Μια πόλη ανοιχτή σε όλους

Η πόλη ως κοινωνικός πυκνωτής δεν αποτελεί ένα συνεκτικό, κλειστό σύστημα αλλά είναι ένα πεδίο υπό συνεχή διαμόρφωση ανοιχτή στην διαφορετική συνύπαρξη, την ενδεχομενικότητα και το πολιτικό

«Οι κοινωνικές σχέσεις παραγωγής υφίστανται κοινωνικά εφόσον υπάρχουν στο χώρο. Οι σχέσεις αυτές προβάλλονται, εγγράφονται στο χώρο ενώ ταυτόχρονα τον παράγουν» (H. Lefebvre)

Η πόλη ως κοινωνικός πυκνωτής δεν αποτελεί ένα συνεκτικό, κλειστό σύστημα αλλά είναι ένα πεδίο υπό συνεχή διαμόρφωση, ανοιχτό στην διαφορετικότητα και την ενδεχομενικότητα. Ταυτόχρονα, είναι και το πεδίο εκείνο στο οποίο αναπτύσσονται τοπικά κοινωνικές σχέσεις και η εξουσία γίνεται μέσο επιβολής, αντικείμενο διαπραγμάτευσης και αντίστασης. Η Αθήνα, ως μια μητρόπολη του σύγχρονου παγκοσμιοποιημένου κόσμου, αναπαριστά όλη αυτή την ποικιλία των σχέσεων που παράγουν τα αντικρουόμενα συμφέροντα των διάφορων κοινωνικών υποκειμένων που δρουν στον χώρο. Στο πλαίσιο αυτό αναπτύσσονται διαφορετικές τοπικότητες και ανταγωνιστικές τάσεις σε όλο το εύρος της περιοχής του Δήμου Αθηναίων.

Τα τελευταία χρόνια, από το Κολωνάκι μέχρι την Κυψέλη και από το Παγκράτι μέχρι τον Κολωνό, νέα συλλογικά υποκείμενα δημιούργησαν την επιστημονική και κοινωνική αμφισβήτηση, για την υπεράσπιση των αστικών δημόσιων υπηρεσιών και την προστασία του τοπικού περιβάλλοντος. Αδόμητοι χώροι που μπήκαν στο στόχαστρο της κερδοσκοπίας και της τσιμεντοποίησης απελευθερώθηκαν και δόθηκαν στους πολίτες, κτήρια αρχιτεκτονικής αξίας και ιστορικής μνήμης διασώθηκαν στεγάζοντας νέες κοινωνικές χρήσεις, παιδικοί σταθμοί και σχολικές στέγες «γλύτωσαν» από το κλείσιμο που επέβαλε η νεοφιλελεύθερη δημοτική και κεντρική διακυβέρνηση, περικοπές κοινωνικών παροχών δεν υλοποιήθηκαν μετά από τοπικούς αγώνες, αρχαιολογικοί χώροι άνοιξαν.

Σήμερα, σε συνθήκες οικονομικής κρίσης, φαινόμενα όπως η ενδημική ανεργία και η επισφάλεια που βρίσκονται στον πυρήνα της απόγνωσης της κοινότητας, οι επιδεινούμενες οικιστικές συνθήκες, η αποστράγγιση των κοινωνικών πόρων, η εγκατάλειψη ολόκληρων γειτονιών της πόλης στην υποβάθμιση οξύνονται προσβάλλοντας όλο και περισσότερα τμήματα του πληθυσμού της πόλης. Μέσα σ’ αυτό το κάδρο, νέα στοιχεία προσαρτώνται στη ζωή ιδίως του ιστορικού κέντρου αλλά και σε γειτονιές όπως ο Άγιος Παντελεήμονας. Η καθημερινότητα των περιοχών αυτών χαρακτηρίζεται από την υποβάθμιση, την απουσία της κρατικής και της δημοτικής μέριμνας, τη σταδιακή εγκατάλειψη κάθε μορφής κοινωνικής πρόνοιας για τους πολίτες, την καταπάτηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων από συγκεκριμένα κυκλώματα που εκμεταλλεύονται ανθρώπους, πωλούν ναρκωτικά και προστασία σε νυχτερινά κέντρα, την εγκληματικότητα, την έλλειψη υποδομών και καθαριότητας. Κάπως έτσι συντίθεται η καθημερινότητα της Αθήνας, μιας πόλης που συγκεντρώνει χιλιάδες ανθρώπους, κυρίως φτωχούς και μετανάστες που αναζητούν καταφύγιο απ’ το ρατσισμό, ανθρώπους που έχουν ανάγκη για υποδομές μέσα σε ένα τοπίο κοινωνικής ερήμωσης.

Η υποβάθμιση και η οικονομική υποτίμηση των γειτονιών του κέντρου της πόλης είναι αποτέλεσμα πολλών παραγόντων: Της απουσίας πολιτικής ανοιχτών συνόρων προς την Ευρώπη για τους πρόσφυγες και τους μετανάστες με αποτέλεσμα την υπερσυγκέντρωση τους σε συγκεκριμένα καταφύγια της πόλης όπου ζουν υπό άθλιες συνθήκες, της απουσίας κοινωνικών υπηρεσιών από μεγάλα τμήματα της πόλης, των περικοπών σε κονδύλια και προσωπικό των δομών απεξάρτησης και της διαπλοκής της αστυνομίας με τα κυκλώματα της περιοχής. Παράλληλα, η παράνομη χωροθέτηση και η ραγδαία εξάπλωση εμπορικών δραστηριοτήτων όπως εστιατόρια, μπαρ, gallery τέχνης, παράνομων νυχτερινών μαγαζιών που παρακάμπτουν τις χρήσεις γης στις γειτονιές, αλλοιώνουν την ισορροπία μεταξύ κατοικίας-υπηρεσιών, δημιουργούν ηχορύπανση και καταπατούν τον δημόσιο χώρο με τα τραπεζοκαθίσματα και τις πλαστικές τέντες. Σημαντικό ρόλο διαδραμάτισε και η εκδίωξη των παραγωγικών δραστηριοτήτων και των μικρών βιοτεχνιών από τις περιοχές της δυτικής Αθήνας, καθώς η παραγωγή ήταν αυτή που καθόριζε την κοινωνική σύνθεση των λαϊκών γειτονιών. Πρότυπα κατανάλωσης ήλθαν να επιβάλουν πρότυπα παραγωγής. Πλέον, οι αξίες της κατανάλωσης αντί της παραγωγής καθορίζουν τις αποφάσεις για τις χρήσεις γης.

Η παρακμή των γειτονιών δεν είναι φυσικό φαινόμενο. Προέκυψε ως αποτέλεσμα της κυριαρχίας των ιδιωτικών και δημόσιων επενδυτικών αποφάσεων και της λειτουργίας της αγοράς γης και κατοικίας (real estate). Το σχέδιο της τοπικής «αναζωογόνησης» όπως λειτούργησε στου Ψυρρή, στο Γκάζι και στο Μεταξουργείο (σε διαφορετική κλίμακα στο καθένα), αναμόρφωσε τις δομές των κεντρικών περιοχών για να λειτουργήσουν ως μηχανή κέρδους. Μαζί με την αναμόρφωση, αυτή η διαδικασία προβλέπει τη δημιουργία ζωνών πολυτελούς κατοικίας (gentrification) και οικονομικών υποδομών σε νέα κεντρικά συγκροτήματα γραφείων.

Στη σύγχρονη Αθήνα, υπό το βάρος της κρίσης, του πολλαπλασιασμού της φτώχειας και της βίας, της δημιουργίας θυλάκων αποκλεισμού, των χωρικών ανισοτήτων στις γειτονιές αλλά και των κοινών τους προβλημάτων, η κυρίαρχη πολιτική για την πόλη επιβάλλει μια νέα οικονομική, κοινωνική, πολιτισμική ατζέντα που υποκαθιστά τις ανάγκες των ανθρώπων και οδηγεί την αστική αναδιαμόρφωση. Επιχειρήσεις σκούπα, εκτοπισμός των κατοίκων, καταστροφή της κοινότητας και της αλληλεγγύης, ξενοφοβία, απεμπόληση των παλιών της χρήσεων που θυμίζουν την παλιά της «υποβάθμιση» και ακυρώνουν την μνήμη της.

