Κατασκευάζοντας ένα πιο έξυπνο ηλεκτρικό δίκτυο

των Janet L. Sawin & William R. Moomaw

Στο σημερινό «ανόητο» ηλεκτρικό δίκτυο, η επικοινωνία είναι μονόπλευρη – μόνο από τους καταναλωτές προς τις επιχειρήσεις παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας – και προσπαθεί να προσαρμοστεί στις αλλαγές της ζήτησης μέσω της ρύθμισης της παραγωγής προς τα πάνω ή προς τα κάτω. Όταν οι ηλεκτροπαραγωγικές επιχειρήσεις δεν μπορούν να ανταποκριθούν στις ανάγκες, τότε μπορεί να προκύψουν προβλήματα στο σύστημα όπως διακοπές στην ηλεκτροδότηση.

Ο Kurt Yeager, πρώην πρόεδρος του Ερευνητικού Ινστιτούτου Ηλεκτρικής Ενέργειας (Electric Power Research Institute), που εδρεύει στις ΗΠΑ, συγκρίνει το σημερινό ηλεκτρικό δίκτυο, που ελέγχεται με ηλεκτρομηχανικά μέσα, με μια «σιδηροδρομική γραμμή, όπου απαιτούνται 10 ημέρες για να ανοίξει ή να κλείσει ο διακόπτης αλλαγής σιδηροτροχιάς των τραίνων».

Όμως στην ψηφιακή εποχή που ζούμε, όπου έχει αυξηθεί η ζήτηση ηλεκτρισμού και ιδιαιτέρως αξιόπιστων συστημάτων ηλεκτρικής ενέργειας, επιτρέπεται σήμερα η μετάβαση σε ένα ταχύτερο, πιο έξυπνο ηλεκτρικό δίκτυο, που θα μπορεί να παρέχει καλύτερη ποιότητα ρεύματος με επικοινωνία διπλής κατεύθυνσης, που θα εξισορροπεί την προσφορά και τη ζήτηση σε πραγματικό χρόνο, εξομαλύνοντας τις αιχμές της ζήτησης, και που θα καθιστά τους πελάτες ενεργούς συμμέτοχους στην παραγωγή και την κατανάλωση ηλεκτρισμού.

Το έξυπνο δίκτυο επιτρέπει την αποδοτικότερη χρήση της υπάρχουσας εγκατεστημένης ισχύος και της υποδομής μεταφοράς και διανομής ενέργειας, με μείωση των απωλειών στις ηλεκτρικές γραμμές μέσω της χρήσης τοπικής, αποκεντρωμένης ηλεκτροπαραγωγής σε μεγαλύτερο βαθμό. Καθώς αυξάνεται το μερίδιο παραγωγής από ποικίλες ανανεώσιμες πηγές, ένα έξυπνο δίκτυο μπορεί να χειριστεί καλύτερα τις αυξομειώσεις του ρεύματος όταν ο άνεμος καταλαγιάζει ή τα σύννεφα κρύβουν τον ήλιο. Θα επιτρέψει επίσης στα ηλεκτρικά οχήματα να αποθηκεύουν ρεύμα για τις μετακινήσεις τους ή να το πωλούν πίσω στο δίκτυο όταν αυτό απαιτείται.

Οι έξυπνες τεχνολογίες –συμπεριλαμβανομένων των έξυπνων μετρητών, των αυτόματων συστημάτων ελέγχου και των ψηφιακών αισθητήρων– θα δείχνουν στους καταναλωτές την τιμολόγηση σε πραγματικό χρόνο και θα τους επιτρέπουν να εξοικονομούν χρήματα και ενέργεια κλείνοντας ηλεκτρικές συσκευές, συστήματα θέρμανσης και ψύξης ολόκληρων κτιρίων, ή βιομηχανικά φορτία σε συγκεκριμένες χρονικές στιγμές ή όταν η τιμή του ρεύματος ξεπερνά ένα προκαθορισμένο ποσό ή όταν υπάρχει πτώση παραγωγής στις μεγάλες αιολικές μονάδες.

