Δυστυχώς οι γιαπωνέζοι δεν ήταν αυστηροί!

Όπως αποκάλυψε η WikiLeaks η διεθνής Επιτροπή Ατομικής Ενέργειας είχε από το 1998 προειδοποιήσει τους Ιάπωνες ιθύνοντες για τα πυρηνικά, ότι μερικοί από τους αντιδραστήρες αυτής της χώρας δεν θα άντεχαν σε μεγάλο σεισμό. Παραταύτα δεν έγινε τίποτα.

Συμπερασματικά μπορεί να πούμε ότι δεν υπάρχουν τέλειες μηχανές, όπως δεν υπάρχουν τέλειοι άνθρωποι. Πάντα υπάρχουν κάποιοι απρόβλεπτοι παράγοντες.

Αφού δεν υπάρχουν τέλειοι άνθρωποι, δεν μπορούν να υπάρξουν και τέλειες μηχανές συνοψίζει τα συμπεράσματά του ο πυρηνικός φυσικός, τέως διευθυντής ερευνών στο Εθνικό Κέντρο Έρευνας Φυσικών Επιστημών “Δημόκριτος” κ. Ανδρέας Θεοφίλου μιλώντας στην “Αυγή”. Δυστυχώς σημειώνει δεν είχαν τηρηθεί οι προδιαγραφές για μεγάλες σεισμικές δονήσεις και κυρίως οι πιθανότητες να προκληθεί τσουνάμι. Αν δεν πετύχει η ψύξη των αντιδραστήρων, κανείς δεν μπορεί να είναι βέβαιος για τίποτα. Αναλυτικά η συνέντευξη:

* Οι Ιάπωνες δεν μπορούν να ισχυριστούν πως αιφνιδιάστηκαν από αυτόν τον πολύ μεγάλο σεισμό. Υποτίθεται πως οι προδιαγραφές κατασκευής θα έπρεπε να είναι οι αυστηρότερες. Και όμως, που έγινε ντόμινο ατυχημάτων. Τι δεν πήγε καλά στη συγκεκριμένη περίπτωση και πόσα λάθη έγιναν, αν έγιναν, στη διαχείριση των ατυχημάτων; Πόσο αξιόπιστες θεωρείτε πως είναι οι επίσημες ανακοινώσεις;

Όπως αποκάλυψε η WikiLeaks, η διεθνής Επιτροπή Ατομικής Ενέργειας είχε από το 1998 προειδοποιήσει τους Ιάπωνες ιθύνοντες για τα πυρηνικά ότι μερικοί από τους αντιδραστήρες αυτής της χώρας δεν θα άντεχαν σε μεγάλο σεισμό. Παραταύτα δεν έγινε τίποτα. Το μεγαλύτερο πρόβλημα όμως ήταν το τσουνάμι, που καθόλου δεν είχε ληφθεί υπόψιν όταν κατασκεύαζαν αυτούς τους αντιδραστήρες. Έτσι, μετά τον σεισμό, έγινε διακοπή του ηλεκτρικού ρεύματος των πυρηνικών σταθμών και οι γεννήτριες εκτάκτου ανάγκης δούλεψαν μόνο για μερικές ώρες! Αυτό σημαίνει ότι δεν είχε γίνει συντήρηση, για λόγους οικονομίας βέβαια. Αποτέλεσμα ήταν να διακοπεί η ψύξη και, ένεκα του φόβου τήξης της καρδιάς του αντιδραστήρα, άρχισαν να τον λούζουν με νερό της θάλασσας.

Αυτός ο τρόπος απεδείχθη ότι δεν ήταν αποτελεσματικός, μια και γινόταν παραγωγή υδρογόνου από την επαφή του με τα υπέρθερμα μεταλλικά τμήματα της καρδιάς, δηλαδή του όγκου όπου περιέχεται το ουράνιο. Παρ' ότι άνοιξαν διάφορες διόδους για την έξοδο του υδρογόνου, η παραγωγή του ήταν τόσο μεγάλη ώστε σημειώθηκαν εκρήξεις από την ανάφλεξη του υδρογόνου με αποτέλεσμα καταστροφές στα κτήρια των αντιδραστήρων. Μάλιστα σε μια περίπτωση ολόκληρη η οροφή του κτηρίου τινάχτηκε στον αέρα.