Απέναντι σε αυτούς τους σχεδιασμούς, υπάρχουν πρωτοβουλίες και κινήματα πολιτών που διαμορφώνουν την δική τους ατζέντα για την πόλη και την αυτοδιοίκηση. Βασική μέριμνα είναι η κατάθεση ενός ολοκληρωμένου κοινωνικού και πολεοδομικού σχεδίου με προτεραιότητα τον δημόσιο έλεγχο των χρήσεων και των τιμών γης. Με προγράμματα κοινωνικής στέγης, παιδικούς σταθμούς, χώρους δημιουργίας και πολιτισμού σε υπάρχοντα κτίρια του δήμου, βελτίωση και δημιουργία βασικών κοινωνικών δομών για τους πολίτες (ΚΑΠΗ, σχολεία, ιατρεία), εξωραϊσμό του δημόσιου χώρου(δημόσια ουρητήρια, καθαριότητα, ανακύκλωση, «πρασίνισμα» και φύτευση των αδόμητων χώρων με την υποστήριξη από φυτώρια του δήμου), τη δημιουργία πάρκων στις γειτονιές και την αντίσταση σε κάθε αυθαιρεσία.

Η πόλη είναι το πεδίο που ασκούνται τα ανταγωνιστικά οικονομικά και πολιτικά σχέδια, το πεδίο της διαμόρφωσης κοινωνικών συνειδήσεων και πολιτισμικών πρακτικών. Η πόλη πρέπει να είναι πάνω από όλα ανοιχτή και αλληλέγγυα σε όλους.

ΠΗΓΗ RED NOTBOOK

Σμύρνη. Η μνήμη δεν λέει να σβήσει

Ογδόντα οκτώ χρόνια από την καταστροφή της Σμύρνης, και η μνήμη του τραγικού αυτού γεγονότος δεν λέει να σβήσει. Όχι μόνο για όσους βίωσαν αυτή την τραγωδία, και τους απογόνους τους, ή την ελληνική βιβλιογραφική παραγωγή, αλλά και την διεθνή, κυρίως αγγλοσαξονική, που συνεχίζει να ερευνά και να φωτίζει πτυχές της. Αποδεικνύοντας, όπως έγραφε διεισδυτικά ο Γιάννης Κορδάτος ότι: «Η Μικρασιατική καταστροφή αναποδογύρισε τις εθνικοοικονομικές συνθήκες που εδώ και δύο αιώνες επικρατούσαν στην ανατολική λεκάνη της Μεσογείου και τη Μαύρη Θάλασσα».

«Ένα από τα δυνατότερα αισθήματα που πήρα μαζί μου από τη Σμύρνη ήταν το αίσθημα της ντροπής γιατί ανήκα στο ανθρώπινο γένος»

Τζόρτζ Χόρτον, αμερικανός πρόξενος στη Σμύρνη

Εθνικοοικονομικές και πολιτιστικές συνθήκες, που δεν αφορούν προφανώς μοναχά τον νεοελληνικό κοινωνικό σχηματισμό αλλά το σύνολο των λαών που κατοικούσαν, δρούσαν, εμπορεύονταν σ' αυτή την περιοχή.

Το γεγονός γίνεται εντονότερο όταν αναφερόμαστε στην πολυπολιτισμική πόλη της Σμύρνης, όπου, εκτός από την κυρίαρχη και έντονη ελληνική παρουσία (εκατόν εξήντα χιλιάδες στις τριακόσιες εξήντα πέντε του συνολικού πληθυσμού), και προφανώς την τουρκική (ογδόντα χιλιάδες), υπήρχε μεγάλη αρμενική, εβραϊκή, φραγγολεβαντίνικη κοινότητα, καθώς και αμερικανική, αγγλική, γαλλική και ιταλική παρουσία. Ας σημειώσουμε, παραδειγματικά, ότι εκδίδονταν καθημερινά έντεκα ελληνικές, επτά τουρκικές, επτά αρμενικές, τέσσερις γαλλικές και πέντε εβραϊκές εφημερίδες, για να μην αναφέρουμε όσες εισάγονταν σχεδόν από κάθε ευρωπαϊκή πρωτεύουσα, ενώ στο λιμάνι της είχαν την έδρα τους τριάντα τρεις ατμοπλοϊκές εταιρίες.

Η οικονομία της Σμύρνης και ο πόλεμος

ΤΗΣ ΖΙΖΗΣ ΣΑΛΙΜΠΑ*

Τρεις μήνες μετά την αποβίβαση των ελληνικών δυνάμεων στη Σμύρνη, τον Αύγουστο του 1919, η Διοίκηση της Εθνικής Τράπεζας στέλνει εκεί τον γενικό επιθεωρητή Αλέξανδρο Κορυζή, με αποστολή να ερευνήσει τις υφιστάμενες οικονομικές συνθήκες και να προετοιμάσει την ίδρυση Υποκαταστήματος της Εθνικής Τράπεζας στη Σμύρνη. Η στιγμή για την ανάδειξη νέων πρωταγωνιστών στην οικονομική δραστηριότητα της περιοχής διαφαίνεται ιδανική, αφού η ισορροπία των δυνάμεων στον πολιτικό χάρτη είχε ανατραπεί με τον πόλεμο. Πρόκειται για μια περιοχή που το καθεστώς των διομολογήσεων βρισκόταν σε άνθηση. Ξένες επιχειρήσεις, βιομηχανίες, ασφαλιστικά και τραπεζικά ιδρύματα δραστηριοποιούνται σ’ ένα περιβάλλον εξαιρετικά ευνοϊκό ως προς το κόστος λειτουργίας τους.

Το ελληνικό κράτος ασκεί εθνική πολιτική, ενώ η Εθνική Τράπεζα ως αρωγός του, μετά την ίδρυση του Υποκαταστήματος στις 8 Ιανουαρίου 1920, αναλαμβάνει πλέον τον πρωταγωνιστικό ρόλο στην εξάπλωση των ελληνικών οικονομικών συμφερόντων στην περιοχή της Σμύρνης και στην εξυπηρέτηση των οικονομικών αναγκών της Στρατιάς της Μικράς Ασίας.

Ο Αλέξανδρος Κορυζής, επιφορτισμένος και με τα καθήκοντα του Οικονομικού Συμβούλου της Ύπατης Αρμοστείας, μαζί με τρεις επιθεωρητές της Εθνικής Τράπεζας απαρτίζουν το τμήμα οικονομικών μελετών της Αρμοστείας και αναλαμβάνουν, λόγω παντελούς έλλειψης στατιστικών στοιχείων, να ερευνήσουν την αγορά της Σμύρνης, με στόχο τη σύνταξη μελέτης για την οικονομία της και ειδικότερα για τους κλάδους της γεωργίας, της καπνοπαραγωγής, της βιομηχανίας και των ξένων εταιρειών που λειτουργούν στην περιοχή. Η μελέτη, μαζί με το τεκμηριωτικό υλικό που τη συνοδεύει, η οποία ολοκληρώθηκε σε χρόνο ρεκόρ, μόλις 4 μηνών, φυλάσσεται σήμερα στο Ιστορικό Αρχείο της Εθνικής Τράπεζας και είναι αποκαλυπτική.

Η ανίχνευση της οικονομίας της Σμύρνης, μιας πόλης που αποτέλεσε για αιώνες ένα διεθνές οικονομικό κέντρο, τη στιγμή ακριβώς που τερματίζεται μια μακρά ιστορική περίοδος στην Ανατολική Μεσόγειο, με την επικράτηση του τουρκικού κράτους υπό την ηγεσία του Κεμάλ Ατατούρκ, επιτρέπει να κατανοήσουμε τους μηχανισμούς που πρέπει να τεθούν σε κίνηση έτσι ώστε από την οικονομία του πολέμου και του αποκλεισμού να περάσει η περιοχή της Σμύρνης στην οικονομική ανασυγκρότηση. Το κατεχόμενο υπό του ελληνικού στρατού τμήμα της Μικράς Ασίας τον Οκτώβριο του 1919 είχε έκταση 18.745 χλμ και 1.125.000 κατοίκους.

Η οικονομική ανάπτυξη, που ξεκίνησε το τελευταίο τέταρτο του 19ου αιώνα με την κατασκευή των σιδηροδρομικών γραμμών Σμύρνης-Αϊδινίου και Σμύρνης-Κασαμπά, που χρησίμευαν κυρίως για τη μεταφορά αγροτικών και βιομηχανικών προϊόντων, από και προς την ενδοχώρα και το λιμάνι της Σμύρνης, επιβραδύνθηκε με την είσοδο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στον πόλεμο το 1914 και ανακόπηκε εντελώς με τον αποκλεισμό του λιμανιού από τον βρετανικό συμμαχικό στόλο το 1915. Λίγο αργότερα διακόπηκε για στρατιωτικούς λόγους και η μεταφορά προϊόντων με τον σιδηρόδρομο μέσω Κωνσταντινούπολης.