Μπορούν να βοηθήσουν στη μεταφορά φορτίων σε περιόδους χαμηλής ζήτησης, όταν οι απώλειες των ηλεκτρικών γραμμών είναι μικρότερες και δεν λειτουργούν τα περισσότερο ρυπογόνα και λιγότερο αποδοτικά εργοστάσια. Επίσης, επιτρέπουν στους ελεγκτές του δικτύου να προβλέπουν και να αντιμετωπίζουν άμεσα τα προβλήματα στο δίκτυο. Πιλοτικά προγράμματα έχουν αποδείξει σημαντική εξοικονόμηση για τους καταναλωτές και μειώσεις στη ζήτηση.

Η πλήρης ανάπτυξη των έξυπνων ηλεκτρικών δικτύων χρειάζεται ακόμα 10-30 χρόνια, ανάλογα με τις πολιτικές που θα θεσπιστούν. Όμως, πολλές χώρες και περιοχές βρίσκονται ήδη σε καλό δρόμο. Η εταιρεία Pacific Gas and Electric στην Καλιφόρνια, για παράδειγμα, έχει αρχίσει τη διαδικασία εγκατάστασης 9 εκατομμυρίων έξυπνων μετρητών στους πελάτες της, ενώ η Ολλανδία έχει βάλει ως στόχο ένα «βασικό επίπεδο» έξυπνης καταμέτρησης και την αντικατάσταση όλων των 7 εκατομμυρίων οικιακών μετρητών έως το φθινόπωρο του 2012.

Όταν τοποθετηθούν από την αρχή, τα έξυπνα δίκτυα είναι φθηνότερα από τα συμβατικά συστήματα, ενώ βοηθούν στην ηλεκτροδότηση περιοχών της υποσαχάρειας Αφρικής για πρώτη φορά. Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (IEA) έχει υπολογίσει σε πάνω από 16 τρισεκατομμύρια δολάρια τη συνολική δαπάνη για εργασίες που αφορούν την εγκατάσταση έξυπνων ηλεκτρικών δικτύων παγκοσμίως την περίοδο 2003-2030.

Αν εξασφαλιστεί στους καταναλωτές άμεση πρόσβαση στα επακόλουθα οφέλη, ο Kurt Yeager προβλέπει ότι ένα έξυπνο ηλεκτρικό δίκτυο «θα ανοίξει την πόρτα σε επιχειρηματική καινοτομία, που θα μεταμορφώσει την απόδοση, την αξιοπιστία και την ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών προς τους καταναλωτές πέρα από κάθε φαντασία».

Ιταλία - θερμοφωτογράφηση κτιρίων

Με σκοπό να ενημερώσει για την αξία της ενεργειακής οικονομίας στα κτίρια η Legambiente, η μεγαλύτερη ιταλική περιβαλλοντική οργάνωση, αποφάσισε να αποδείξει πόσο ανεπαρκείς είναι οι οικοδομές στις σύγχρονες πόλεις, τα σπίτια στα οποία ζούμε και τα γραφεία στα οποία εργαζόμαστε, σε σύγκριση με όσα κτίρια έχουν κατασκευαστεί με πρωτοποριακές τεχνικές. Η οργάνωση κατόρθωσε να δείξει με απλό και κατανοητό τρόπο τις ενεργειακές σπατάλες των κτιρίων που ευθύνονται για τους υψηλούς λογαριασμούς που καταβάλουμε για θέρμανση το χειμώνα ή για δροσισμό το καλοκαίρι. Έτσι η οργάνωση, σε συνεργασία με την Edison και το γραφείο του μηχανικού Vittorio Bardazzi, θερμοφωτογράφησε νέες οικοδομές για κατοικίες και δημόσιες υπηρεσίες σε τέσσερις πόλεις: Ρώμη, Φλωρεντία, Μιλάνο Μπολτζάνο.

