Αναρτήσεις
Όλα τα σχόλια
Ογδόντα οκτώ χρόνια από την καταστροφή της Σμύρνης, και η μνήμη του τραγικού αυτού γεγονότος δεν λέει να σβήσει. Όχι μόνο για όσους βίωσαν αυτή την τραγωδία, και τους απογόνους τους, ή την ελληνική βιβλιογραφική παραγωγή, αλλά και την διεθνή, κυρίως αγγλοσαξονική, που συνεχίζει να ερευνά και να φωτίζει πτυχές της. Αποδεικνύοντας, όπως έγραφε διεισδυτικά ο Γιάννης Κορδάτος ότι: «Η Μικρασιατική καταστροφή αναποδογύρισε τις εθνικοοικονομικές συνθήκες που εδώ και δύο αιώνες επικρατούσαν στην ανατολική λεκάνη της Μεσογείου και τη Μαύρη Θάλασσα».
«Ένα από τα δυνατότερα αισθήματα που πήρα μαζί μου από τη Σμύρνη ήταν το αίσθημα της ντροπής γιατί ανήκα στο ανθρώπινο γένος»
Τζόρτζ Χόρτον, αμερικανός πρόξενος στη Σμύρνη
Εθνικοοικονομικές και πολιτιστικές συνθήκες, που δεν αφορούν προφανώς μοναχά τον νεοελληνικό κοινωνικό σχηματισμό αλλά το σύνολο των λαών που κατοικούσαν, δρούσαν, εμπορεύονταν σ' αυτή την περιοχή.
Το γεγονός γίνεται εντονότερο όταν αναφερόμαστε στην πολυπολιτισμική πόλη της Σμύρνης, όπου, εκτός από την κυρίαρχη και έντονη ελληνική παρουσία (εκατόν εξήντα χιλιάδες στις τριακόσιες εξήντα πέντε του συνολικού πληθυσμού), και προφανώς την τουρκική (ογδόντα χιλιάδες), υπήρχε μεγάλη αρμενική, εβραϊκή, φραγγολεβαντίνικη κοινότητα, καθώς και αμερικανική, αγγλική, γαλλική και ιταλική παρουσία. Ας σημειώσουμε, παραδειγματικά, ότι εκδίδονταν καθημερινά έντεκα ελληνικές, επτά τουρκικές, επτά αρμενικές, τέσσερις γαλλικές και πέντε εβραϊκές εφημερίδες, για να μην αναφέρουμε όσες εισάγονταν σχεδόν από κάθε ευρωπαϊκή πρωτεύουσα, ενώ στο λιμάνι της είχαν την έδρα τους τριάντα τρεις ατμοπλοϊκές εταιρίες.
ΤΗΣ ΖΙΖΗΣ ΣΑΛΙΜΠΑ*
Τρεις μήνες μετά την αποβίβαση των ελληνικών δυνάμεων στη Σμύρνη, τον Αύγουστο του 1919, η Διοίκηση της Εθνικής Τράπεζας στέλνει εκεί τον γενικό επιθεωρητή Αλέξανδρο Κορυζή, με αποστολή να ερευνήσει τις υφιστάμενες οικονομικές συνθήκες και να προετοιμάσει την ίδρυση Υποκαταστήματος της Εθνικής Τράπεζας στη Σμύρνη. Η στιγμή για την ανάδειξη νέων πρωταγωνιστών στην οικονομική δραστηριότητα της περιοχής διαφαίνεται ιδανική, αφού η ισορροπία των δυνάμεων στον πολιτικό χάρτη είχε ανατραπεί με τον πόλεμο. Πρόκειται για μια περιοχή που το καθεστώς των διομολογήσεων βρισκόταν σε άνθηση. Ξένες επιχειρήσεις, βιομηχανίες, ασφαλιστικά και τραπεζικά ιδρύματα δραστηριοποιούνται σ’ ένα περιβάλλον εξαιρετικά ευνοϊκό ως προς το κόστος λειτουργίας τους.
Το ελληνικό κράτος ασκεί εθνική πολιτική, ενώ η Εθνική Τράπεζα ως αρωγός του, μετά την ίδρυση του Υποκαταστήματος στις 8 Ιανουαρίου 1920, αναλαμβάνει πλέον τον πρωταγωνιστικό ρόλο στην εξάπλωση των ελληνικών οικονομικών συμφερόντων στην περιοχή της Σμύρνης και στην εξυπηρέτηση των οικονομικών αναγκών της Στρατιάς της Μικράς Ασίας.
Ο Αλέξανδρος Κορυζής, επιφορτισμένος και με τα καθήκοντα του Οικονομικού Συμβούλου της Ύπατης Αρμοστείας, μαζί με τρεις επιθεωρητές της Εθνικής Τράπεζας απαρτίζουν το τμήμα οικονομικών μελετών της Αρμοστείας και αναλαμβάνουν, λόγω παντελούς έλλειψης στατιστικών στοιχείων, να ερευνήσουν την αγορά της Σμύρνης, με στόχο τη σύνταξη μελέτης για την οικονομία της και ειδικότερα για τους κλάδους της γεωργίας, της καπνοπαραγωγής, της βιομηχανίας και των ξένων εταιρειών που λειτουργούν στην περιοχή. Η μελέτη, μαζί με το τεκμηριωτικό υλικό που τη συνοδεύει, η οποία ολοκληρώθηκε σε χρόνο ρεκόρ, μόλις 4 μηνών, φυλάσσεται σήμερα στο Ιστορικό Αρχείο της Εθνικής Τράπεζας και είναι αποκαλυπτική.
Η ανίχνευση της οικονομίας της Σμύρνης, μιας πόλης που αποτέλεσε για αιώνες ένα διεθνές οικονομικό κέντρο, τη στιγμή ακριβώς που τερματίζεται μια μακρά ιστορική περίοδος στην Ανατολική Μεσόγειο, με την επικράτηση του τουρκικού κράτους υπό την ηγεσία του Κεμάλ Ατατούρκ, επιτρέπει να κατανοήσουμε τους μηχανισμούς που πρέπει να τεθούν σε κίνηση έτσι ώστε από την οικονομία του πολέμου και του αποκλεισμού να περάσει η περιοχή της Σμύρνης στην οικονομική ανασυγκρότηση. Το κατεχόμενο υπό του ελληνικού στρατού τμήμα της Μικράς Ασίας τον Οκτώβριο του 1919 είχε έκταση 18.745 χλμ και 1.125.000 κατοίκους.