Από τον πόλεμο το εξαγωγικό εμπόριο οδηγήθηκε σε κατάσταση πλήρους στασιμότητας. Η περιοχή ήταν φημισμένη για τα εκλεκτής ποιότητας αγροτικά προϊόντα. Τα καπνά και τα σουσάμια εξάγονταν κυρίως στη Γερμανία, το βαμβάκι στις χώρες της Κεντρικής Ευρώπης, τη Ρουμανία και τη Βουλγαρία, το όπιο (αφιόνι) από το οποίο έβγαινε η μορφίνη εξαγόταν στη Γερμανία, το ελαιόλαδο, που χρησιμοποιείτο και ως πρώτη ύλη στη σαπωνοποιία, σε όλη την Ευρώπη και στις χώρες της Αμερικής, το κριθάρι, που αποτελούσε την πρώτη ύλη για την κατασκευή της μπύρας, εξαγόταν στην Αγγλία, το Βέλγιο, την Ολλανδία και τη Γερμανία, η γλυκόριζα στην Αμερική και την Αγγλία, τα δέρματα στην Κεντρική Ευρώπη.

Μια εταιρία κολοσσός εκείνης της εποχής, που κατείχε το παγκόσμιο μονοπώλιο στον τομέα της ταπητουργίας, η «Oriental Carpet manufactures Ltd», που είχε ως έδρα της τη Σμύρνη, διέκοψε τη λειτουργία της. Επρόκειτο για επιχείρηση βρετανικών συμφερόντων, που προερχόταν από συγχωνεύσεις μικρών βιοτεχνικών επιχειρήσεων και εργαστηρίων και είχε Έλληνες εργάτες και διοικητικό στελεχιακό δυναμικό. Η εταιρεία αυτή είχε μονάδες και γραφεία αντιπροσωπείας στις σημαντικότερες πόλεις της Ινδίας και της Περσίας, στο Σίδνεϊ της Αυστραλίας, την Αργεντινή, τον Καναδά και την Αγγλία. Εννέα μεγάλες επιχειρήσεις ξένων συμφερόντων κυριαρχούσαν στους νευραλγικούς τομείς της βιομηχανίας της περιοχής, δηλαδή στην παραγωγή ενέργειας, την κλωστοϋφαντουργία και τα τρόφιμα. Ταυτοχρόνως, λειτουργούσαν 5.300 περίπου βιοτεχνικά εργαστήρια, τα οποία στην πλειοψηφία τους, κατά ποσοστό 75,5%, είχαν Έλληνες ιδιοκτήτες και εργαζόμενους. Η μεγάλη αύξηση κατά τη διάρκεια του Α' Παγκοσμίου Πολέμου στις τιμές των πρώτων υλών και της καύσιμης ύλης κατέστησε εξαιρετικά δύσκολη τη λειτουργία των εργοστασίων, ακόμα και μετά την ανακωχή. Η μείωση των εμπορικών και βιομηχανικών δραστηριοτήτων συμπαρέσυρε και τις ασφαλιστικές εταιρείες. Από τις 40 ξένες ασφαλιστικές εταιρείες μόνο 18 κατάφεραν να επιζήσουν στο τέλος του πολέμου.

Τα λαϊκά στρώματα υπέφεραν εξαιτίας της ανεργίας που είχε ανέβει κατακόρυφα, με τις επιτάξεις που έκαναν οι τουρκικές αρχές στις βιομηχανικές εγκαταστάσεις, στις αποθήκες και στα προϊόντα που φυλάσσονταν, στα ζώα και σε κάθε μεταφορικό είδος. Είχαν βάλει λουκέτο τα εμπορικά καταστήματα, ενώ οι αγρότες είχαν αναγκαστεί να παραδώσουν τα ζώα, τις άμαξες και τα αναγκαία μέσα για την καλλιέργεια των αγρών τους. Τα Μικρασιατικά παράλια, που ήταν κέντρα καπνοφυτείας και σταφιδοπαραγωγής, είχαν εγκαταλειφθεί από τους κατοίκους, επειδή ήταν εκτεθειμένα στις εχθρικές επιθέσεις. Κατά τη διάρκεια των ετών 1914-1915, περίπου 168.850 Έλληνες εκδιώχθηκαν.

Η στρατολογία πολλών ηλικιών των ανδρών κατά τη διάρκεια του πολέμου έγινε αισθητή λόγω της απότομης αύξησης των ημερομισθίων, τόσο στον βιομηχανικό όσο και στον γεωργικό τομέα. Οι εναπομείναντες δεν επαρκούσαν και επιπλέον στερούνταν των ειδικών γνώσεων που απαιτούσαν οι γεωργικές εργασίες. Η σοδειά που δεν είχε επιταχθεί σάπιζε στους αγρούς. Σύννεφα από ακρίδες κατά τους θερινός μήνες, από το 1915 και για δύο χρόνια, έπεφταν στα σπαρτά και τα αποδεκάτιζαν. Οι καλλιεργούμενες εκτάσεις, που πριν από τον πόλεμο ήταν 1.500.000 στρέμματα, μειώθηκαν σε 800.000 κατά τη διάρκεια του πολέμου.

Στην αγορά σημειώθηκε έλλειψη καταναλωτικών αγαθών, κυρίως σε τρόφιμα και είδη πρώτης ανάγκης, όπως ενδύματα, ρούχα, χαρτί, φάρμακα, κυρίως λόγω της αυξημένης ζήτησης για την κάλυψη των αναγκών του στρατού και της επίταξης των σιδηροδρόμων. Η μαύρη αγορά στην πόλη της Σμύρνης έλαβε τεράστιες διαστάσεις. Οι χρυσές λίρες, που αφθονούσαν άλλοτε στην περιοχή, τα ασημένια, ακόμα και τα νικέλινα νομίσματα, αποθησαυρίζονταν. Η υποτίμηση της τουρκικής λίρας έναντι της αγγλικής ήταν ραγδαία και η κερδοσκοπία του συναλλάγματος είχε αναχθεί σε μία από τις προσφιλέστερες δραστηριότητες. Είναι προφανές ότι κάποιοι βρέθηκαν με πολλά χρήματα στο τέλος του πολέμου: τοκογλύφοι και έμποροι που εφοδίαζαν το στρατό ή επιδίδονταν στο εσωτερικό εμπόριο, μεταπράτες. Η νέα αστική τάξη Τούρκων, φιλικά προσκείμενη στο νεοτουρκικό καθεστώς είχε δημιουργηθεί.

Στον τραπεζικό τομέα, κατά την 8 Ιανουαρίου 1920, που ιδρύεται το Υποκατάστημα της Εθνικής Τράπεζας σημειώνεται μεγάλη κινητικότητα. Λειτουργούν ήδη υποκατάστημα της ιταλικής τράπεζας Banca di Roma, της γαλλικής Crédit Foncier d’ Algérie et de Tunisie, θυγατρική της Crédit Foncier de France, της Banque de Salonique, γαλλικών συμφερόντων, ενώ μελετάται η ίδρυση Υποκαταστήματος της αγγλικής τράπεζας Banque Nationale de Turquie και της Ιονικής Τράπεζας.

Η Εθνική Τράπεζα, με την ίδρυση του Υποκαταστήματος στη Σμύρνη, είχε ως πρωταρχικό μέλημα να εξαλείψει το νομισματικό χάος από την κερδοσκοπία του συναλλάγματος και να αποτρέψει την υποτίμηση της δραχμής. Ένα από τα πλέον ακανθώδη ζητήματα της Συνθήκης των Σεβρών για την ελληνική πολιτεία ήταν ότι προέβλεπε ως επίσημο νόμισμα την τουρκική λίρα. Επίσης, το Υποκατάστημα εκτελούσε εμπορικές εργασίες, εξαγωγές-εισαγωγές, συγκέντρωνε τις καταθέσεις των Ελλήνων και ικανοποιούσε τις τεράστιες επισιτιστικές και ταμειακές ανάγκες του ελληνικού στρατού.