Το αποτέλεσμα δείχνει καθαρά πόσο η ποιότητα της κατασκευής και των υλικών που χρησιμοποιούνται σε μια οικοδομή συντελούν αποφασιστικά στην άνεση που παρέχεται αλλά και στη δαπάνη που συνεπάγεται το ενεργειακό τους προφίλ. Η θερμογραφία αποκαλύπτει τη λειτουργία των τοιχίων και το εάν ένα κτίριο είναι καλά μονωμένο ή όχι , εάν απαιτεί μικρή ή μεγάλη χρήση θέρμανσης και αιρ κοντίσιον για τη ρύθμιση της θερμοκρασίας στο εσωτερικό του. Η διαφορά μπορεί να είναι αξιοσημείωτη, αφού ένα καλά μονωμένο κτίριο μπορεί να χρειάζεται μόλις το ¼ της δαπάνης για να πετύχει την επιθυμητή θερμοκρασία σε σχέση με ένα πλημμελώς μονωμένο οίκημα. Διαφορά η οποία αποτιμάται σε εκατοντάδες ευρώ για ένα διαμέρισμα και σε χιλιάδες για ένα κτίριο γραφείων. Η Legambiente πέτυχε με αυτήν της την πρωτοβουλία να επιβεβαιώσει την ισχύ και την πρακτική ωφέλεια του πιστοποιητικού ενεργειακής επάρκειας στα κτίρια της Ιταλίας που η κυβέρνηση Πρόντι είχε καταστήσει υποχρεωτικό από τον περασμένο Ιούλιο. Όμως η θητεία Μπερλουσκόνι επέλεξε να βάλει το μέτρο στο ψυγείο, παρά την οδηγία της ΕΕ 2002/91 που το καθιστά απαραίτητο στις χώρες μέλη.

Η έρευνα της περιβαλλοντικής οργάνωσης απέδειξε πάντως ότι το ενεργειακό πιστοποιητικό έχει νόημα και στην πραγματική οικονομία. Έτσι στο Μπολτζάνο, όπου το μέτρο βρίσκεται κατ΄ εξαίρεση σε ισχύ, οι δαπάνες για θέρμανση και δροσισμό σε ιδιωτικές κατοικίες και δημόσια κτίρια ανέρχονται στα 30 kWh/mq το χρόνο έναντι 120 kWh/mq στις υπόλοιπες τρεις πόλεις.

Όπως σημειώνει η Legambiente, το παράδοξο είναι ότι όλα τα κτίρια που θερμοφωτογραφήθηκαν ήταν καινούργια και ακριβά, αξίας 4-5 χιλιάδων ευρώ το τετραγωνικό, ενώ η τιμή τους θα ανέβαινε ελάχιστα εάν είχαν εξοπλιστεί με τα καλύτερα υλικά για τη βέλτιστη ενεργειακή τους απόδοση. Φαίνεται ωστόσο ότι η έως τώρα υψηλή ζήτηση ακινήτων δεν παρακινούσε τους κατασκευαστές να προτιμήσουν τις πιο άρτιες τεχνικές και τα αποτελεσματικότερα υλικά για να μονώσουν τις οικοδομές τους. Τώρα που ο κλάδος δοκιμάζεται με τη σειρά του από την οικονομική κρίση τους δίνεται η ευκαιρία να κερδίσουν το χαμένο έδαφος σε ότι αφορά τις περιβαλλοντικές και ενεργειακές προδιαγραφές που χρειάζεται να ενσωματώνουν τα σύγχρονα ακίνητα.

Κι όμως, μπορούν τα σπίτια να μην είναι ίδια μεταξύ τους...

«Τι μπορεί να είναι χειρότερο από τα σπίτια;

Κουτιά: ασυγχώρητα ορθογώνια, ογκώδη,

Όλα ίδια μεταξύ τους».