Η οικονομική ανάπτυξη, που ξεκίνησε το τελευταίο τέταρτο του 19ου αιώνα με την κατασκευή των σιδηροδρομικών γραμμών Σμύρνης-Αϊδινίου και Σμύρνης-Κασαμπά, που χρησίμευαν κυρίως για τη μεταφορά αγροτικών και βιομηχανικών προϊόντων, από και προς την ενδοχώρα και το λιμάνι της Σμύρνης, επιβραδύνθηκε με την είσοδο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στον πόλεμο το 1914 και ανακόπηκε εντελώς με τον αποκλεισμό του λιμανιού από τον βρετανικό συμμαχικό στόλο το 1915. Λίγο αργότερα διακόπηκε για στρατιωτικούς λόγους και η μεταφορά προϊόντων με τον σιδηρόδρομο μέσω Κωνσταντινούπολης.
Από τον πόλεμο το εξαγωγικό εμπόριο οδηγήθηκε σε κατάσταση πλήρους στασιμότητας. Η περιοχή ήταν φημισμένη για τα εκλεκτής ποιότητας αγροτικά προϊόντα. Τα καπνά και τα σουσάμια εξάγονταν κυρίως στη Γερμανία, το βαμβάκι στις χώρες της Κεντρικής Ευρώπης, τη Ρουμανία και τη Βουλγαρία, το όπιο (αφιόνι) από το οποίο έβγαινε η μορφίνη εξαγόταν στη Γερμανία, το ελαιόλαδο, που χρησιμοποιείτο και ως πρώτη ύλη στη σαπωνοποιία, σε όλη την Ευρώπη και στις χώρες της Αμερικής, το κριθάρι, που αποτελούσε την πρώτη ύλη για την κατασκευή της μπύρας, εξαγόταν στην Αγγλία, το Βέλγιο, την Ολλανδία και τη Γερμανία, η γλυκόριζα στην Αμερική και την Αγγλία, τα δέρματα στην Κεντρική Ευρώπη.
Μια εταιρία κολοσσός εκείνης της εποχής, που κατείχε το παγκόσμιο μονοπώλιο στον τομέα της ταπητουργίας, η «Oriental Carpet manufactures Ltd», που είχε ως έδρα της τη Σμύρνη, διέκοψε τη λειτουργία της. Επρόκειτο για επιχείρηση βρετανικών συμφερόντων, που προερχόταν από συγχωνεύσεις μικρών βιοτεχνικών επιχειρήσεων και εργαστηρίων και είχε Έλληνες εργάτες και διοικητικό στελεχιακό δυναμικό. Η εταιρεία αυτή είχε μονάδες και γραφεία αντιπροσωπείας στις σημαντικότερες πόλεις της Ινδίας και της Περσίας, στο Σίδνεϊ της Αυστραλίας, την Αργεντινή, τον Καναδά και την Αγγλία. Εννέα μεγάλες επιχειρήσεις ξένων συμφερόντων κυριαρχούσαν στους νευραλγικούς τομείς της βιομηχανίας της περιοχής, δηλαδή στην παραγωγή ενέργειας, την κλωστοϋφαντουργία και τα τρόφιμα. Ταυτοχρόνως, λειτουργούσαν 5.300 περίπου βιοτεχνικά εργαστήρια, τα οποία στην πλειοψηφία τους, κατά ποσοστό 75,5%, είχαν Έλληνες ιδιοκτήτες και εργαζόμενους. Η μεγάλη αύξηση κατά τη διάρκεια του Α' Παγκοσμίου Πολέμου στις τιμές των πρώτων υλών και της καύσιμης ύλης κατέστησε εξαιρετικά δύσκολη τη λειτουργία των εργοστασίων, ακόμα και μετά την ανακωχή. Η μείωση των εμπορικών και βιομηχανικών δραστηριοτήτων συμπαρέσυρε και τις ασφαλιστικές εταιρείες. Από τις 40 ξένες ασφαλιστικές εταιρείες μόνο 18 κατάφεραν να επιζήσουν στο τέλος του πολέμου.
Τα λαϊκά στρώματα υπέφεραν εξαιτίας της ανεργίας που είχε ανέβει κατακόρυφα, με τις επιτάξεις που έκαναν οι τουρκικές αρχές στις βιομηχανικές εγκαταστάσεις, στις αποθήκες και στα προϊόντα που φυλάσσονταν, στα ζώα και σε κάθε μεταφορικό είδος. Είχαν βάλει λουκέτο τα εμπορικά καταστήματα, ενώ οι αγρότες είχαν αναγκαστεί να παραδώσουν τα ζώα, τις άμαξες και τα αναγκαία μέσα για την καλλιέργεια των αγρών τους. Τα Μικρασιατικά παράλια, που ήταν κέντρα καπνοφυτείας και σταφιδοπαραγωγής, είχαν εγκαταλειφθεί από τους κατοίκους, επειδή ήταν εκτεθειμένα στις εχθρικές επιθέσεις. Κατά τη διάρκεια των ετών 1914-1915, περίπου 168.850 Έλληνες εκδιώχθηκαν.
Η στρατολογία πολλών ηλικιών των ανδρών κατά τη διάρκεια του πολέμου έγινε αισθητή λόγω της απότομης αύξησης των ημερομισθίων, τόσο στον βιομηχανικό όσο και στον γεωργικό τομέα. Οι εναπομείναντες δεν επαρκούσαν και επιπλέον στερούνταν των ειδικών γνώσεων που απαιτούσαν οι γεωργικές εργασίες. Η σοδειά που δεν είχε επιταχθεί σάπιζε στους αγρούς. Σύννεφα από ακρίδες κατά τους θερινός μήνες, από το 1915 και για δύο χρόνια, έπεφταν στα σπαρτά και τα αποδεκάτιζαν. Οι καλλιεργούμενες εκτάσεις, που πριν από τον πόλεμο ήταν 1.500.000 στρέμματα, μειώθηκαν σε 800.000 κατά τη διάρκεια του πολέμου.