Τον Σεπτέμβριο του 1922, η ελληνική παρουσία στη Σμύρνη έσβησε βίαια από τις φλόγες της φωτιάς που απλώθηκαν σε ολόκληρη την πόλη. Όσοι από τους Έλληνες γλίτωσαν την τουρκική οργή πήραν το δρόμο της προσφυγιάς. Στη νέα πατρίδα τους, την Ελλάδα, προσέφεραν ένα μεγάλο οικονομικό κεφάλαιο: την τεχνογνωσία τους στον τομέα της γεωργίας, κυρίως στην καλλιέργεια και την επεξεργασία των καπνών, και στην υφαντουργία. Ένας νέος κλάδος της ελληνικής βιομηχανίας, η ταπητουργία, που στηρίζεται στην επιδεξιότητα των γυναικείων προσφυγικών χεριών, γεννήθηκε στις παρυφές των ελληνικών μεγαλουπόλεων. Η Σμύρνη, πόλη της οθωμανικής αυτοκρατορίας, επικαλύφθηκε από την Izmir του σύγχρονου τουρκικού κράτους.

*Η Ζιζή Σαλίμπα είναι ιστορικός - οικονομολόγος

Μια βόλτα στην Αθήνα

Της ΕΥΓΕΝΙΑΣ ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΥ

Χθες κατέβηκα στην Αθήνα. Ήθελα να νιώσω, από κοντά, την εορταστική ατμόσφαιρα. Ήθελα να χαρώ λίγο τη βαβούρα και τη φασαρία του κέντρου. Η Σταδίου ήταν πολύχρωμα φωτισμένη. Οι βιτρίνες ήταν στολισμένες με πολύχρωμα στολίδια και χαρούμενες φάτσες. Οι υπάλληλοι ήταν μουτρωμένοι επειδή κανένας δεν πατούσε μέσα. Τους καταλαβαίνω ότι αυτό που ζουν είναι μαρτύριο. Το πρόγραμμα των καταστημάτων να έχει μεγαλώσει και αυτοί να είναι υποχρεωμένοι να εργαστούν παραπανίσιες ώρες. Να κάθονται τόσες ώρες όρθιοι και να μείνουν και άπραγοι.

Έφτασα στην Ερμού, που, όπως πάντα, έσφυζε από ζωντάνια, έξω από τα καταστήματα. Μέσα στα καταστήματα ελάχιστες πελάτισσες κυνηγούσαν την εφήμερη ομορφιά ξοδεύοντας σπάταλα τον 13ο μισθό για μπότες και ρούχα.

Στην πλατεία δέσποζε ένα ψηλό και όμορφο χριστουγεννιάτικο δέντρο στολισμένο με μπλε και ασημένιες μπάλες. Ο κόσμος έβγαζε αναμνηστικές φωτογραφίες. Η γιορτινή ατμόσφαιρα ήταν διάχυτη, άσχετα αν ήταν φανερή η φτώχεια στη διακόσμηση της πλατείας. Μερικοί κλόουν, ίσως να ήταν οι μόνοι που πρόσφεραν λίγη χαρά στα παιδιά, γέμιζαν χρωματιστά μπαλόνια με αέριο σχηματίζοντας διάφορα φουσκωμένα ζωάκια. Η οικονομική κρίση ήταν φανερή και στον ψυχρό, κατά τα άλλα, φωτισμό της πλατείας με λίγα σχήματα ελάτων στους στύλους της ΔΕΗ. Πού είναι τα καρουσέλ, οι Άϊ Βασίληδες και τα σπιτάκια με το μαλλί της γριάς και τα δώρα των άλλων χρόνων; Πώς θα προσφέρεις τη χαρά σε ένα παιδί όταν δεν έχεις τι να του δείξεις; Όταν περιορίζεις τα δώρα τους πώς θα καταλάβει ότι ήρθαν οι γιορτές;

Συνέχισα τη βόλτα μου και συνάντησα μία όμορφη και τεμπέλικη γάτα που έβγαινε από το κτήριο της Βουλής. Είχε πλήξει, τόσες ώρες, ανάμεσα στα έδρανα της Βολής ακούγοντας τους ελάχιστους βουλευτές να δίνουν μάχες για νομοσχέδια. Μου έριξε μια διερευνητική ματιά και προφανώς δεν της άρεσα. Το σκέφτηκε λίγο και έφυγε.

Δεν πέρασα από το Κολωνάκι, επειδή δεν είχα κανένα λόγο να αντικρίσω κι άλλα καταστήματα πολυτελείας με ελάχιστους πελάτες. Εκεί ίσως να υπάρχει αυξημένη κατανάλωση αγαθών, αλλά ανήκουν σε άλλο οικονομικό επίπεδο και έχουν άλλες απαιτήσεις. Πέρασαν και οι εποχές που μερικοί έπαιρναν εορτοδάνεια για να νιώσουν για λίγες ημέρες τη χλιδή.

Η μελαγχολία μου εξαφανίστηκε όταν έφτασα στο Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών και είδα την έκθεση. Ο μηχανισμός των Αντικυθήρων, που βρήκαν οι ψαράδες στις αρχές του 1900, δεν μπορεί να μην σε εντυπωσιάσει. Συναρμολογήθηκε από πάνω από 82 κομμάτια και μας κάνει υπερήφανους που σε αυτή τη χώρα ανακαλύφθηκε η πρώτη μορφή υπολογιστού. Η βραδιά μου τελείωσε υπέροχα ακούγοντας τα ποιήματα του Γιάννη Ρίτσου διαβασμένα από τον Η. Λογοθέτη και την κόρη του ποιητή, την Έρη. Η τελευταία πινελιά δόθηκε από την καταπληκτική και με μεγάλη αντοχή στον χρόνο φωνή της Μ. Φαραντούρη, που ερμήνευσε με ένα μοναδικό τρόπο τα τραγούδια του Μ. Θεοδωράκη.

ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΥΓΗ ΤΗΣ 24-12-09

Από το Βοτανικό ως το Φάληρο τα ίδια κόλπα - Tο μεγάλο κόλπο στο Καραϊσκάκη

Το Λιμάνι της Αγωνίας

Πειραιάς, 22 Δεκεμβρίου 2009

Ο Δήμαρχος μας, τον Ιούνιο ανακοίνωσε ότι προχωράει την δημιουργία του πάρκου στα οικόπεδα ΧΡΩΠΕΙ. Έφερε δύο επάλληλες αποφάσεις στο Δημοτικό Συμβούλιο, την 416 και 451/2009 οι οποίες αντί για πάρκο προέβλεπαν παραχώρηση του 1/3 των οικοπέδων ΧΡΩΠΕΙ στη δόμηση, με χρήσεις που επιτρέπουν την ανέγερση μαιευτηρίου, γκαράζ κ.α. Πιο κάτω, δίπλα στο Καραϊσκάκη η απόφαση για δήθεν πάρκο προέβλεπε δόμηση για κτίρια γραφείων, εμπορικές χρήσεις και πολυκατοικίες. Αυτό το τελευταίο ήταν κρυμμένο πίσω από τη διατύπωση «χώρος σχολείου».

Το Λιμάνι της Αγωνίας αποκάλυψε με έντονο τρόπο στο Δημοτικό Συμβούλιο τον Ιούλιο ότι κάτι περίεργο συμβαίνει στο Καραϊσκάκη και τα οικόπεδα ΧΡΩΠΕΙ και κάλεσε τον κ. Π.Φασούλα να ξεκαθαρίσει τι κρύβει στο Νέο Φάληρο. Τόσο η Δημοτική Αρχή όσο και το ΥΠΕΧΩΔΕ σε σχετική ερώτηση στη Βουλή παρίσταναν τους άσχετους. Ο κ. Π. Φασούλας μας κατήγγειλε ότι ψευδόμαστε και παραπλανούμε τον κόσμο. Λίγες εβδομάδες αργότερα άρχισαν να κυκλοφορούν ειδήσεις στις αθλητικές και οικονομικές εφημερίδες για επικείμενες μεγάλες επενδύσεις στον περίγυρο του Καραϊσκάκη και για χρέος της πολιτείας να δώσει στην ΠΑΕ «Ολυμπιακός» ότι έδωσε στην ΠΑΕ «Παναθηναϊκός» και την «Βωβός ΑΕ» στο Βοτανικό.

Ώσπου τη Δευτέρα 21 Δεκεμβρίου εισήχθη στο Νομαρχιακό Συμβούλιο αίτημα για έγκριση μελέτης οικοδόμησης, ενός τσιμεντένιου μεγαθηρίου 58.000 τ.μ. με εννέα ορόφους μερικές χιλιάδες τ.μ. υπόγεια (λίγο μεγαλύτερου από το Mall στο Μαρούσι) στη θέση του υποτιθέμενου μικρού σχολείου, με τη σύμφωνη γνώμη του ΥΠΕΧΩΔΕ και του Δήμου Πειραιά. Η άμεση αντίδραση των Ενεργών Πολιτών, η παρουσία και διαμαρτυρία του Λιμανιού της Αγωνίας και του βουλευτή Α’ Πειραιά Θ. Δρίτσα στο Συμβούλιο, η αρνητική τοποθέτηση του Νομάρχη και των νομαρχιακών συμβούλων οδήγησε σε ομόφωνη απόρριψη της μελέτης.