Μ. Τσβετάγεβα

Αν αυτοί -εμείς- που τα σχεδιάζουμε, μπορούμε να παλέψουμε, να τα υπερασπιστούμε, εμψυχωμένοι από ένα όνειρο μιας κοινότητας, που πρέπει να ξυπνήσει, να συνειδητοποιήσει πως οδηγείται βήμα βήμα με νόμιμους δρόμους στην ασφυξία.

Χθες, οι πρώτες μέρες του φθινοπώρου. Άνοιξα διάπλατα τις πόρτες και βγήκα στον ημιυπαίθριο χώρο του σπιτιού. Η μυρωδιά της βροχής μπήκε βαθιά μέσα στο σπίτι, ανέβηκε τα σκαλοπάτια, τρύπωσε στις κρεβατοκάμαρες. Και ο ήχος της βροχής ο ήπιος θόρυβος πάνω στις στέγες και στο χώμα...- πυκνός και συνεχής, ασταμάτητος και ομοιόμορφος. Βγήκα σ’ αυτόν τον μαγικό χώρο, το στεγασμένο ύπαιθρο, τον ημιυπαίθριο χώρο, ό,τι πολύτιμο διαθέτει το σπίτι μας, προφυλαγμένο από τη βροχή και τον άνεμο, προέκταση της φύσης μέσα στο σπίτι, τη δική μας χτισμένη φύση, με τις γλάστρες και τα γιασεμιά, και κάθισα εκεί μπροστά στο χτιστό μαρμάρινο τραπέζι, χωρίς ούτε ένα χαρτί ούτε ένα βιβλίο. Έτσι, μετέχοντας απλώς στη συμφωνία της βροχής. Έστω για λίγη ώρα, ξεκλέβοντας τον χρόνο...

Χαζή εικόνα, θα πείτε, κι όμως, πόσοι άραγε θα επιθυμούσαν να μπορούσαν να έκαναν το ίδιο. Να ζήσουν για λίγο αυτές τις σπάνιες στιγμές, που μας γυρίζουν πίσω στα παιδικά μας χρόνια, κάτω από τα στέγαστρα και τα νησιώτικα στεγάδια. Αυτά που όλοι καταγράφουμε σαν εθνική «κληρονομιά», αυτήν που επιβάλλουν να διατηρήσουμε, αλλά ταυτόχρονα μας απαγορεύουν να δημιουργήσουμε, προεκτείνοντάς τη στο σήμερα.

Τι τρέλα, τι ασυνέπεια, τι βλακεία!

Ένας νόμος κάποτε σχεδιασμένος από μια ομάδα ευαίσθητων ανθρώπων, μ’ έναν φωτισμένο υπουργό, ακυρώνεται λίγο λίγο από τη χυδαιότητα των εμπόρων της κατοικίας και την αδυναμία της Πολιτείας να αστυνομεύει τις κατασκευές. Πρώτοι υπεύθυνοι εκείνοι οι αρχιτέκτονες και οι μηχανικοί, που έχουν αποδεχθεί τους κανόνες του εμπορίου της κατοικίας και οι εργολάβοι, και ακολουθεί ολόκληρος ο πληθυσμός της χώρας.

(Ο αναμάρτητος πρώτος...).

Γιατί όλοι γνωρίζουν καλά ότι οι νόμοι έχουν παράθυρα.

Γνωρίζουν καλά ότι δεν είναι δυνατόν σήμερα με την έκπτωση των συνειδήσεων να υπάρξει έλεγχος.

Γνωρίζουν καλά ότι μέσα στην ασυδοσία, κανείς δεν τολμά να μηνύσει τον άλλο, καθώς ο ίδιος αυτός έχει κάπου λερωμένη τη φωλιά του και τέλος, γιατί όλοι αποφεύγουν τις καταγγελίες, καθώς είμαστε «μελό» και δεν θέλουμε να γίνουμε «καταδότες»!! «Ο έλεγχος της νομιμότητας είναι δουλειά του κράτους», λέμε σωστά.