Στην αγορά σημειώθηκε έλλειψη καταναλωτικών αγαθών, κυρίως σε τρόφιμα και είδη πρώτης ανάγκης, όπως ενδύματα, ρούχα, χαρτί, φάρμακα, κυρίως λόγω της αυξημένης ζήτησης για την κάλυψη των αναγκών του στρατού και της επίταξης των σιδηροδρόμων. Η μαύρη αγορά στην πόλη της Σμύρνης έλαβε τεράστιες διαστάσεις. Οι χρυσές λίρες, που αφθονούσαν άλλοτε στην περιοχή, τα ασημένια, ακόμα και τα νικέλινα νομίσματα, αποθησαυρίζονταν. Η υποτίμηση της τουρκικής λίρας έναντι της αγγλικής ήταν ραγδαία και η κερδοσκοπία του συναλλάγματος είχε αναχθεί σε μία από τις προσφιλέστερες δραστηριότητες. Είναι προφανές ότι κάποιοι βρέθηκαν με πολλά χρήματα στο τέλος του πολέμου: τοκογλύφοι και έμποροι που εφοδίαζαν το στρατό ή επιδίδονταν στο εσωτερικό εμπόριο, μεταπράτες. Η νέα αστική τάξη Τούρκων, φιλικά προσκείμενη στο νεοτουρκικό καθεστώς είχε δημιουργηθεί.
Στον τραπεζικό τομέα, κατά την 8 Ιανουαρίου 1920, που ιδρύεται το Υποκατάστημα της Εθνικής Τράπεζας σημειώνεται μεγάλη κινητικότητα. Λειτουργούν ήδη υποκατάστημα της ιταλικής τράπεζας Banca di Roma, της γαλλικής Crédit Foncier d’ Algérie et de Tunisie, θυγατρική της Crédit Foncier de France, της Banque de Salonique, γαλλικών συμφερόντων, ενώ μελετάται η ίδρυση Υποκαταστήματος της αγγλικής τράπεζας Banque Nationale de Turquie και της Ιονικής Τράπεζας.
Η Εθνική Τράπεζα, με την ίδρυση του Υποκαταστήματος στη Σμύρνη, είχε ως πρωταρχικό μέλημα να εξαλείψει το νομισματικό χάος από την κερδοσκοπία του συναλλάγματος και να αποτρέψει την υποτίμηση της δραχμής. Ένα από τα πλέον ακανθώδη ζητήματα της Συνθήκης των Σεβρών για την ελληνική πολιτεία ήταν ότι προέβλεπε ως επίσημο νόμισμα την τουρκική λίρα. Επίσης, το Υποκατάστημα εκτελούσε εμπορικές εργασίες, εξαγωγές-εισαγωγές, συγκέντρωνε τις καταθέσεις των Ελλήνων και ικανοποιούσε τις τεράστιες επισιτιστικές και ταμειακές ανάγκες του ελληνικού στρατού.
Τον Σεπτέμβριο του 1922, η ελληνική παρουσία στη Σμύρνη έσβησε βίαια από τις φλόγες της φωτιάς που απλώθηκαν σε ολόκληρη την πόλη. Όσοι από τους Έλληνες γλίτωσαν την τουρκική οργή πήραν το δρόμο της προσφυγιάς. Στη νέα πατρίδα τους, την Ελλάδα, προσέφεραν ένα μεγάλο οικονομικό κεφάλαιο: την τεχνογνωσία τους στον τομέα της γεωργίας, κυρίως στην καλλιέργεια και την επεξεργασία των καπνών, και στην υφαντουργία. Ένας νέος κλάδος της ελληνικής βιομηχανίας, η ταπητουργία, που στηρίζεται στην επιδεξιότητα των γυναικείων προσφυγικών χεριών, γεννήθηκε στις παρυφές των ελληνικών μεγαλουπόλεων. Η Σμύρνη, πόλη της οθωμανικής αυτοκρατορίας, επικαλύφθηκε από την Izmir του σύγχρονου τουρκικού κράτους.
*Η Ζιζή Σαλίμπα είναι ιστορικός - οικονομολόγος
ΤΟΥ ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΟΥ ΜΗΤΑΦΙΔΗ*
Σαν σήμερα πριν από 47 χρόνια, στις 22 Μαΐου 1963, θα διαδραματιζόταν στη Θεσσαλονίκη μία από τις κορυφαίες στιγμές της σύγχρονης τραγωδίας, η οποία θα σφράγιζε ανεξίτηλα την ιστορία της χώρας.
Ο βουλευτής της ΕΔΑ Γρηγόρης Λαμπράκης, 51 ετών, υφηγητής της Ιατρικής, έπεφτε στη διασταύρωση των οδών Βενιζέλου - Ερμού θανάσιμα τραυματισμένος από τους παρακρατικούς φονιάδες Σπύρο Γκοτζαμάνη και Εμμανουήλ Εμανουηλίδη, που εφόρμησαν με τρίκυκλο εναντίον του. Κλινικά νεκρός, «ο μαραθωνοδρόμος της ειρήνης» θα αφήσει την τελευταία του πνοή στις 27.5.1963 στο ΑΧΕΠΑ.
Την τύχη του Λαμπράκη λίγο έλειψε να έχει και ο βουλευτής Καβάλας της ΕΔΑ Γιώργης Τσαρουχάς, που λίγο πριν τον είχαν τραυματίσει οι παρακρατικοί «αντιφρονούντες» που πολιορκούσαν τα γραφεία του «Δημοκρατικού Συνδικαλιστικού Κινήματος», όπου γινόταν η συγκέντρωση των «Φίλων της Ειρήνης». Ό,τι δεν κατάφερε ο θηριώδης παρακρατικός τραμπούκος «Αντωνάρας» Πιτσώκος, που κακοποίησε άγρια τον Γ. Τσαρουχά, θα το καταφέρουν πέντε χρόνια αργότερα οι δήμιοι της χούντας: Στις 9.5.1968 στα γραφεία της ΚΥΠ στο Γ' Σ.Σ. θα δολοφονήσουν μετά από βασανιστήρια τον Γιώργη Τσαρουχά.