Αυτό που αντιληφθήκαμε είναι τα πιο κάτω:

1. Ο κ. Π. Φασούλας, εξαπάτησε με τον πιο χυδαίο τρόπο το Δημοτικό Συμβούλιο, τους εμπόρους του Πειραιά και τους κατοίκους του Νέου Φαλήρου. Η μελέτη εκπονείτο την ώρα που τα πρωτοκλασάτα στελέχη του καθησύχαζαν πολίτες και συμβούλους. Την ίδια ώρα η δημοτική πολεοδομία Πειραιά εξέδιδε προέλεγχο οικοδομικής αδείας για τα κτίρια.
2. Η Δημοτική Αρχή συμπράττοντας με επιχειρηματικά συμφέροντα και στελέχη του πρώην ΥΠΕΧΩΔΕ, επανέφερε εν κρυπτώ το εφιαλτικό σενάριο του 2003 της δημαρχίας Αγραπίδη-ΥΠΕΧΩΔΕ, για υπερδόμηση του Νέου Φαλήρου, σενάριο που απέτρεψε τότε η κινητοποίηση δημοτικών κινήσεων και κινήσεων πολιτών.
3. Το κόλπο του Δημάρχου προβλέπει μέχρι στιγμής οικοδόμηση 58.000 τ.μ. στα πρώην οικόπεδα Γαβριήλ και 45.000 τ.μ. στα πρώην οικόπεδα ΧΡΩΠΕΙ. Σύνολο 103.000 τ.μ. Και βλέπουμε…

Κύριε Δήμαρχε, το Λιμάνι της Αγωνίας θέλει να σας προφυλάξει από τον κόπο. Τζάμπα κουράζεστε, εκτίθεστε και εκθέτετε με υποσχέσεις επιχειρηματίες σε περιπέτειες. Δείτε τι έπαθαν οι «αιώνιοι αντίπαλοι» μας στο Βοτανικό

Το Λιμάνι της Αγωνίας

tolimanitisagonias.gr

ΚΑΤΑΘΕΣΗ ΕΡΩΤΗΣΗΣ ΑΠΟ ΣΥΡΙΖΑ ΓΙΑ ΚΕΡΑΙΕΣ ΚΙΝΗΤΗΣ ΤΗΛΕΦΩΝΙΑΣ

Προς τον Υπουργό Υποδομών, Μεταφορών και Δικτύων

ΕΡΩΤΗΣΗ

Θέμα: Προστασία πολιτών από τις κεραίες κινητής τηλεφωνίας

Σύμφωνα με τα πρόσφατα δημοσιεύματα στον ημερήσιο αθηναϊκό τύπο και πληροφορίες που αναρτώνται σε διαδικτυακούς τόπους (ιστοσελίδες) καταγράφονται νέες συστηματικές πρωτοβουλίες και παρεμβάσεις προς το Υπουργείο και προς άλλες κρατικές υπηρεσίες από την πλευρά της Ένωσης Εταιρειών Κινητής Τηλεφωνίας (Ε.Ε.Κ.Τ.) με κύριο θέμα την αδειοδότηση εγκατάστασης κεραιών. Στα δημοσιεύματα αυτά αναφέρεται ότι οι εταιρείες ζητούν από το Υπουργείο να προχωρήσει σε αναμόρφωση του υπάρχοντος νομικού πλαισίου ώστε να «ξεμπλοκάρουν» οι διαδικασίες εγκατάστασης νέων σταθμών βάσης και κατ’ επέκταση οι επενδύσεις που έχουν προγραμματιστεί.
Ταυτόχρονα, όπως είναι γνωστό επίσης από δημοσιεύματα, αλλά κυρίως από τεκμηριωμένες καταγγελίες επιστημόνων και κινημάτων πολιτών, σχεδόν οι μισές από τις πάνω από 8000 εγκατεστημένες κεραίες κινητής τηλεφωνίας είναι παράνομες και δεν ελέγχονται από πλευράς ακτινοβολίας και ασφαλούς χώρου εγκατάστασης, με αποτέλεσμα να τίθεται εν αμφιβόλω η επαρκής κρατική πρόνοια για τη διαφύλαξη της δημόσιας υγείας και ιδιαίτερα της υγείας ευπαθών ομάδων του πληθυσμού. Αυτά είναι ευρέως γνωστά, αποδεδειγμένα ακόμα και με δικαστικές αποφάσεις και τα τελευταία χρόνια αποτέλεσαν αντικείμενο συγκεκριμένων καταγγελιών από πολίτες, εκπροσώπους της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, αλλά και από πολιτικά κόμματα και βουλευτές συμπεριλαμβανομένων και βουλευτών του κυβερνητικού κόμματος ή και
νυν Υπουργών όταν ήταν αξιωματική αντιπολίτευση.
Παράλληλα, με βάση πλέον τη συσσωρευμένη πείρα από τον τρόπο που εγκαθίστανται και λειτουργούν τα συστήματα κεραιών κινητής τηλεφωνίας τόσο από την πλευρά της Επιτροπής Περιβάλλοντος, Δημόσιας Υγείας και Ασφάλειας και Τροφίμων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σε αναφορά για όλη την Ευρώπη, όσο και από την πλευρά της «Παναττικής Πρωτοβουλίας για τις κεραίες κινητής τηλεφωνίας» και άλλων Ενώσεων στη χώρα μας, έχουν τεθεί επίκαιρα και τεκμηριωμένα αιτήματα σχετικά με τα προβλήματα υγείας που σχετίζονται με τα ηλεκτρομαγνητικά πεδία.
Μάλιστα, η προαναφερθείσα «Παναττική Πρωτοβουλία» έχει καταθέσει προς όλα τα ελληνικά κόμματα τεκμηριωμένο υπόμνημα με προτεινόμενες τροπολογίες στο Νόμο 3431/2006 και με σκοπό την προστασία της υγείας των πολιτών και με την έμπρακτη αναγνώριση και εφαρμογή της Αρχής της Προφύλαξης η οποία προβλέπεται από το Διεθνές και Κοινοτικό Δίκαιο. Ήδη για το σκοπό αυτό η «Πρωτοβουλία» έχει ζητήσει συνάντηση, η συνάντηση αυτή όμως ακόμα δεν έχει πραγματοποιηθεί με ευθύνη του Υπουργείου, ενώ ταυτόχρονα πληροφορίες και φήμες αναφέρουν ότι συνάντηση για το ίδιο θέμα με αντίθετα όμως αιτήματα έχει ήδη πραγματοποιηθεί στο Υπουργείο με εκπροσώπους της Ένωσης Εταιρειών Κινητής Τηλεφωνίας.
Με βάση τα παραπάνω,
Ερωτάται ο κ.Υπουργός

1. Εντάσσεται στον άμεσο σχεδιασμό της νέας Κυβέρνησης και του Υπουργείου η αναθεώρηση, τροποποίηση ή συμπλήρωση διατάξεων των άρθρων του Ν.3431/2006 προς την κατεύθυνση της οριστικής κατάργησης των παράνομων κεραιών κινητής τηλεφωνίας σε όλη την Επικράτεια και ταυτόχρονα προς την κατεύθυνση της απόλυτης και αποτελεσματικής προστασίας της δημόσιας υγείας και ιδιαίτερα των ευπαθών ομάδων του πληθυσμού, με νομική, θεσμική, αλλά και έμπρακτη κατοχύρωση της Αρχής της Προφύλαξης όπως επιτάσσει το Διεθνές και Κοινοτικό Δίκαιο;
2. Προτίθεται να ανταποκριθεί στο αίτημα της «Παναττικής Πρωτοβουλίας» για συνάντηση μαζί του με σκοπό τη διαβούλευση επί των προτάσεών της για τροπολογίες και αλλαγές στο νόμο 3431/2006;

Οι ερωτώντες βουλευτές Θοδωρής Δρίτσας Φώτης Κουβέλης Παναγιώτης Λαφαζάνης Δημήτρης Παπαδημούλης Γρηγόρης Ψαριανός 10.12.2009

Κατασκευάζοντας ένα πιο έξυπνο ηλεκτρικό δίκτυο

των Janet L. Sawin & William R. Moomaw

Στο σημερινό «ανόητο» ηλεκτρικό δίκτυο, η επικοινωνία είναι μονόπλευρη – μόνο από τους καταναλωτές προς τις επιχειρήσεις παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας – και προσπαθεί να προσαρμοστεί στις αλλαγές της ζήτησης μέσω της ρύθμισης της παραγωγής προς τα πάνω ή προς τα κάτω. Όταν οι ηλεκτροπαραγωγικές επιχειρήσεις δεν μπορούν να ανταποκριθούν στις ανάγκες, τότε μπορεί να προκύψουν προβλήματα στο σύστημα όπως διακοπές στην ηλεκτροδότηση.

