γεγονός ότι από 1-1-2011 οι Δήμοι θα πάρουν στα χέρια τους το κτίσιμο, τη λειτουργία και συντήρηση των σχολείων με δικούς τους πόρους δύο είναι οι επιλογές ή θα κόψουν κονδύλια από τις κοινωνικές υπηρεσίες όπως Παιδεία και θα βάλουν επιπλέον φόρους για να βρουν χρήματα ή θα διεκδικήσουν με κάθε τρόπο μαζί με τους πολίτες, τους εκπαιδευτικούς και τους μαθητές.

Γι’ αυτό το λόγο κι εμείς ψηφίζουμε αγωνιστές Δημάρχους στηρίζουμε στην πόλη μας τη δημοτική παράταξη «ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΜΕ ΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΕΣ ΧΑΛΑΝΔΡΙΟΥ» "

πηγή Ημερολόγιο ενός πατέρα

ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ (α) Από τη Χάρτα του Ρήγα στους Ευρωπαϊκούς Χάρτες Αυτοδιοίκησης, στην Local Agenda 21 και στον Παγκόσμιο Καταστατικό Χάρτη

Τον Νοέμβριο θα έχουμε Περιφερειακές και Δημοτικές Εκλογές.
Στο δρόμο προς τις εκλογές θα αναρτήσουμε θέματα για την Τοπική Αυτοδιοίκηση. Ξεκινάμε με μία ανάρτηση, μια παρουσίαση που είχαμε κάνει πριν τέσσερα χρόνια, δηλαδή το 2006 παραμονή των προηγούμενων δημοτικών εκλογών. Θέμα: ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ Από τη Χάρτα του Ρήγα στους Ευρωπαϊκούς Χάρτες Αυτοδιοίκησης, στην Local Agenda 21 και στον Παγκόσμιο Καταστατικό Χάρτη για τα Δικαιώματα στην Πόλη.
Κλικάρετε ΕΔΩ.
Θα ακολουθήσει η παρουσίαση δύο βιβλίων σχετική με την οργάνωση των πολιτών σε τοπικό επίπεδο α) Τοπικοποίηση β) Κουμμουναλισμός - ένα διαφορετικό τρόπο οργάνωσης των τοπικών κοινωνιών.

Η θέση μας για την Τοπική Αυτοδιοίκηση και τον Καλλικράτη είναι ότι την παρούσα πολιτική, κοινωνική, οικονομική, οργανωτικά διοικητική φάση που διανύουμε ως χώρα δεν χρειάζεται καμία διοικητική αλλαγή. Ο Δήμοι είναι ανίκανοι τεχνικά, οργανωτικά, οικονομικά να διαχειριστούν ακόμα και τις περιορισμένες αρμοδιότητες που έχουν. Δεν μπορούν να αναλάβουν περισσότερες και όχι μόνο γιατί δεν διαθέτουν οικονομικούς πόρους, αλλά γιατί δεν έχουν γνώσεις, εμπειρίες, υποδομή κ.λπ.

Καλλικράτης : Αλλάζει ο χάρτης, θα αλλάξει η χώρα;

Ριζικές ανατροπές φέρνει στη διοικητική δομή της χώρας το σχέδιο «Καλλικράτης». Δραστική περικοπή των δήμων σε 370 από 1.034 σήμερα, συγχώνευση των νομαρχιών σε 13 περιφέρειες με αιρετά όργανα και κατάργηση του 42% για την εκλογή των δημοτικών και περιφερειακών συμβουλίων με επαναφορά του 50%+1 είναι μεταξύ των βασικών αλλαγών που προωθούνται.

Η διοικητική μεταρρύθμιση της χώρας φαντάζει αναγκαία όσο ποτέ, αλλά η εμπειρία του «Καποδίστρια» που προηγήθηκε έχει δείξει ότι χωρίς την απαιτούμενη στήριξη το όλο εγχείρημα είναι καταδικασμένο να αποτύχει. Ενδεικτικό είναι ότι στο ίδιο το σχέδιο που παρουσίασε η κυβέρνηση αναφέρεται ότι μόνο 212 από τους 1.034 δήμους της χώρας διαθέτουν τη διαχειριστική επάρκεια που απαιτείται, προκειμένου να μπορούν να λαμβάνουν κοινοτικά κονδύλια.