Η δολοφονία του Λαμπράκη ήταν ένας βασικός «τακτικός στόχος» μιας μακριάς αλυσίδας συνωμοσιών και εγκλημάτων με στρατηγικό στόχο την επιβολή δικτατορίας. Γιατί «το τρίκυκλο ήταν της χούντας», όπως έγραψαν χαρακτηριστικά στο περιοδικό "Επίκαιρα" ο Γιώργος Μπέρτσος και ο Γιάννης Βούλτεψης, ο «πλοηγός της δίκης Λαμπράκη», οι οποίοι μαζί με τον Γιώργο Ρωμαίο αποτέλεσαν συμβολικά «το δημοσιογραφικό αντι-τρίκυκλο», που συνέβαλε αποφασιστικά στην αποκάλυψη και διαλεύκανση των συνωμοτικών πτυχών αυτού του στυγερού πολιτικού εγκλήματος.
Ήδη, από το 1962, ο Γ. Γεωργαλάς, ο θεωρητικός εγκέφαλος της χούντας, είχε εισηγηθεί στην ΚΥΠ την οργάνωση «αντισυγκεντρώσεων προς εξουδετέρωσιν των κομμουνιστών υπό καταλλήλων προσώπων» -όπως π.χ. ήταν η ψευδεπίγραφη αντικομμουνιστική συμμορία «Σύνδεσμος Αγωνιστών και Θυμάτων Εθνικής Αντιστάσεως Βορείου Ελλάδος» του δωσίλογου φον Ξ. Γιοσμά. Την εκπόνηση των σχεδίων για τις αντισυγκεντρώσεις είχε αναλάβει η λεγόμενη «Αφανής Επιτροπή», που είχε συσταθεί μετά την εκλογική επιτυχία της ΕΔΑ το 1958, με την επίβλεψη-χρηματοδότηση της CIA. Από αυτό το «επιτελείο του εγκλήματος», στο οποίο συμμετείχε και ο κατοπινός αρχιπραξικοπηματίας Παπαδόπουλος, προήλθε το κατεπείγον σήμα του Γενικού Επιτελείου Στρατού προς τις στρατιωτικές μονάδες, στις 24/5/1963, με τίτλο «Ο κομμουνισμός προκαλεί» που υπέγραφε ο στρατοδίκης της δίκης του ΑΣΠΙΔΑ συνταγματάρχης Απ. Ζαλαχώρης. Ξεπερνώντας σε κυνισμό την κατάπτυστη ανακοίνωση της αστυνομίας και τα δημοσιεύματα του φιλοκυβερνητικού τύπου ότι ο Λαμπράκης έπεσε θύμα «τροχαίου ατυχήματος ενώ ηγείτο διαδηλώσεως κομμουνιστών» (!), θριαμβολογούσε για τη δολοφονία, αφού τάχα «ο λαός της Θεσσαλονίκης, προκληθείς υπό των ερυθρών πρακτόρων, έδωσε την απάντησίν του» (!) Ένας λαός, που τον κατευόδωσε στον σιδηροδρομικό σταθμό με το σύνθημα-έμβλημα «Ο Λαμπράκης ζει, σε αγώνες μάς καλεί!»
Γι' αυτό είχαν αποφασίσει ακόμη και την επιβολή στρατιωτικού νόμου την ημέρα της πάνδημης κηδείας του Γρ. Λαμπράκη, για να καταστείλουν «ενδεχόμενες κομμουνιστικές ταραχές». Γιατί όχι, αφού η δολοφονία του Λαμπράκη ήταν μια «κομμουνιστική σκευωρία» (!) και, σύμφωνα με την «κυβέρνησιν του αίματος της ΕΡΕ» (Γ. Παπανδρέου), «ο διεθνής κομμουνισμός έχει εξαπολύσει μίαν οργανωμένην επίθεσιν εναντίον της Ελλάδος».
47 χρόνια μετά, η «Ε.Δ.Ι.Α. 1940-'74 Κ.-Δ. ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ» παρουσίασε χτες σε συνέντευξη Τύπου ό,τι απέμεινε από τα ματωμένα ρούχα των δύο δολοφονημένων βουλευτών τα οποία διέσωσαν από τα τρωκτικά και τα σκουπίδια πολίτες της Θεσσαλονίκης. Τα σπαράγματα αυτά από τον «σκληρό πυρήνα» της κοινωνικής μνήμης της πόλης δεν διεκδικούν φυσικά την ανώδυνη εναπόθεσή τους σε κάποιο μουσείο σύγχρονης ιστορίας -χωρίς να παραγνωρίζουμε την ανάγκη για την ίδρυσή του. Δεν «αναμοχλεύουν πάθη», αλλά λειτουργούν ως προειδοποίηση σε ένα εξαιρετικά βίαιο και επικίνδυνο για κάθε είδους «εκτροπές» παρόν.
* Ο Τριαντάφυλλος Μηταφίδης είναι γ.γ. της «Ε.Δ.Ι.Α. 1940-'74 Κ.-Δ. ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ» και επικεφαλής της δημοτικής κίνησης ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ ΚΑΙ ΤΗΣ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ
Η στιγμή της σύλληψης του Μάριου
Η στιγμή της σύλληψης του Μάριου
Η στιγμή της σύλληψης του Μάριου
Του ΠΑΝΟΥ ΤΡΙΓΑΖΗ
Η τραγωδία της Αϊτής εξακολουθεί να συγκλονίζει την παγκόσμια κοινή γνώμη. Φονικότατος υπήρξε ο σεισμός την 7 ρίχτερ, που έπληξε την πρωτεύουσα Πορτ-Ο-Πρενς, μια πόλη τριών εκατομμυρίων κατοίκων σε μια χώρα δέκα εκατομμυρίων, η οποία ήταν ήδη γεμάτη πληγές πριν από την επέλαση του Εγκέλαδου.
Όλα τα προβλήματα της Αϊτινής κοινωνίας ήρθαν στο προσκήνιο, με δραματικό τρόπο, μετά τον καταστροφικό σεισμό. Προβλήματα που πυροδότησαν ένα πλατύ κίνημα διεθνούς αλληλεγγύης, στο οποίο συνέβαλαν παγκόσμιοι διακυβερνητικοί οργανισμοί, όπως ο ΟΗΕ και ο Οργανισμός Τροφίμων και Γεωργίας (FAO), πολλές κυβερνήσεις αλλά και μη κυβερνητικές οργανώσεις, μεταξύ των οποίων και πολλές ελληνικές (Γιατροί του Κόσμου, Καραβάνι Αλληλεγγύης κ.ά.).