Ο Kurt Yeager, πρώην πρόεδρος του Ερευνητικού Ινστιτούτου Ηλεκτρικής Ενέργειας (Electric Power Research Institute), που εδρεύει στις ΗΠΑ, συγκρίνει το σημερινό ηλεκτρικό δίκτυο, που ελέγχεται με ηλεκτρομηχανικά μέσα, με μια «σιδηροδρομική γραμμή, όπου απαιτούνται 10 ημέρες για να ανοίξει ή να κλείσει ο διακόπτης αλλαγής σιδηροτροχιάς των τραίνων».

Όμως στην ψηφιακή εποχή που ζούμε, όπου έχει αυξηθεί η ζήτηση ηλεκτρισμού και ιδιαιτέρως αξιόπιστων συστημάτων ηλεκτρικής ενέργειας, επιτρέπεται σήμερα η μετάβαση σε ένα ταχύτερο, πιο έξυπνο ηλεκτρικό δίκτυο, που θα μπορεί να παρέχει καλύτερη ποιότητα ρεύματος με επικοινωνία διπλής κατεύθυνσης, που θα εξισορροπεί την προσφορά και τη ζήτηση σε πραγματικό χρόνο, εξομαλύνοντας τις αιχμές της ζήτησης, και που θα καθιστά τους πελάτες ενεργούς συμμέτοχους στην παραγωγή και την κατανάλωση ηλεκτρισμού.

Το έξυπνο δίκτυο επιτρέπει την αποδοτικότερη χρήση της υπάρχουσας εγκατεστημένης ισχύος και της υποδομής μεταφοράς και διανομής ενέργειας, με μείωση των απωλειών στις ηλεκτρικές γραμμές μέσω της χρήσης τοπικής, αποκεντρωμένης ηλεκτροπαραγωγής σε μεγαλύτερο βαθμό. Καθώς αυξάνεται το μερίδιο παραγωγής από ποικίλες ανανεώσιμες πηγές, ένα έξυπνο δίκτυο μπορεί να χειριστεί καλύτερα τις αυξομειώσεις του ρεύματος όταν ο άνεμος καταλαγιάζει ή τα σύννεφα κρύβουν τον ήλιο. Θα επιτρέψει επίσης στα ηλεκτρικά οχήματα να αποθηκεύουν ρεύμα για τις μετακινήσεις τους ή να το πωλούν πίσω στο δίκτυο όταν αυτό απαιτείται.

Οι έξυπνες τεχνολογίες –συμπεριλαμβανομένων των έξυπνων μετρητών, των αυτόματων συστημάτων ελέγχου και των ψηφιακών αισθητήρων– θα δείχνουν στους καταναλωτές την τιμολόγηση σε πραγματικό χρόνο και θα τους επιτρέπουν να εξοικονομούν χρήματα και ενέργεια κλείνοντας ηλεκτρικές συσκευές, συστήματα θέρμανσης και ψύξης ολόκληρων κτιρίων, ή βιομηχανικά φορτία σε συγκεκριμένες χρονικές στιγμές ή όταν η τιμή του ρεύματος ξεπερνά ένα προκαθορισμένο ποσό ή όταν υπάρχει πτώση παραγωγής στις μεγάλες αιολικές μονάδες.

Μπορούν να βοηθήσουν στη μεταφορά φορτίων σε περιόδους χαμηλής ζήτησης, όταν οι απώλειες των ηλεκτρικών γραμμών είναι μικρότερες και δεν λειτουργούν τα περισσότερο ρυπογόνα και λιγότερο αποδοτικά εργοστάσια. Επίσης, επιτρέπουν στους ελεγκτές του δικτύου να προβλέπουν και να αντιμετωπίζουν άμεσα τα προβλήματα στο δίκτυο. Πιλοτικά προγράμματα έχουν αποδείξει σημαντική εξοικονόμηση για τους καταναλωτές και μειώσεις στη ζήτηση.

Η πλήρης ανάπτυξη των έξυπνων ηλεκτρικών δικτύων χρειάζεται ακόμα 10-30 χρόνια, ανάλογα με τις πολιτικές που θα θεσπιστούν. Όμως, πολλές χώρες και περιοχές βρίσκονται ήδη σε καλό δρόμο. Η εταιρεία Pacific Gas and Electric στην Καλιφόρνια, για παράδειγμα, έχει αρχίσει τη διαδικασία εγκατάστασης 9 εκατομμυρίων έξυπνων μετρητών στους πελάτες της, ενώ η Ολλανδία έχει βάλει ως στόχο ένα «βασικό επίπεδο» έξυπνης καταμέτρησης και την αντικατάσταση όλων των 7 εκατομμυρίων οικιακών μετρητών έως το φθινόπωρο του 2012.

Όταν τοποθετηθούν από την αρχή, τα έξυπνα δίκτυα είναι φθηνότερα από τα συμβατικά συστήματα, ενώ βοηθούν στην ηλεκτροδότηση περιοχών της υποσαχάρειας Αφρικής για πρώτη φορά. Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (IEA) έχει υπολογίσει σε πάνω από 16 τρισεκατομμύρια δολάρια τη συνολική δαπάνη για εργασίες που αφορούν την εγκατάσταση έξυπνων ηλεκτρικών δικτύων παγκοσμίως την περίοδο 2003-2030.

Αν εξασφαλιστεί στους καταναλωτές άμεση πρόσβαση στα επακόλουθα οφέλη, ο Kurt Yeager προβλέπει ότι ένα έξυπνο ηλεκτρικό δίκτυο «θα ανοίξει την πόρτα σε επιχειρηματική καινοτομία, που θα μεταμορφώσει την απόδοση, την αξιοπιστία και την ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών προς τους καταναλωτές πέρα από κάθε φαντασία».

Ιταλία - θερμοφωτογράφηση κτιρίων

Με σκοπό να ενημερώσει για την αξία της ενεργειακής οικονομίας στα κτίρια η Legambiente, η μεγαλύτερη ιταλική περιβαλλοντική οργάνωση, αποφάσισε να αποδείξει πόσο ανεπαρκείς είναι οι οικοδομές στις σύγχρονες πόλεις, τα σπίτια στα οποία ζούμε και τα γραφεία στα οποία εργαζόμαστε, σε σύγκριση με όσα κτίρια έχουν κατασκευαστεί με πρωτοποριακές τεχνικές. Η οργάνωση κατόρθωσε να δείξει με απλό και κατανοητό τρόπο τις ενεργειακές σπατάλες των κτιρίων που ευθύνονται για τους υψηλούς λογαριασμούς που καταβάλουμε για θέρμανση το χειμώνα ή για δροσισμό το καλοκαίρι. Έτσι η οργάνωση, σε συνεργασία με την Edison και το γραφείο του μηχανικού Vittorio Bardazzi, θερμοφωτογράφησε νέες οικοδομές για κατοικίες και δημόσιες υπηρεσίες σε τέσσερις πόλεις: Ρώμη, Φλωρεντία, Μιλάνο Μπολτζάνο.

Το αποτέλεσμα δείχνει καθαρά πόσο η ποιότητα της κατασκευής και των υλικών που χρησιμοποιούνται σε μια οικοδομή συντελούν αποφασιστικά στην άνεση που παρέχεται αλλά και στη δαπάνη που συνεπάγεται το ενεργειακό τους προφίλ. Η θερμογραφία αποκαλύπτει τη λειτουργία των τοιχίων και το εάν ένα κτίριο είναι καλά μονωμένο ή όχι , εάν απαιτεί μικρή ή μεγάλη χρήση θέρμανσης και αιρ κοντίσιον για τη ρύθμιση της θερμοκρασίας στο εσωτερικό του. Η διαφορά μπορεί να είναι αξιοσημείωτη, αφού ένα καλά μονωμένο κτίριο μπορεί να χρειάζεται μόλις το ¼ της δαπάνης για να πετύχει την επιθυμητή θερμοκρασία σε σχέση με ένα πλημμελώς μονωμένο οίκημα. Διαφορά η οποία αποτιμάται σε εκατοντάδες ευρώ για ένα διαμέρισμα και σε χιλιάδες για ένα κτίριο γραφείων. Η Legambiente πέτυχε με αυτήν της την πρωτοβουλία να επιβεβαιώσει την ισχύ και την πρακτική ωφέλεια του πιστοποιητικού ενεργειακής επάρκειας στα κτίρια της Ιταλίας που η κυβέρνηση Πρόντι είχε καταστήσει υποχρεωτικό από τον περασμένο Ιούλιο. Όμως η θητεία Μπερλουσκόνι επέλεξε να βάλει το μέτρο στο ψυγείο, παρά την οδηγία της ΕΕ 2002/91 που το καθιστά απαραίτητο στις χώρες μέλη.