Τραγικές ελλείψεις καταγράφονται και στο εξειδικευμένο προσωπικό που θα έπρεπε να διαθέτουν οι ΟΤΑ. Το 44% των δήμων διαθέτουν μόνο έναν μηχανικό, ενώ στο 23% δεν υπηρετεί κανένας οικονομολόγος και το 47% έχει έναν ή δύο. Η απουσία τέτοιων στελεχών που θα συνέβαλαν στην ανάπτυξη των ΟΤΑ μέσω και της δυνατότητας ανάληψης ουσιαστικών έργων είχε ως αποτέλεσμα οι Καποδιστριακοί δήμοι να μην μπορέσουν ποτέ να λειτουργήσουν σωστά. Οδήγησε μάλιστα και στην απομόνωση ολόκληρα διαμερίσματα, που στο παρελθόν αποτελούσαν τους δήμους ή τις κοινότητες μιας περιοχής.

Καλλικράτης ή ο θάνατος της Αυτοδιοίκησης

* Του Σπύρου Τζόκα

Είναι γεγονός ότι στρατηγική επιλογή μιας μεταρρύθμισης στην Τοπική Αυτοδιοίκηση θα πρέπει να είναι η Αποκέντρωση με Αυτοδιοίκηση και η θεσμική αναγνώριση του πρωταγωνιστικού ρόλου των τοπικών αρχών, για την ενίσχυση της δημοκρατίας, της αξιοπιστίας των αντιπροσωπευτικών και συμμετοχικών θεσμών, της βιώσιμης ανάπτυξης και της επίτευξης κοινωνικής συνοχής.

Οφείλουμε, συνεπώς, να έχουμε διαρκώς στη σκέψη μας μια Αυτοδιοίκηση στην υπηρεσία του Πολίτη, η οποία να λειτουργεί ως λαϊκή εξουσία, να είναι αγωνιστική και διεκδικητική, να είναι οικονομικά επαρκής για την άσκηση των αρμοδιοτήτων της, να αξιοποιεί την μέχρι τώρα ελληνική εμπειρία και την ευρωπαϊκή πραγματικότητα, να στοχεύει στην απλούστευση των δομών και να δίνει ύψιστη προτεραιότητα στη διαφάνεια, να υπηρετεί τις κοινωνικές ανάγκες των δημοτών, να αναδεικνύει ισχυρούς και αποτελεσματικούς δήμους στην υπηρεσία του πολίτη και της κοινωνίας.

Προσεγγίζει, όμως, η σημερινή κατάσταση της Τ.Α τα παραπάνω χαρακτηριστικά ή απέχει πολύ από την ανωτέρω περιγραφή. Όλοι οι ενασχολούμενοι γνωρίζουν καλά ότι όχι μόνο απέχει από τα παραπάνω, αλλά υποφέρει από έλλειψη πόρων, με αποτέλεσμα να δυσκολεύεται και στην άσκηση των απλών διαχειριστικών αρμοδιοτήτων της.

Ο στόχος, συνεπώς, μιας μεταρρύθμισης πρέπει να είναι ο σχεδιασμός και η υλοποίηση ενός ολοκληρωμένου προγράμματος τομών και μεταρρυθμίσεων, που θα μας οδηγήσουν σε ισχυρούς, αλλά και λαϊκούς δήμους. Που θα κατοχυρώνουν στην πράξη την αρχή της επικουρικότητας, θα αποκεντρώνουν ουσιαστικές αρμοδιότητες αλλά και αναγκαίους πόρους, θα εξαλείψουν τη σημερινή πραγματικότητα του δήμου - επαίτη της κεντρικής διοίκησης και θα εναρμονίζουν την Αυτοδιοίκηση με τις σύγχρονες ανάγκες της κοινωνίας και των πολιτών, προσδίδοντάς της χαρακτηριστικά ενός σύγχρονου, δυναμικού πολιτικού οργανισμού.