Ας δώσουμε όμως μερικές εξηγήσεις, γιατί θερμαίνεται η καρδιά του αντιδραστήρα και μετά το σβήσιμό του, δηλαδή και όταν δεν γίνεται σχάση του ουρανίου. Τα ραδιοϊσότοπα που παράγονται από τη σχάση είναι ραδιενεργά και, επειδή παραμένουν στην καρδιά, μπορούν να θερμαίνουν τη καρδιά του αντιδραστήρα για πολλά χρόνια εφόσον δεν γίνεται ψύξη. Η θερμοκρασία αυτή μπορεί να ανέβει αρκετά ώστε να γίνει τήξη της καρδιάς, με αποτέλεσμα τη διαρροή του υλικού της (ουράνιο, ραδιενεργά υλικά) στο πάτωμα του αντιδραστήρα. Αν δεν παρθούν μέτρα, τότε το πάτωμα λιώνει και ο πυρήνας αρχίζει να θάβει τον εαυτό του στο έδαφος, λόγω τήξης των πετρωμάτων. Όταν συναντήσει νερό ή πολλή υγρασία τότε παράγεται υδρογόνο που οδηγεί σε έκρηξη και εκτίναξη των υλικών της καρδιάς σε πολύ μεγάλο ύψος. Στην περίπτωση της Ιαπωνίας, όλα δείχνουν ότι έγινε μερική τήξη, σε μερικούς λίγο και σε άλλους περισσότερο.

* Και αν δεν πετύχει η ψύξη;

Μετά την αποτυχία ψύξης με θαλάσσιο νερό, που πρέπει να σημειώσουμε ότι ξαναπέφτει στη θάλασσα μαζί με ραδιενεργά υλικά, οι Ιάπωνες προσπάθησαν να ψύξουν τους αντιδραστήρες με νερό που έριχναν από ελικόπτερα. Το νερό αυτό περιείχε βόριο, που συμβάλλει στην καταστολή των αντιδράσεων σχάσης. Το βόριο προστέθηκε γιατί φοβόνταν βλάβη στο σύστημα καταστολής των αντιδράσεων σχάσης που γίνεται με ράβδους βόριου ή κάδμειου, υλικών που απορροφούν πολλά νετρόνια. Ούτε όμως με νερό από τα ελικόπτερα μπόρεσαν να ψύξουν αρκετά τους αντιδραστήρες. Έτσι, ο κίνδυνος ανεξέλικτης κατάστασης παραμένει.

Σύμφωνα με τις τελευταίες ειδήσεις πρόκειται σύντομα να αποκατασταθεί η παροχή ηλεκτρικού ρεύματος. Αυτό όμως δεν συνεπάγεται ότι δεν θα υπάρξουν προβλήματά στα συστήματα ψύξης. Ευχόμαστε ότι όλα θα λειτουργήσουν ομαλά, αν και η κατάσταση των περισσοτέρων αντιδραστήρων είναι εκτός ελέγχου.

* Και τι συμπέρασμα βγαίνει από όλα αυτά;

Συμπερασματικά μπορούμε να χουμε ότι δεν υπάρχουν τέλειες μηχανές, όπως δεν υπάρχουν τέλειοι άνθρωποι. Πάντα υπάρχουν κάποιοι απρόβλεπτοι παράγοντες.

Το ερώτημα είναι αν με περισσότερα συστήματα ασφάλειας μαζί με του πιο αυστηρούς κανονισμούς μπορεί να οδηγηθούμε σε απόλυτα ασφαλείς αντιδραστήρες. Οι κανονισμοί δεν τηρούνται ούτε καν στην Ιαπωνία, που ο λαός της θεωρείται ενός από τους πιο πειθαρχημένους στη γη.

* Πόσο αξιόπιστες είναι οι επίσημες ανακοινώσεις;

Οι ανακοινώσεις συνήθως αποβλέπουν στο καθησυχασμό του κόσμου. Ακόμη και ο Ιάπωνας πρωθυπουργός δήλωσε οι δεν ενημερωνόταν επαρκώς. Πολλές φορές οι ανακοινώσεις αυτές αντιφάσκουν με τα επιστημονικά δεδομένα.

* Τα ατυχήματα στους πυρηνικούς σταθμούς στην Ιαπωνία επαναφέρουν στη δημόσια συζήτηση, για επανεξέταση, το θέμα της χρήσης πυρηνικής τεχνολογίας για την παραγωγή ηλεκτρισμού. Ο κόσμος πλέον πιστεύει πως απόλυτη ασφάλεια δεν υπάρχει και το ρίσκο είναι τεράστιο. Είναι έτσι ή απλώς οι σεισμογενείς περιοχές πρέπει να αποκλειστούν από τέτοια εγχειρήματα;

Τα φαινόμενα που συνδέονται με τη λειτουργία των πυρηνικών αντιδραστήρων είναι τόσα πολλά, ώστε μπορεί πάντοτε κάτι να μη ληφθεί υπόψιν. Ήδη τα συστήματα ασφάλειας αποτελούν μεγάλο μέρους του κόστους ενός αντιδραστήρα που κάνουν τη πυρηνική ενεργεία αντιοικονομική. Δεν είναι μόνο το θέμα της σεισμογένειας. Πάντοτε κάποιος από το προσωπικό μπορεί να παραβλέψει κάποιο κανονισμό η να κάνει κάποιο μοιραίο λάθος.


* Έχει δικαίωμα μια χώρα να αποφασίζει μονομερώς την την παραγωγή ηλεκτρισμού από τη στιγμή που σε περίπτωση ατυχήματος το κόστος αφορά την υγεία εκατομμυρίων ανθρώπων στις γειτονικές περιοχές;

Ηθικό δικαίωμα δεν έχει, αλλά ακόμη δεν υπάρχει κάποιος διεθνής νόμος που να αναγκάζει μια χώρα να αποζημιώνει την άλλη σε περίπτωση ατυχήματος.