Η έρευνα της περιβαλλοντικής οργάνωσης απέδειξε πάντως ότι το ενεργειακό πιστοποιητικό έχει νόημα και στην πραγματική οικονομία. Έτσι στο Μπολτζάνο, όπου το μέτρο βρίσκεται κατ΄ εξαίρεση σε ισχύ, οι δαπάνες για θέρμανση και δροσισμό σε ιδιωτικές κατοικίες και δημόσια κτίρια ανέρχονται στα 30 kWh/mq το χρόνο έναντι 120 kWh/mq στις υπόλοιπες τρεις πόλεις.

Όπως σημειώνει η Legambiente, το παράδοξο είναι ότι όλα τα κτίρια που θερμοφωτογραφήθηκαν ήταν καινούργια και ακριβά, αξίας 4-5 χιλιάδων ευρώ το τετραγωνικό, ενώ η τιμή τους θα ανέβαινε ελάχιστα εάν είχαν εξοπλιστεί με τα καλύτερα υλικά για τη βέλτιστη ενεργειακή τους απόδοση. Φαίνεται ωστόσο ότι η έως τώρα υψηλή ζήτηση ακινήτων δεν παρακινούσε τους κατασκευαστές να προτιμήσουν τις πιο άρτιες τεχνικές και τα αποτελεσματικότερα υλικά για να μονώσουν τις οικοδομές τους. Τώρα που ο κλάδος δοκιμάζεται με τη σειρά του από την οικονομική κρίση τους δίνεται η ευκαιρία να κερδίσουν το χαμένο έδαφος σε ότι αφορά τις περιβαλλοντικές και ενεργειακές προδιαγραφές που χρειάζεται να ενσωματώνουν τα σύγχρονα ακίνητα.

Κι όμως, μπορούν τα σπίτια να μην είναι ίδια μεταξύ τους...

«Τι μπορεί να είναι χειρότερο από τα σπίτια;

Κουτιά: ασυγχώρητα ορθογώνια, ογκώδη,

Όλα ίδια μεταξύ τους».

Μ. Τσβετάγεβα

Αν αυτοί -εμείς- που τα σχεδιάζουμε, μπορούμε να παλέψουμε, να τα υπερασπιστούμε, εμψυχωμένοι από ένα όνειρο μιας κοινότητας, που πρέπει να ξυπνήσει, να συνειδητοποιήσει πως οδηγείται βήμα βήμα με νόμιμους δρόμους στην ασφυξία.

Χθες, οι πρώτες μέρες του φθινοπώρου. Άνοιξα διάπλατα τις πόρτες και βγήκα στον ημιυπαίθριο χώρο του σπιτιού. Η μυρωδιά της βροχής μπήκε βαθιά μέσα στο σπίτι, ανέβηκε τα σκαλοπάτια, τρύπωσε στις κρεβατοκάμαρες. Και ο ήχος της βροχής ο ήπιος θόρυβος πάνω στις στέγες και στο χώμα...- πυκνός και συνεχής, ασταμάτητος και ομοιόμορφος. Βγήκα σ’ αυτόν τον μαγικό χώρο, το στεγασμένο ύπαιθρο, τον ημιυπαίθριο χώρο, ό,τι πολύτιμο διαθέτει το σπίτι μας, προφυλαγμένο από τη βροχή και τον άνεμο, προέκταση της φύσης μέσα στο σπίτι, τη δική μας χτισμένη φύση, με τις γλάστρες και τα γιασεμιά, και κάθισα εκεί μπροστά στο χτιστό μαρμάρινο τραπέζι, χωρίς ούτε ένα χαρτί ούτε ένα βιβλίο. Έτσι, μετέχοντας απλώς στη συμφωνία της βροχής. Έστω για λίγη ώρα, ξεκλέβοντας τον χρόνο...

Χαζή εικόνα, θα πείτε, κι όμως, πόσοι άραγε θα επιθυμούσαν να μπορούσαν να έκαναν το ίδιο. Να ζήσουν για λίγο αυτές τις σπάνιες στιγμές, που μας γυρίζουν πίσω στα παιδικά μας χρόνια, κάτω από τα στέγαστρα και τα νησιώτικα στεγάδια. Αυτά που όλοι καταγράφουμε σαν εθνική «κληρονομιά», αυτήν που επιβάλλουν να διατηρήσουμε, αλλά ταυτόχρονα μας απαγορεύουν να δημιουργήσουμε, προεκτείνοντάς τη στο σήμερα.

Τι τρέλα, τι ασυνέπεια, τι βλακεία!

Ένας νόμος κάποτε σχεδιασμένος από μια ομάδα ευαίσθητων ανθρώπων, μ’ έναν φωτισμένο υπουργό, ακυρώνεται λίγο λίγο από τη χυδαιότητα των εμπόρων της κατοικίας και την αδυναμία της Πολιτείας να αστυνομεύει τις κατασκευές. Πρώτοι υπεύθυνοι εκείνοι οι αρχιτέκτονες και οι μηχανικοί, που έχουν αποδεχθεί τους κανόνες του εμπορίου της κατοικίας και οι εργολάβοι, και ακολουθεί ολόκληρος ο πληθυσμός της χώρας.

(Ο αναμάρτητος πρώτος...).

Γιατί όλοι γνωρίζουν καλά ότι οι νόμοι έχουν παράθυρα.

Γνωρίζουν καλά ότι δεν είναι δυνατόν σήμερα με την έκπτωση των συνειδήσεων να υπάρξει έλεγχος.

Γνωρίζουν καλά ότι μέσα στην ασυδοσία, κανείς δεν τολμά να μηνύσει τον άλλο, καθώς ο ίδιος αυτός έχει κάπου λερωμένη τη φωλιά του και τέλος, γιατί όλοι αποφεύγουν τις καταγγελίες, καθώς είμαστε «μελό» και δεν θέλουμε να γίνουμε «καταδότες»!! «Ο έλεγχος της νομιμότητας είναι δουλειά του κράτους», λέμε σωστά.

Αποτέλεσμα: αυτοί οι μαγικοί ημιυπαίθριοι χώροι, αυτές οι στοές που χαρακτηρίζουν την αρχιτεκτονική, αυτή που ονομάζουν «πολιτιστική κληρονομιά» και χύνουν κροκοδείλια δάκρυα στο άκουσμά της, από τη Μινωική εποχή έως μέχρι πριν από λίγα χρόνια.

Αυτή την αρχιτεκτονική που αναπνέει και ζει μέσα από παρόμοιους χώρους σε όλη την ανατολική Μεσόγειο, στα σπίτια και στα δημόσια κτήρια, στα μοναστήρια και στα σχολεία, στους ξενώνες, στα νοσοκομεία και στα πανεπιστήμια, στους δρόμους και στις αυλές.

Αυτή την αρχιτεκτονική που διδάσκουν οι αρχιτεκτονικές σχολές, αυτή που υπερασπίζονται τα επίσημα όργανα των ειδικών - Σύλλογοι Αρχιτεκτόνων και ΤΕΕ.

Αυτή την αρχιτεκτονική μάς απαγορεύουν να την ασκήσουμε.

Επιτρέπεται μόνο στα τουριστικά καταλύματα (!) και απαγορεύεται -έμμεσα, αφού προσμετράται στην εκμετάλλευση- στα σχολεία, στα πανεπιστήμια, στα νοσοκομεία, στους σταθμούς των τρένων και των λεωφορείων, στα κτήρια των δημόσιων οργανισμών κ.λπ., κ.λπ., και βέβαια στα σπίτια!