Συνεπώς η Τ.Α. δεν έχει ανάγκη θολών και μηχανιστικών συνενώσεων, επειδή μετατρέπεται σε γραφειοκρατικό μηχανισμό ή μικρό κράτος, απρόσωπο και απόμακρο από τον πολίτη. Ο Καλλικράτης έρχεται να συμπληρώσει τον Καποδίστρια 1 και να αλλοιώσει την πεμπτουσία της Τ.Α, την άμεση Δημοκρατία, τη λαϊκή συμμετοχή και, συνεπώς, τη λαϊκή εξουσία:

Πρώτο οι σχέσεις κράτους και Αυτοδιοίκησης, μεταπολεμικά, είναι σχέσεις εξάρτησης, σχέσεις πατρονείας. Το κράτος προσπαθεί με κάθε τρόπο να εξαρτήσει ή να πατρονάρει την Τοπική Αυτοδιοίκηση προς όφελός του. Άρα λοιπόν το κριτήριο του προτέρου έντιμου βίου, δεν το έχει το κράτος απέναντι στην Τοπική Αυτοδιοίκηση. Άρα λογικά, υπάρχουν αντιδράσεις, όποτε μια κυβέρνηση παίρνει κάποια μέτρα για την Τοπική Αυτοδιοίκηση.

Δεύτερο είναι το ζήτημα της αποκέντρωσης. Η αντίληψη για την αποκέντρωση δεν έχει να κάνει μ’ αυτούς τους εκσυγχρονιστικούς πειραματισμούς και τις νέες συνθήκες στην Αυτοδιοίκηση. Η αποκέντρωση είναι έννοια πολιτικής δημοκρατίας, δηλαδή συμμετοχής του πολίτη στις διαδικασίες συναπόφασης στη γειτονιά του και, συνεπώς, ενεργοποίησης του. Αυτό το νομοσχέδιο, η φιλοσοφία του νομοσχεδίου φαίνεται να αναιρεί αυτή την έννοια, της αποκέντρωσης. Την έννοια δηλ. των μικρών ανθρώπινων βάσεων, όπου υπάρχουν αποφάσεις.

Τρίτο με τις επιχειρούμενες συνενώσεις καταστρατηγούνται οι έννοιες της άμεσης δημοκρατίας, της συμμετοχής και της αμεσότητας. Ενισχύεται και σε τοπικό επίπεδο η έννοια της πολιτικής αλλοτρίωσης, η απομάκρυνση και η αποξένωση των πολιτών από την εξουσία.

Τέταρτο το νομοσχέδιο δεν προάγει την πολιτική δημοκρατία, προάγει έναν συγκεντρωτισμό, όπου οι πολίτες απομακρύνονται από τα κέντρα των αποφάσεων. Δημιουργούνται διάφορα κρατίδια, τα οποία προκαλούν έναν έντονο συγκεντρωτισμό και απομακρύνουν τον πολίτη από τα κέντρα λήψης αποφάσεων.

Πέμπτο δεν είναι ξεκαθαρισμένο ούτε και το ζήτημα των πόρων και των αρμοδιοτήτων. Παραμένει σε επίπεδο διακηρύξεων.

Έκτο οι συνενώσεις δήμων και κοινοτήτων και όταν ακόμα είναι αναγκαίες απαιτούν ένα χρόνο ωρίμανσης και δεν γίνονται από τη μια μέρα στην άλλη. Πρέπει να σημειώσουμε ότι η Σουηδία έκανε συνενώσεις με έναν προγραμματισμό διάρκειας 20 χρόνων.

Συμπερασματικά, στο προωθούμενο σχέδιο Καλλικράτης υπάρχει σαφές πρόβλημα στην αρχή της αντιπροσωπευτικότητας, της συλλογικότητας και της πολιτικής δημοκρατίας.

Επομένως, το θέμα της διοικητικής μεταρρύθμισης στην τοπική αυτοδιοίκηση θα πρέπει να τεθεί σε διαφορετική βάση, με κύρια αιχμή τις ανάγκες της Τ.Α ως λαϊκής εξουσίας και όχι ως δύσκαμπτου γραφειοκρατικού μηχανισμού, να συζητηθεί διεξοδικά με τους πολίτες και να εκφραστεί η λαϊκή βούληση. Στην κατεύθυνση αυτή η όποια μεταρρύθμιση οφείλει να βοηθάει την τοπική αυτοδιοίκηση να ασκήσει πραγματικά τον ρόλο της στην υπηρεσία των λαϊκών αναγκών και να επιλύει τα χρόνια προβλήματα όπως: τη γενναία αύξηση της χρηματοδότησής της, την απόδοση όλων των αρμοδιοτήτων που αφορούν στις τοπικές υποθέσεις με την ανάλογη μεταφορά πόρων, τις αναγκαίες αλλαγές στο θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας της, για να ξεπεραστούν τα γραφειοκρατικά εμπόδια και οι έλεγχοι σκοπιμότητας των αποφάσεών της, να καταργηθούν όλοι οι νόμοι και ρυθμίσεις που προωθούν τη λογική της ανταποδοτικότητας, της πρόσθετης φορολογικής επιβάρυνσης των πολιτών, της ιδιωτικοποίησης των υπηρεσιών της, την καθιέρωση της απλής αναλογικής, την ενίσχυση της λαϊκής συμμετοχής, ελέγχου και λογοδοσίας.