Επόμενο ήταν οι χώρες της Αμερικανικής ηπείρου να προστρέξουν πρώτες να βοηθήσουν, όμως η επιλογή των ΗΠΑ να στείλουν ισχυρές στρατιωτικές δυνάμεις προκάλεσε έντονες επικρίσεις από χώρες της Λατινικής Αμερικής. «Εμείς στέλνουμε γιατρούς, όχι στρατιώτες», τιτλοφόρησε σχετικό άρθρο του ο Φιντέλ Κάστρο (23-1-2010), όπου ανέφερε ότι η Κούβα έστειλε περίπου 400 γιατρούς και άλλο υγειονομικό προσωπικό για να βοηθήσουν τους σκληρά δοκιμαζόμενους Αϊτινούς, ενώ χαρακτήρισε πράξη κατοχής και όχι ανθρωπιστική αποστολή την παρουσία χιλιάδων Αμερικανών στρατιωτών.
Η Αϊτή, που πρώτη κέρδισε την ανεξαρτησία της σ΄όλη τη Λατινική Αμερική και έγινε η «πρώτη μαύρη δημοκρατία του κόσμου» το 1804, που έστειλε μηνύματα συμπαράστασης και στην Ελληνική Επανάσταση, έχει κάνει μια πολύπαθη διαδρομή. Γνώρισε τη νεοαποικιοκρατική εκμετάλλευση, πολλές ξένες επεμβάσεις (κυρίως από τον Βορειοαμερικανό «μεγάλο αδελφό»), πολύχρονες δικτατορίες, εμφύλιες συγκρούσεις, οικολογικές καταστροφές. «Η χώρα γεννήθηκε μέσα στην καταστροφή και δεν μεγάλωσε, είναι η φτωχότερη χώρα της Λατινικής Αμερικής», γράφει ο Εντουάρντο Γκαλεάνο στο βιβλίο του «Οι ανοιχτές φλέβες της Λατινικής Αμερικής», που πρωτοκυκλοφόρησε το 1971.
Φτωχότερη χώρα του δυτικού ημισφαιρίου είναι και σήμερα η Αϊτή, η οποία κατατάσσεται 149η στον κόσμο με βάση τον «Δείκτη Ανθρώπινης Ανάπτυξης» του Προγράμματος Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών (UNDP), με κατά κεφαλήν εισόδημα λιγότερο από 2 δολάρια την ημέρα, αναλφαβητισμό πάνω από 40%, προσδόκιμο ζωής 61 χρόνια (ενώ 73,4 χρόνια είναι ο Λατινοαμερικάνικος μέσος όρος και των χωρών του ΟΟΣΑ 79 χρόνια). Την περίοδο 1990-2007, το ΑΕΠ της χώρας σημείωσε ετήσια μείωση κατά 2,7%.
Με αυτά τα δεδομένα, ένα κρίσιμο ερώτημα που ζητεί απάντηση είναι πόσο «φυσική» μπορεί να χαρακτηριστεί η Αϊτινή καταστροφή; Οι ειδικοί λένε ότι από έναν σεισμό ίδιου ή και μεγαλύτερου μεγέθους σε μια αναπτυγμένη χώρα πολύ λιγότερα κτίρια θα κατέρρεαν και ασυγκρίτως πολύ μικρότερος θα ήταν ο αριθμός των θυμάτων. Ως παράδειγμα αναφέρεται ο σεισμός στο Κόμπε της Ιαπωνίας, πριν χρόνια.
Σύμφωνα με έκθεση του ΟΗΕ, την πενταετία 2000-2004 φυσικές καταστροφές έπληξαν 262 εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως, εκ των οποίων το 98% (!) αναλογούσε στις φτωχές χώρες. Αυτό οδηγεί στο συμπέρασμα ότι οι διαστάσεις μιας καταστροφής πολλαπλασιάζονται σε συνθήκες φτώχειας και κραυγαλέων ανισοτήτων. Συνθήκες που είναι έργο ανθρώπων και όχι έργο της φύσης. Επομένως, έργο ανθρώπων μπορεί να είναι και ο περιορισμός στο ελάχιστο δυνατό των συνεπειών μιας φυσικής καταστροφής.
Άλλωστε, ζήσαμε και στη χώρα μας πρόσφατα οδυνηρές εμπειρίες από φυσικές καταστροφές, όπως το ολοκαύτωμα της Ηλείας του 2007, που δεν ήταν αναπόφευκτο να πάρουν τις διαστάσεις που είχαν, αν υπήρχε η κατάλληλη πρόληψη.
Από την τραγωδία της Αϊτής, όπως και από προηγούμενες τραγωδίες (π.χ. της Νοτιοανατολικής Ασίας από το τσουνάμι και της Μυανμάρ από τον κυκλώνα Ναργκίς), το συμπέρασμα είναι ότι «όπου φτωχός κι η μοίρα του». Οι μεγάλες αντιθέσεις «πλούτου-φτώχειας» και «Βορρά-Νότου», που χαρακτηρίζουν τον σημερινό κόσμο αποτυπώνονται και στο μέγεθος των φυσικών καταστροφών. Συνεπώς, μπορούμε να πούμε «Όχι άλλη Αϊτή», αν δυναμώσει και καρποφορήσει ο αγώνας για έναν πιο δίκαιο κόσμο αλληλεγγύης και ισότιμης συνεργασίας. Για «έναν κόσμο που θα χωράει πολλούς κόσμους», σύμφωνα με ένα σύνθημα των Ζαπατίστας.
Πήρε τα πάνω της η «πολυκατοικία» της Δεξιάς, μετά τις κυβερνητικές υποχωρήσεις στο νομοσχέδιο για τους όρους πολιτογράφησης και ψήφου των μεταναστών, και βυθίζεται ακόμα πιο βαθιά στα θολά νερά της «εθνικοφροσύνης». Η τερατολογία και το μίσος κατά των μεταναστών φτάνει σε τέτοιο σημείο νοσηρότητας που να θεωρείται ότι η οικονομική κρίση και οι οδυνηρές επιπτώσεις της στα φτωχά στρώματα των Ελλήνων είναι περίπου προϊόν συνωμοσίας των ακόμα φτωχότερων μεταναστών.