Αποτέλεσμα: αυτοί οι μαγικοί ημιυπαίθριοι χώροι, αυτές οι στοές που χαρακτηρίζουν την αρχιτεκτονική, αυτή που ονομάζουν «πολιτιστική κληρονομιά» και χύνουν κροκοδείλια δάκρυα στο άκουσμά της, από τη Μινωική εποχή έως μέχρι πριν από λίγα χρόνια.

Αυτή την αρχιτεκτονική που αναπνέει και ζει μέσα από παρόμοιους χώρους σε όλη την ανατολική Μεσόγειο, στα σπίτια και στα δημόσια κτήρια, στα μοναστήρια και στα σχολεία, στους ξενώνες, στα νοσοκομεία και στα πανεπιστήμια, στους δρόμους και στις αυλές.

Αυτή την αρχιτεκτονική που διδάσκουν οι αρχιτεκτονικές σχολές, αυτή που υπερασπίζονται τα επίσημα όργανα των ειδικών - Σύλλογοι Αρχιτεκτόνων και ΤΕΕ.

Αυτή την αρχιτεκτονική μάς απαγορεύουν να την ασκήσουμε.

Επιτρέπεται μόνο στα τουριστικά καταλύματα (!) και απαγορεύεται -έμμεσα, αφού προσμετράται στην εκμετάλλευση- στα σχολεία, στα πανεπιστήμια, στα νοσοκομεία, στους σταθμούς των τρένων και των λεωφορείων, στα κτήρια των δημόσιων οργανισμών κ.λπ., κ.λπ., και βέβαια στα σπίτια!

Γιατί να μην επιτρέπεται να διαμορφωθούν ημιυπαίθριοι χώροι στα σχολεία, για να μαζεύονται οι μαθητές όταν βρέχει ή όταν ο ήλιος καίει;

Γιατί να μην επιτρέπεται να διαμορφωθούν ημιυπαίθριοι χώροι στα πανεπιστήμια, στα νοσοκομεία ως χώροι αναμονής για τους 6 μήνες τον χρόνο;

Γιατί θα πρέπει να στερούμε από εκείνους που δεν σκέφτονται να παρανομήσουν τη δυνατότητα να στεγάσουν έναν υπαίθριο χώρο, για να χαρούν την πλούσια εμπειρία του ημιυπαίθριου χώρου; Q