Γιατί να μην επιτρέπεται να διαμορφωθούν ημιυπαίθριοι χώροι στα σχολεία, για να μαζεύονται οι μαθητές όταν βρέχει ή όταν ο ήλιος καίει;

Γιατί να μην επιτρέπεται να διαμορφωθούν ημιυπαίθριοι χώροι στα πανεπιστήμια, στα νοσοκομεία ως χώροι αναμονής για τους 6 μήνες τον χρόνο;

Γιατί θα πρέπει να στερούμε από εκείνους που δεν σκέφτονται να παρανομήσουν τη δυνατότητα να στεγάσουν έναν υπαίθριο χώρο, για να χαρούν την πλούσια εμπειρία του ημιυπαίθριου χώρου; Q

Ελευθεροτυπία, 14/10/2009

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΑΝΤΩΝΑΚΑΚΗΣ,

Αρχιτέκτονας

ΓΙΑ ΜΙΑ ΠΟΛΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ

Πόλη ελευθερίας, ισότητας και σεβασμού στη διαφορά
Ο Δήμος Αθηναίων δεν πρέπει να περιορίζει τη δράση του στη διαχείριση των τυπικών αρμοδιοτήτων του, όπως συμβαίνει μέχρι σήμερα. Αποτελεί θεσμό αυτοδιοίκησης των πολιτών, κατέχει σημαντική θέση στο πολιτικό σύστημα και μπορεί να συμβάλει ενεργά στη δημιουργία ενός κοινωνικού περιβάλλοντος ελευθερίας, δημοκρατίας, ισότητας και σεβασμού στη διαφορετικότητα. Μια ΑΝΟΙΧΤΗ ΠΟΛΗ για όλους και όλες.
Προτείνουμε και διεκδικούμε:
Πρωτοβουλίες του Δήμου για την υπεράσπιση των εργασιακών δικαιωμάτων. Εξάρτηση της παροχής υπηρεσιών στις επιχειρήσεις της Αθήνας (αδειοδότηση, αποκομιδή απορριμμάτων κλπ) από την τήρηση της εργατικής και της περιβαλλοντικής νομοθεσίας. Δημιουργία ειδικού ελεγκτικού σώματος
Δικαίωμα ψήφου στους μετανάστες. Μέχρι τότε θεσμοθέτηση αιρετού δημοτικού συμβουλίου μεταναστών με αποφασιστικές αρμοδιότητες στα ζητήματα μεταναστευτικής πολιτικής
Εφαρμογή προγραμμάτων, επιμόρφωσης και «δεύτερης ευκαιρίας» για Έλληνες και μετανάστες. Προγράμματα εκμάθησης της ελληνικής γλώσσας για τους μετανάστες, καθώς και διδασκαλίας της μητρικής γλώσσας στα παιδιά τους.
Πρόσληψη υπαλλήλων με γνώση των πιο διαδεδομένων γλωσσών των μεταναστών στις υπηρεσίες του Δήμου, καθώς και διερμηνέων νοηματικής γλώσσας για τους ανθρώπους με προβλήματα ακοής
Δημιουργία προσβάσεων για άτομα με αναπηρία σε όλα ανεξαιρέτως τα κτίρια δημόσιου ενδιαφέροντος (κρατικές υπηρεσίες, χώροι ψυχαγωγίας, κινηματογράφοι, θέατρα κ.λπ.)
Αναγνώριση ίσων δικαιωμάτων στην επαγγελματική, την κοινωνική και την οικογενειακή ζωή σε όλους τους πολίτες.
Αφαίρεση των καμερών παρακολούθησης από τους δρόμους της Αθήνας. Δημιουργία ειδικής νομικής ομάδας υποστήριξης των νέων που πέφτουν θύματα αστυνομικής αυθαιρεσίας (παράνομες προσαγωγές, έλεγχοι ταυτότητας χωρίς αιτιολογία κ.λπ.)
Η Δημοτική Αστυνομία να μην αποτελεί κατασταλτικό μηχανισμό. Διακοπή των οργανικών σχέσεων και των κοινών προγραμμάτων με την EΛ.AΣ. Αυστηρός περιορισμός των αρμοδιοτήτων της στη φύλαξη συγκεκριμένων κλειστών χώρων, στον έλεγχο αγορανομικών παραβάσεων (λαϊκές αγορές, τραπεζοκαθίσματα) κ.λπ.

από το /www.anoihtipoli.gr

Μετανάστες και πόλη

Η στάση μας απέναντι στους μετανάστες δεν προσδιορίζεται από καμία αλτρουιστική διάθεση, ούτε είναι ζήτημα «ανθρωπισμού» που τάχατες εμείς τη διαθέτουμε σε μεγαλύτερο βαθμό από άλλους. Είναι γιατί η αριστερά κατανοεί ότι οι διακρίσεις σε βάρος των μεταναστών και ο υποβιβασμός τους σε πολίτες δεύτερης κατηγορίας από τις δυνάμεις της εξουσίας, εξυπηρετεί καλύτερα την εκμετάλλευσή τους με κακοπληρωμένη και ανασφάλιστη εργασία και ότι τούτο το ευάλωτο κομμάτι της εργατικής τάξης βρισκόμενο σε συνεχή ομηρία αποτελεί στην ουσία ένα πολιορκητικό κριό ενάντια στα δικαιώματα του συνόλου του κόσμου της εργασίας. Ο αγώνας ενάντια στις διακρίσεις των μεταναστριών και μεταναστών πρωτίστως σημαίνει αγώνας ενάντια στον κοινωνικό αποκλεισμό που βιώνουν καθημερινά. Ένας αποκλεισμός που δεν είναι μια στατική κατάσταση αλλά μια διαδικασία που αναπαράγει και διευρύνει την περιθωριοποίησή τους. Συστατικό στοιχείο του αποκλεισμού αυτού είναι η παιδεία και πυρήνας της παιδείας η γλώσσα. Η ελληνική για τους ενηλίκους και η ελληνική και μητρική τους γλώσσα για τα παιδιά. Η τοπική αυτοδιοίκηση (Τ.Α.) μπορεί να δώσει σχολικές αίθουσες και δασκάλους για το σκοπό αυτό. Δεν είναι νοητό να απαιτεί η ελληνική πολιτεία την γνώση της ελληνικής γλώσσας από τους μετανάστες προκειμένου να τους χορηγηθεί άδεια παραμονής και να μην προβαίνει σε καμία παροχή για το σκοπό αυτό. Με βάση το σύνθημα «γνωρίστε τους μετανάστες» είναι σημαντικό να αναδείξουμε όλο τον πλούτο που μπορούν να προσφέρουν στην πρόοδο της κοινωνίας, με ενημερωτικές εκπομπές στην τηλεόραση και το ραδιόφωνο. Ο Δήμος οφείλει να χορηγήσει ζώνες τηλεοπτικού και ραδιοφωνικού χρόνου στους μετανάστες για την ενημέρωση των ομοεθνών τους για τα ζητήματα που τους απασχολούν, αλλά και για την προβολή του πολιτισμού τους στους γηγενείς. Η ψήφος των μεταναστών δεν είναι μόνο ένα δημοκρατικό δικαίωμα που το δικαιούνται, αλλά τούτο θα αποτελέσει ένα σημαντικό παράγοντα της ζωογόνησης του θεσμού της Τ.Α. Ο υπολογισμός της γνώμης και της ψήφου ενός σημαντικού τμήματος της τοπικής κοινωνίας θα επιβάλει αναπροσαρμογές στις προτεραιότητες της δημοτικής αρχής και έτσι θα μειωθούν σε ένα βαθμό τα φαινόμενα γκετοποίησης στον ιστό της πόλης. Ακόμη οφείλουμε, πέρα από τις προσωπικές απόψεις εκάστου, να αγωνιστούμε για το δικαίωμα στην θρησκευτική ελευθερία με το να απαιτήσουμε να δημιουργηθούν λατρευτικοί χώροι για όσους το επιθυμούν. Να μην παραλείπουμε σε όλες τις διεκδικήσεις μας τον ιδιαίτερο αγώνα για την ανάκτηση των δικαιωμάτων που χρειάζεται το πιο καταπιεσμένο τμήμα των μεταναστών που είναι οι γυναίκες. Η χειραφέτησή τους θα αποτελεί κάθε φορά το δείκτη προόδου τόσο στις ίδιες τις κοινότητές τους όσο και στην κοινωνία στο σύνολό της. Τελειώνοντας αυτό το σημείωμα θα ήταν χρήσιμο να τονίσουμε ότι ο αγώνας της αριστεράς δεν μπορεί να υποκαθιστά τον αγώνα των ίδιων των μεταναστών. Η αυτοοργάνωσή τους και συμπόρευση όπου χρειάζεται είναι ο μόνος δρόμος που μπορεί να αποτρέψει το πατρονάρισμα και την πολιτική εκμετάλλευση από ευκαιριακούς πολιτικαντικούς λαϊκισμούς από όπου και αν προέρχονται.