Δεν είναι βέβαια η πρώτη φορά που η Δεξιά πορεύεται με ψέματα, δημιουργεί εχθρούς και καλλιεργεί ανασφάλειες για να «ηγεμονεύσει» και παράλληλα να συσκοτίσει τη διαχρονική της ευθύνη για την αδικία, τη διαφθορά, την (κοσμοπολίτικη) μανία των κερδοσκόπων φίλων της και τις κραυγαλέες ανισότητες που δημιούργησε. Ομως, τώρα φαίνεται ακόμα πιο καθαρά: τη μια στιγμή ο κ. Σαμαράς υποστηρίζει τις νεοφιλεύθερες συνταγές καταστροφής της κοινωνικής συνοχής ως ιδεολόγος των παγκοσμιοποιημένων «αγορών», προσφέροντας τη συναίνεσή του στο βραχυκυκλωμένο ΠΑΣΟΚ, και την επόμενη ξιφουλκεί κατά των μεταναστών. «Εχουμε αποδείξει ότι έχουμε το θάρρος να στηρίζουμε τα μέτρα της κυβέρνησης για την οικονομία», είπε στη Βουλή, ώστε μετά να προσθέσει και την απαραίτητη αντιπολιτευτική του πομφόλυγα: «Η μαζική (σ.σ. πού την είδε;) χορήγηση ιθαγενείας σε συνθήκες ανέχειας εγκυμονεί κινδύνους κοινωνικών εκρήξεων και κορύφωσης της ξενοφοβίας». Τι θέλει να πει ο ηγέτης της Δεξιάς; Οτι όποιος περάσει από τα σαράντα κύματα και πολιτογραφηθεί ως ισότιμος πολίτης θα ψηφίσει την Αλ Κάιντα στις επόμενες δημοτικές εκλογές ή θα μας ανεβάσει δολίως τα spreads; Ή μήπως το «μετέχον της ημετέρας παιδείας» μεταναστόπουλο, μόλις αποκτήσει ελληνική ταυτότητα θα διεκδικήσει με θρασύτητα κομμουνιστή συνδικαλιστή ίση αμοιβή για ίση εργασία, και συνεπώς θα τροφοδοτήσει αυτομάτως τη “δίκαιη” ξενοφοβία του κάθε ελληναρά μαυραγορίτη, που δεν θα μπορεί πλέον να τον “επαναπροωθεί” άνετα, όπως ισχύει με το σημερινό καθεστώς, πίσω στην Μπαρμπαριά;
Τις ίδιες και ακόμα μεγαλύτερες αγωνίες με τον κ. Σαμαρά έχει και ο άλλος ένοικος της “πολυκατοικίας”. «Εκεί, που το καφενείο πήγαινε να ομονοήσει, ακούγοντας τους πολιτικούς αρχηγούς, τώρα στο καφενείο βάζετε φωτιά με το νομοσχέδιο», έλεγε ο κ. Καρατζαφέρης στον πρωθυπουργό, για να δείξει κουτοπόνηρα ότι μπορεί να επιβάλει τη δική του ατζέντα στο …καφενείον η Ελλάς. Και αφού ανέβασε αυθαίρετα στα ύψη τους αριθμούς των ύποπτων “αλλογενών” που θα πολιτογραφηθούν, “τρόμαξε” και την Αριστερά: «Στην Αριστερά, σε ένα Κόμμα μεγάλο, τους Πρασίνους, ο αρχηγός είναι Τούρκος στην καταγωγή. Είναι ο αρχηγός των Πρασίνων. Πολιτικά συγγενείς είστε. Γιατί να το κρύψετε εξάλλου; Λέω λοιπόν: Φανταστείτε εδώ, με το νόμο αυτό που θέλετε να γίνει αύριο πράξη, με πεντακόσιους χιλιάδες μουσουλμάνους να προκύψει αρχηγός του ΣΥΡΙΖΑ να είναι μουσουλμάνος εκ Τουρκίας».
Την επομένη βεβαίως ο κ. Καρατζαφέρης ζήτησε «πολιτική κινήτρων για την προσέλκυση κεφαλαίων από το εξωτερικό». Δηλαδή κάτι σαν ξέπλυμα κοσμοπολίτικου χρήματος. Αυθημερόν εισακούστηκε. Διότι οι καπιταλιστές δεν χρειάζονται σύνορα και πατρίδες, οι λαοί είναι αυτοί που οφείλουν να κάθονται στ’ αβγά τους και στην εθνική τους στρούγκα,αλληλομισούμενοι.
Όλοι οι φορείς τις τελευταίες μέρες κάνουν μία προσπάθεια ευαισθητοποίησης μας, για να συγκεντρώσουν ότι μπορούν σαν βοήθεια προς την Αϊτή …Όπου όμως διαβάσεις τις εκκλήσεις λίγο πιο πάνω, λίγο πιο κάτω μία άλλη είδηση σου θυμίζει την ματαιότητα που βιώνουμε και την επιφανειακή, ίσως…στιγμιαία συμπόνια μας. Μηνύματα προβληματισμού που μπορούν να μας θυμίσουν πόσο απλά είναι όλα, όταν κάποιος σχετικά κοντά μας δεν έχει να φάει και άλλος περιμένει…την υποχώρηση των spread μετά από την επιτυχημένη έκδοση του πενταετούς ομολόγου…
Ας πάρουμε μιά γεύση της χθεσινής ημέρας μας ,όταν η τιμολόγηση του νέου 5ετές ομολόγου διαμορφώθηκε σε mid swap συν 350 μονάδες βάσης, ή απόδοση 6,22% περίπου….:
«Χάος προκλήθηκε σήμερα στο Πορτ-ο-Πρενς κατά τη διάρκεια διανομής φαγητού μπροστά στο Προεδρικό Μέγαρο της Αϊτής, όταν 18 Ουρουγουανοί κυανόκρανοι προσπάθησαν μόνοι τους να ελέγξουν το πλήθος των περίπου 4.000 πεινασμένων Αϊτινών.