Ελευθεροτυπία, 14/10/2009

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΑΝΤΩΝΑΚΑΚΗΣ,

Αρχιτέκτονας

Η ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΗΣ

Tης Ελένης Πορτάλιου, από την Εποχή

Τα τελευταία 20 περίπου χρόνια στην Ελλάδα δεν έχουν εμφανιστεί αστικά κοινωνικά κινήματα με επίδικο αντικείμενο τη στέγη και την κατοικία. Αντίστοιχα κινήματα, μικρότερης ή μεγαλύτερης μαζικότητας και εμβέλειας, αφορούν θέματα υπεράσπισης δημόσιων χώρων και φυσικού περιβάλλοντος καθώς και διεκδίκησης κοινωνικών υποδομών (σχολεία κ.λπ.)
Αυτό οφείλεται σε δύο βασικούς παράγοντες. Από τη μια, ο ιδιωτικός τομέας κατοικίας, μέσω της φτηνής γης, των υψηλών συντελεστών δόμησης, της περιορισμένη εισφοράς σε γη και χρήμα για δημόσιες εξυπηρετήσεις και, συχνά, της αυθαιρεσίας, εξασφάλισε πολύ υψηλά ποσοστά ιδιοκατοίκησης (περίπου 80 %). Από την άλλη οι δικαιούχοι του δημόσιου τομέα, καθότι πολύ λίγοι, δεν συγκροτούν ισχυρό κίνημα παρέμβασης στο αντικείμενο του Αυτόνομου Οργανισμού Εργατικής Κατοικίας (ΑΟΕΚ), που παράγει ένα ελάχιστο ποσοστό της συνολικά παραγόμενης κατοικίας στην Ελλάδα (περίπου 3%).
Ο κυρίαρχος ιδιωτικός τομέας κατοικίας, ενώ έλυσε το πρόβλημα της στέγασης με σχετικά χαμηλό κόστος για ευρύτατα λαϊκά στρώματα, οδήγησε σε υποβαθμισμένο οικιστικό περιβάλλον και απουσία δημόσιων υποδομών, οι οποίες και αποτελούν σήμερα αντικείμενα διεκδικήσεων των περισσότερων αστικών κοινωνικών κινημάτων.
Να σημειώσουμε ότι στο παρελθόν σε δύο περιπτώσεις μαζικής προσέλευσης πληθυσμού στην Αθήνα και το λεκανοπέδιο της Αττικής – αυτή της μικρασιατικής καταστροφής, το 1922 και της εσωτερικής μετανάστευσης, μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο – το πρόβλημα της στέγης αντιμετωπίστηκε από χιλιάδες ανθρώπους με την αυθαίρετη δόμηση. Υπήρξε δηλαδή μαζική αυτοστέγαση, με ταυτόχρονη ανοχή και καταστολή του κράτους, σε εκτός σχεδίου φτηνή γη. Οι οικισμοί αυτοί, ανάλογοι των σημερινών παραγκουπόλεων σ’ όλο τον κόσμο, έχουν ενσωματωθεί στις ελληνικές πόλεις και έχουν αποκτήσει βασικές υποδομές.

Άνοδος τιμών στέγης

Σήμερα τα δεδομένα είναι εντελώς διαφορετικά. Το πρόβλημα της κατοικίας από τη σκοπιά μιας ριζοσπαστικής κοινωνικής και πολιτικής προσέγγισης έχει δύο όψεις. Η μια αφορά τη ραγδαία άνοδο της τιμής της κατοικίας και η άλλη τη διαρκή επέκταση ενός άμορφου οικιστικού περιβάλλοντος, το οποίο δεν αποτελεί ούτε πόλη ούτε προάστιο, και στερείται δημόσιων κοινωνικών υποδομών και ταυτότητας. Ας δούμε όμως το θέμα αναλυτικότερα.
Το κόστος της κατοικίας, που εξακολουθεί σήμερα να παράγεται σε συντριπτικά υψηλό ποσοστό από τον ιδιωτικό τομέα, αυξάνει συνεχώς λόγω εκτεταμένης κερδοσκοπίας στην αγορά γης και ακινήτων και διείσδυσης του τραπεζικού κεφαλαίου σ’ ένα τομέα παραδοσιακά αυτοχρηματοδοτούμενο. Επομένως η απόκτηση ιδιόκτητης στέγης στην Ελλάδα γίνεται απαγορευτική για ευρύτερα, σε σχέση με το παρελθόν, κοινωνικά στρώματα και οι τιμές της ενοικιαζόμενης κατοικίας αυξάνουν.
Τα υψηλά ποσοστά ανεργίας (11%-12 %) και η επισφαλής, χαμηλά αμειβόμενη εργασία, μαζί με την απουσία κοινωνικού κράτους, δημιουργούν σήμερα τους νεόπτωχους των ελληνικών πόλεων. Καθώς το παραδοσιακό δίκτυο στήριξης, που είναι στην Ελλάδα η οικογένεια, έχει ατροφήσει, οι παραπάνω συνθήκες οδηγούν στην εμφάνιση αστέγων, κυρίως στις μεγάλες πόλεις. Στην Αθήνα υπολογίζονται σε 11.000, 3.000 Έλληνες και 8.000 ξένοι. Ζουν στο δρόμο ή σε εγκαταλελειμμένα σπίτια και αυτοκίνητα, τρέφονται κατά 83% από συσσίτια και 9% από ιδιωτική φιλανθρωπία και ορισμένες φορές αναζητούν φαγητό στα σκουπίδια. Η στήριξη από τον Δήμο είναι ανεπαρκής ενώ η ΜΚΟ Κλίμακα προσφέρει σημαντικό έργο στους άστεγους των Αθηνών.