Κάθε άλλο περιεχόμενο αυτής της μεταρρύθμισης θα στοχεύει στον μεγαλύτερο έλεγχο της τοπικής αυτοδιοίκησης από τα κυρίαρχα οικονομικά και πολιτικά συμφέροντα, στη μεγαλύτερη απομάκρυνση και αποξένωση της από τους πολίτες.

Υπάρχει, όμως, και κάτι άλλο σημαντικό που πρέπει κάποιος να λάβει υπόψη του, όταν προχωρεί σε συνενώσεις δήμων και κοινοτήτων: την ιστορικότητα και τη συνέχεια των δήμων που πρόκειται να καταργηθούν.

Ο Δήμος Καισαριανής είναι ένας τέτοιος δήμος. Ένας από τους ιστορικούς δήμους της Ελλάδας. Η εξέλιξη της Καισαριανής από τη γέννηση της είναι προϊόν ιστορικής συγκυρίας (μικρασιάτες πρόσφυγες), η χωροθέτηση της αποτέλεσμα ιδεολογικών και οικονομικών επιλογών (η εργατική τάξη στις παρυφές της πρωτεύουσας) και η κοινωνικοπολιτική της ένταξη αποτέλεσμα της κοινωνικής και πολιτικής θέσης των κατοίκων της (η αγωνιστική και αντιστασιακή διάθεση και η πολιτική ένταξη των κατοίκων).

Η πορεία της πόλης ανάλογη: συμμετείχε μαζικά στον εθνικοαπελευθερωτικό αγώνα κατά των Γερμανών και Ιταλών κατακτητών. Η Καισαριανή ταυτίστηκε με την Εθνική Αντίσταση. Στη μικρή αυτή συνοικία της Αθήνας χύθηκε πολύ αίμα, χάθηκαν ανθρώπινες ζωές από τις κακουχίες της κατοχής, συνελήφθησαν, εξορίσθηκαν και εκτελέστηκαν αρκετοί, δόθηκαν πολλές μάχες και καταγράφηκαν ηρωικές πράξεις. Το μαρτυρούν οι αναθηματικές πλάκες των αγωνιστών σε όλα τα σημεία της πόλης μας. Τη μικρή αυτή συνοικία επέλεξαν οι κατακτητές για να εκτελούν τους αγωνιστές της λευτεριάς (Σκοπευτήριο Καισαριανής - παγκόσμιο αντιφασιστικό σύμβολο), επιδιώκοντας, έτσι, να τρομοκρατήσουν και να κάμψουν το ηθικό των κατοίκων της.

Μεταπολεμικά βρέθηκε στην πρώτη γραμμή των κοινωνικών και δημοκρατικών αγώνων και πλήρωσε ακριβά τη στάση της αυτή. Στο αυτοδιοικητικό επίπεδο έχει κατακτήσει μέσα από τη μακρόχρονη διαδρομή και ιστορία του δήμου μια ιδιαίτερη φυσιογνωμία και έχει αναδειχθεί σε ένα αγωνιστικό διεκδικητικό πόλο ευρύτερα στον χώρο της τοπικής αυτοδιοίκησης.

Το σχέδιο Καλλικράτης, συνεπώς, δεν έχει να προσθέσει τίποτα θετικό ούτε στην Τ.Α. ούτε στον δήμο μας, αντίθετα δίνει το τελειωτικό χτύπημα στην ήδη λαβωμένη Τ.Α. Στην κατεύθυνση αυτή θα πρέπει να αναληφθούν πρωτοβουλίες, όπου χρειάζεται, και να αναπτυχθεί κίνημα ενάντια στο θάνατο της Τ.Α., που ξεκίνησε με τον Καποδίστρια και ολοκληρώνεται με τον Καλλικράτη.

* ο Σπύρος Τζόκας είναι δήμαρχος Καισαριανής