«Ο,τι και να κάνουμε δεν καταφέρνουμε τίποτα», φώναξε ένας στρατιώτης, ενώ ταυτόχρονα έσπρωχνε το πλήθος με μία ασπίδα, την ώρα που οι συνάδελφοί του χρησιμοποιούσαν σπρέι πιπεριού εναντίον των Αϊτινών. Κάποιοι άλλοι στρατιώτες κρυμμένοι πίσω από ένα όχημα έριχναν σφαίρες από καουτσούκ στον αέρα εναντίον του πλήθους.» ( 26/1/2010 naftemporiki .gr)
Αν θέλετε να υποστηρίξτε την επείγουσα παρέμβαση των Γιατρών Χωρίς Σύνορα στην Αϊτή, μπορείτε να κάνετε τη δική σας δωρεά:
Μέσω Τράπεζας:
Εθνική Τράπεζα: Αρ. Λογαριασμού: 080/480865-76
Alpha Bank: Αρ. Λογαριασμού: 104-00-2320001125
Αγροτική Τράπεζα: Αρ. Λογαριασμού: 041-01-022035-49
EFG Eurobank: Αρ. Λογαριασμού: 0026.0215.45.0100065123
Εμπορική Τράπεζα: Αρ. Λογαριασμού: 83773707
Μέσω Πιστωτικής Κάρτας (Visa,Mastercard,Diners)
Κάνοντας ένα απλό τηλεφώνημα στο 210 5 200 500
πηγή vironas.gr
Tης Mαριαννας Tζιαντζη
Ενα παλιό Τογιότα με χειροκίνητα και όχι ηλεκτροκίνητα τζάμια οδηγούσε κάποτε ο Χρήστος Λαμπράκης, όπως διαβάσαμε τις τελευταίες μέρες. Γράφτηκε επίσης ότι ο εκλιπών προτιμούσε για τις μετακινήσεις του έναν κλασικό Σκαραβαίο, που τα τζάμια του μάλλον δεν ανεβοκατέβαιναν αυτόματα.
Το 2003 πέθανε ο Νιλ Πόστμαν, γνωστός και στην Ελλάδα από τα βιβλία του για τα ΜΜΕ. Λίγο μετά τον θάνατό του, ένας φίλος και συνάδελφός του, ο Tέρενς Μόραν, έγραψε ότι κάποτε ο Πόστμαν πήγε να αγοράσει ένα καινούργιο αυτοκίνητο και διαπίστωσε ότι όλα είχαν ηλεκτροκίνητα τζάμια: «Τι να τα κάνω τα ηλεκτρικά παράθυρα; Τα χέρια μου είναι μια χαρά. Αν ήμουν παράλυτος, θα χρειαζόμουν ηλεκτρικά τζάμια».
Τον καημό του Πόστμαν μάς θύμισε ένας νεότερος θεωρητικός των ΜΜΕ, ο Χένρι Τζένκινς, που περιγράφει το πόσο δύσκολο είναι να βρει κανείς σήμερα ένα κινητό που να χρησιμεύει «μόνο» για τηλεφωνήματα: «Δεν ήθελα κινητό με φωτογραφική μηχανή, με βιντεοκάμερα, με σύνδεση στο Ιντερνετ, με παιχνίδια, με MP3 player και GPS. Δεν ενδιαφερόμουν για μια συσκευή που θα μου έδειχνε τα νέα σόου ή θα μου επέτρεπε να διαβάζω μυθιστορήματα στην οθόνη της. Δεν ήθελα το ηλεκτρονικό ισοδύναμο ενός ελβετικού σουγιά».
Πληθαίνουν τα αξεσουάρ, οι τσαχπινιές, οι «εφαρμογές» (applications ή ΑΡΡ), αλλά όλο και πιο ακριβά και δυσεύρετα γίνονται τα βασικά. Οσο πιο σύνθετα και «πολυμορφικά» γίνονται τα αντικείμενα, τόσο μειώνεται το προσδόκιμο επιβίωσής τους. Τρίτης γενιάς κινητό, τέταρτης γενιάς υπολογιστής, ανεξιχνίαστης γενιάς ηλεκτρικό ψυγείο, νέας γενιάς υβριδικό αυτοκίνητο, τα προϊόντα επελαύνουν δίνοντάς μας την ψευδαίσθηση ότι μαζί με αυτά ανανεωνόμαστε κι εμείς, πιάνουμε τον ταύρο του μέλλοντος από τα ψηφιακά του κέρατα, στροβιλιζόμαστε σε ένα σύμπαν ατέλειωτων δυνατοτήτων.
Πρέπει να είναι κανείς πολύ πλούσιος -όχι μόνο σε χρήμα, αλλά και σε αυτοπεποίθηση, σε παιδεία και σε παράδοση- για να έχει την πολυτέλεια να ζει απλά, για να μη νοιάζεται για το ποιος υπογράφει τη βαλίτσα ή το σακάκι του και να αδιαφορεί για τις σύγχρονες χάντρες και τα καθρεφτάκια. Η απλότητα, ο αθέατος και ουσιαστικός πλούτος στοιχίζει, είναι προνόμιο των λίγων. Και άλλο απλότητα, άλλο ΑΡΡ.
Ο, τι χαλάει το πετάμε για να προμηθευτούμε ένα πανομοιότυπο, αλλά πιο φανταχτερό προϊόν που θα χαλάσει ακόμα πιο γρήγορα. Φτηνό κρέας, γεμάτο τοξίνες και ορμόνες αλλά σε μεγάλη ποικιλία τρώνε πια όλης της γης τα σκυλιά, ενώ μεταβάλλονται οι επιφανειακές διαχωριστικές γραμμές ανάμεσα στη φτώχεια και τον πλούτο - γιατί οι θεμελιακές γραμμές παραμένουν και βαθαίνουν. Σήμερα ο φτωχός δεν είναι αυτός που πάλιωσε το σακάκι του και καημό το 'χει μεγάλο, δεν μπορεί να πάρει άλλο. Φτωχός είναι εκείνος που δεν μπορεί να επισκεφθεί τον οδοντίατρο, που δυσκολεύεται να πληρώσει τη ΔΕΗ ή τις δόσεις των δανείων του ή τα φροντιστήρια των παιδιών του ή τις αποκλειστικές νοσοκόμες για τον άρρωστο συγγενή. Οι αφανείς φτωχοί πιθανότατα έχουν κινητό 3G και αυτοκίνητο με ηλεκτροκίνητα τζάμια ή πίνουν καφέ με γεύση φουντούκι.