Άστεγοι και φτωχοί ενοικιαστές

Αμέσως μετά τους άστεγους πρόβλημα αντιμετωπίζουν οι χαμηλών εισοδημάτων ενοικιαστές κατοικίας. Τα ενοίκια, ιδιαίτερα για μικρού μεγέθους κατοικίες, γίνονται απροσπέλαστα και η επιδότηση ενοικίου καλύπτει μικρό αριθμό αυτών που αντιμετωπίζουν πρόβλημα.
Μια άλλη κατηγορία προβλημάτων αφορά τις δημόσιες κοινωνικές υποδομές και την ποιότητα του οικιστικού περιβάλλοντος. Οι νεοφιλελεύθερες πολιτικές εμπορευματοποιούν ραγδαία τόσο τον χώρο της πόλης όσο και υπηρεσίες κοινωνικού χαρακτήρα, που αναλάμβανε το κεντρικό κράτος ή οι δήμοι. Στις πόλεις, και ιδιαίτερα στην Αθήνα, λείπουν σχολεία, νοσοκομεία, χώροι και υπηρεσίες στήριξης ευαίσθητων κοινωνικών ομάδων (εξαρτημένα άτομα, ΑΜΕΑ, ηλικιωμένοι, γυναίκες κ.λπ.). Λείπουν πλατείες, πάρκα, εγκαταστάσεις μαζικού αθλητισμού, συγκοινωνίες, πεζόδρομοι, ποδηλατόδρομοι, κοινωνικά κέντρα, χώροι πολιτισμού και αναψυχής. Αντίθετα ελεύθεροι χώροι δομούνται και η δημόσια περιουσία των Ολυμπιακών Αγώνων παραδίδεται σε ιδιώτες για νέα δόμηση και ανεξέλεγκτη κερδοσκοπία.

Απουσία δημόσιων κοινωνικών υποδομών

Η χαμηλή ποιότητα οικιστικού περιβάλλοντος, δηλαδή η έλλειψη συμπληρωματικών της κατοικίας χώρων και κοινωνικών εξυπηρετήσεων που παρέχονται με δημόσια δαπάνη, και η αμορφία των διαρκών οικιστικών επεκτάσεων αφορούν την πλειοψηφία του ελληνικού πληθυσμού και ιδιαίτερα τους κατοίκους του λεκανοπεδίου της Αττικής.
Αν θέλουμε να μιλήσουμε για άξονες - προτεραιότητες διεκδικήσεων στην κατοικία μπορούμε να διακρίνουμε τέσσερα επίπεδα:
1ον το άμεσο πρόβλημα των αστέγων
2ον το πρόβλημα των ενοικιαστών με χαμηλά ή / και επισφαλή εισοδήματα
3ον το πρόβλημα του κόστους της ιδιόκτητης ή / και ενοικιαζόμενης κατοικίας
4ον το πρόβλημα της απουσίας δημόσιων και κοινωνικών υποδομών που συμπληρώνουν την κατοικία και της υποβάθμισης του οικιστικού περιβάλλοντος.
Και οι τέσσερις τομείς προβλημάτων απορρέουν από τη νεοφιλελεύθερη κερδοσκοπία στη γη και γενικότερα από την εκτεταμένη εμπορευματοποίηση του χώρου της πόλης. Απ’ αυτήν την άποψη μέσα από την κατοικία αναδύεται ο γενικός στόχος της εναντίωσης στον νεοφιλελευθερισμό και τους πολιτικούς εκφραστές του στην Ελλάδα, την Ευρώπη και τον κόσμο.
Ερχόμενοι στα θέματα λαϊκής κινητοποίησης για την κατοικία, παρατηρούμε ότι στην Ελλάδα δεν υπάρχει κίνημα αστέγων, ούτε καν κοινωνική ευαισθητοποίηση στο πρόβλημα. Άρα υπάρχει ανάγκη πρωτογενούς εθνικής και τοπικής δράσης.

Έλλειψη κινημάτων

Όσον αφορά τους ενοικιαστές, δύο με τρεις δεκαετίες πριν η Κεντρική Οργάνωση των Ενοικιαστών ήταν ενεργή και το κράτος ακολουθούσε την πολιτική ελέγχου των ενοικίων. Ο νεοφιλελευθερισμός έχει απελευθερώσει τις τιμές ενοικιαζόμενης κατοικίας χωρίς σοβαρές αντιστάσεις. Επομένως, χρειάζεται ανασυγκρότηση του κινήματος των ενοικιαστών σε σύγχρονη βάση.
Το τρίτο επίπεδο συνδέεται με μέτρα ελέγχου των τιμών γης και οικοδομικών υλικών καθώς και της τραπεζικής κερδοσκοπίας. Εδώ επανέρχεται το θέμα της κοινωνικής κατοικίας και το αίτημα αύξησης του ποσοστού της στη συνολικά παραγόμενη κατοικία.
Στο τέταρτο επίπεδο, που αφορά το ευρύτερο οικιστικό περιβάλλον, αναπτύσσονται αστικά κοινωνικά κινήματα, τα οποία βέβαια αντιμετωπίζουν μεγάλες δυσκολίες στην αναμέτρησή τους με στρατηγικές επιλογές της νεοφιλελεύθερης πολιτικής της εμπορευματοποίησης του χώρου.
Θεωρώ πολύ σημαντική μια Χάρτα Δικαιωμάτων στην Κατοικία, την οποία τα κινήματα και οι πολιτικές δυνάμεις, που αποδέχονται αυτούς τους στόχους, θα διεκδικήσουν σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Ο πρώτος στόχος συμπυκνώνεται στον τίτλο: κανείς άστεγος στην Ευρώπη. Ο δεύτερος αφορά τη στήριξη των χαμηλών εισοδημάτων για την απόκτηση ή ενοικίαση κατοικίας. Ο τρίτος αφορά την ενίσχυση του δημόσιου κοινωνικού τομέα κατοικίας και ο τέταρτος το ευρύτερο οικιστικό περιβάλλον και τις δημόσιες κοινωνικές υποδομές που συμπληρώνουν την κατοικία.
Τελειώνοντας, θα θέσω το θέμα της εμπλοκής των γυναικών στους αγώνες για την κατοικία. Ιστορικά, οι γυναίκες έπαιξαν, παγκόσμια, πρωταγωνιστικό ρόλο στη διεκδίκηση της κατοικίας και στα αστικά κοινωνικά κινήματα, πράγμα που επαληθεύεται και στα σημερινά κινήματα στην Ελλάδα.
Έχοντας, μέσα από την κατά φύλα κατανομή της εργασίας και των ρόλων, επιφορτιστεί με τα θέματα της καθημερινής ζωής, οι γυναίκες ανέλαβαν δράση για την αντιμετώπισή τους. Ανέδειξαν έτσι αθέατους τομείς κοινωνικής εργασίας, έφεραν στο πολιτικό προσκήνιο θέματα διευρυμένης αναπαραγωγής της εργατικής δύναμης και επένδυσαν σε όλα αυτά βιωμένες ανάγκες και περιεχόμενα που αμφισβητούν, μαζί με άλλα, τις κατά φύλα διακρίσεις και ανισότητες.
Από το σεμινάριο με θέμα «Ανάπτυξη των κινητοποιήσεων για τα δικαιώματα στη στέγη σε ευρωπαϊκό επίπεδο», που συνδιοργάνωσαν το δίκτυο Δικαίωμα στην Πόλη και οι Γυναίκες για μια Άλλη Ευρώπη μαζί με άλλες ευρωπαϊκές οργανώσεις.