Η απλότητα, η αληθινή πολυτέλεια, όπως το παιχνίδι στον δρόμο ή μια καθαρή παραλία χωρίς ξαπλώστρες και διόδια, γίνεται αναχρονισμός. Σήμερα δεν στερούμαστε απλώς το δικαίωμα στην απλότητα αλλά μαθαίνουμε να ξεχνάμε την ύπαρξή της. Το αυτονόητο βαφτίζεται εκκεντρικότητα ή γραφικότητα κι εμείς παραιτούμαστε από την επιδίωξή του. Εύκολα βρίσκουμε λιαστή τομάτα σε βαζάκι, δύσκολα όμως θα βρούμε τον αττικό βράχο της «Κερένιας κούκλας» που, «σαν έκανε καλοσύνη, μύριζε πέτρα λιασμένη και μοναξιά βουνίσια».
ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ Kυριακής, 3 Iανoυαρίου 2010
Της ΕΥΓΕΝΙΑΣ ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΥ
Χθες κατέβηκα στην Αθήνα. Ήθελα να νιώσω, από κοντά, την εορταστική ατμόσφαιρα. Ήθελα να χαρώ λίγο τη βαβούρα και τη φασαρία του κέντρου. Η Σταδίου ήταν πολύχρωμα φωτισμένη. Οι βιτρίνες ήταν στολισμένες με πολύχρωμα στολίδια και χαρούμενες φάτσες. Οι υπάλληλοι ήταν μουτρωμένοι επειδή κανένας δεν πατούσε μέσα. Τους καταλαβαίνω ότι αυτό που ζουν είναι μαρτύριο. Το πρόγραμμα των καταστημάτων να έχει μεγαλώσει και αυτοί να είναι υποχρεωμένοι να εργαστούν παραπανίσιες ώρες. Να κάθονται τόσες ώρες όρθιοι και να μείνουν και άπραγοι.
Έφτασα στην Ερμού, που, όπως πάντα, έσφυζε από ζωντάνια, έξω από τα καταστήματα. Μέσα στα καταστήματα ελάχιστες πελάτισσες κυνηγούσαν την εφήμερη ομορφιά ξοδεύοντας σπάταλα τον 13ο μισθό για μπότες και ρούχα.
Στην πλατεία δέσποζε ένα ψηλό και όμορφο χριστουγεννιάτικο δέντρο στολισμένο με μπλε και ασημένιες μπάλες. Ο κόσμος έβγαζε αναμνηστικές φωτογραφίες. Η γιορτινή ατμόσφαιρα ήταν διάχυτη, άσχετα αν ήταν φανερή η φτώχεια στη διακόσμηση της πλατείας. Μερικοί κλόουν, ίσως να ήταν οι μόνοι που πρόσφεραν λίγη χαρά στα παιδιά, γέμιζαν χρωματιστά μπαλόνια με αέριο σχηματίζοντας διάφορα φουσκωμένα ζωάκια. Η οικονομική κρίση ήταν φανερή και στον ψυχρό, κατά τα άλλα, φωτισμό της πλατείας με λίγα σχήματα ελάτων στους στύλους της ΔΕΗ. Πού είναι τα καρουσέλ, οι Άϊ Βασίληδες και τα σπιτάκια με το μαλλί της γριάς και τα δώρα των άλλων χρόνων; Πώς θα προσφέρεις τη χαρά σε ένα παιδί όταν δεν έχεις τι να του δείξεις; Όταν περιορίζεις τα δώρα τους πώς θα καταλάβει ότι ήρθαν οι γιορτές;
Συνέχισα τη βόλτα μου και συνάντησα μία όμορφη και τεμπέλικη γάτα που έβγαινε από το κτήριο της Βουλής. Είχε πλήξει, τόσες ώρες, ανάμεσα στα έδρανα της Βολής ακούγοντας τους ελάχιστους βουλευτές να δίνουν μάχες για νομοσχέδια. Μου έριξε μια διερευνητική ματιά και προφανώς δεν της άρεσα. Το σκέφτηκε λίγο και έφυγε.
Δεν πέρασα από το Κολωνάκι, επειδή δεν είχα κανένα λόγο να αντικρίσω κι άλλα καταστήματα πολυτελείας με ελάχιστους πελάτες. Εκεί ίσως να υπάρχει αυξημένη κατανάλωση αγαθών, αλλά ανήκουν σε άλλο οικονομικό επίπεδο και έχουν άλλες απαιτήσεις. Πέρασαν και οι εποχές που μερικοί έπαιρναν εορτοδάνεια για να νιώσουν για λίγες ημέρες τη χλιδή.
Η μελαγχολία μου εξαφανίστηκε όταν έφτασα στο Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών και είδα την έκθεση. Ο μηχανισμός των Αντικυθήρων, που βρήκαν οι ψαράδες στις αρχές του 1900, δεν μπορεί να μην σε εντυπωσιάσει. Συναρμολογήθηκε από πάνω από 82 κομμάτια και μας κάνει υπερήφανους που σε αυτή τη χώρα ανακαλύφθηκε η πρώτη μορφή υπολογιστού. Η βραδιά μου τελείωσε υπέροχα ακούγοντας τα ποιήματα του Γιάννη Ρίτσου διαβασμένα από τον Η. Λογοθέτη και την κόρη του ποιητή, την Έρη. Η τελευταία πινελιά δόθηκε από την καταπληκτική και με μεγάλη αντοχή στον χρόνο φωνή της Μ. Φαραντούρη, που ερμήνευσε με ένα μοναδικό τρόπο τα τραγούδια του Μ. Θεοδωράκη.
ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΥΓΗ ΤΗΣ 24-12-09
Τα κείμενα και οι φωτογραφίες του blog http://stasivyronainterest.blogspot.com/ μπορούν να χρησιμοποιηθούν σύμφωνα με τους όρους της άδειας Creative Commons Attribution 3.0 License. Αυτό σημαίνει ότι μπορείτε να τα χρησιμοποιήσετε με την προϋπόθεση να περιλαμβάνεται σχετικό link προς το blog και εμφανής αναφορά της πηγής.
Creative Commons Attribution-Noncommercial-No Derivative Works 3.0 Greece License.
Αναρτήσεις
Όλα τα σχόλια