* Υπάρχει η εντύπωση πως η παραγωγή ηλεκτρισμού από πυρηνικά εργοστάσια
είναι φτηνή; Είναι;

Δεν είναι φθηνή. Ακόμη και η Αγγλία την επιχορηγεί, ενώ στις ΗΠΑ λόγω υψηλού κόστους δεν γίνεται εγκατάσταση νέων πυρηνικών αντιδραστήρων. Με την ευκαιρία, ένας μονό αντιδραστήρας στοιχίζει περισσότερο από δύο δισεκατομμύρια ευρώ και η απόδοση μιας τέτοιας επένδυσής αποδίδει μετά από δέκα και περισσότερα χρόνια. Καταλαβαίνεται ότι μια τέτοια επένδυση για την Ελλάδα θα σήμαινε σημαντική αύξηση του δημοσίου χρέους. Αντίθετα με τις ανεμογεννήτριες που τις εγκαθιστά κανείς σταδιακά έχει άμεση απόδοση και δεν χρειάζεται να καταφύγει κανείς σε τέτοιου μεγέθους δάνεια.

Μια πόλη ανοιχτή σε όλους

Η πόλη ως κοινωνικός πυκνωτής δεν αποτελεί ένα συνεκτικό, κλειστό σύστημα αλλά είναι ένα πεδίο υπό συνεχή διαμόρφωση ανοιχτή στην διαφορετική συνύπαρξη, την ενδεχομενικότητα και το πολιτικό

«Οι κοινωνικές σχέσεις παραγωγής υφίστανται κοινωνικά εφόσον υπάρχουν στο χώρο. Οι σχέσεις αυτές προβάλλονται, εγγράφονται στο χώρο ενώ ταυτόχρονα τον παράγουν» (H. Lefebvre)

Η πόλη ως κοινωνικός πυκνωτής δεν αποτελεί ένα συνεκτικό, κλειστό σύστημα αλλά είναι ένα πεδίο υπό συνεχή διαμόρφωση, ανοιχτό στην διαφορετικότητα και την ενδεχομενικότητα. Ταυτόχρονα, είναι και το πεδίο εκείνο στο οποίο αναπτύσσονται τοπικά κοινωνικές σχέσεις και η εξουσία γίνεται μέσο επιβολής, αντικείμενο διαπραγμάτευσης και αντίστασης. Η Αθήνα, ως μια μητρόπολη του σύγχρονου παγκοσμιοποιημένου κόσμου, αναπαριστά όλη αυτή την ποικιλία των σχέσεων που παράγουν τα αντικρουόμενα συμφέροντα των διάφορων κοινωνικών υποκειμένων που δρουν στον χώρο. Στο πλαίσιο αυτό αναπτύσσονται διαφορετικές τοπικότητες και ανταγωνιστικές τάσεις σε όλο το εύρος της περιοχής του Δήμου Αθηναίων.

Τα τελευταία χρόνια, από το Κολωνάκι μέχρι την Κυψέλη και από το Παγκράτι μέχρι τον Κολωνό, νέα συλλογικά υποκείμενα δημιούργησαν την επιστημονική και κοινωνική αμφισβήτηση, για την υπεράσπιση των αστικών δημόσιων υπηρεσιών και την προστασία του τοπικού περιβάλλοντος. Αδόμητοι χώροι που μπήκαν στο στόχαστρο της κερδοσκοπίας και της τσιμεντοποίησης απελευθερώθηκαν και δόθηκαν στους πολίτες, κτήρια αρχιτεκτονικής αξίας και ιστορικής μνήμης διασώθηκαν στεγάζοντας νέες κοινωνικές χρήσεις, παιδικοί σταθμοί και σχολικές στέγες «γλύτωσαν» από το κλείσιμο που επέβαλε η νεοφιλελεύθερη δημοτική και κεντρική διακυβέρνηση, περικοπές κοινωνικών παροχών δεν υλοποιήθηκαν μετά από τοπικούς αγώνες, αρχαιολογικοί χώροι άνοιξαν.

Σήμερα, σε συνθήκες οικονομικής κρίσης, φαινόμενα όπως η ενδημική ανεργία και η επισφάλεια που βρίσκονται στον πυρήνα της απόγνωσης της κοινότητας, οι επιδεινούμενες οικιστικές συνθήκες, η αποστράγγιση των κοινωνικών πόρων, η εγκατάλειψη ολόκληρων γειτονιών της πόλης στην υποβάθμιση οξύνονται προσβάλλοντας όλο και περισσότερα τμήματα του πληθυσμού της πόλης. Μέσα σ’ αυτό το κάδρο, νέα στοιχεία προσαρτώνται στη ζωή ιδίως του ιστορικού κέντρου αλλά και σε γειτονιές όπως ο Άγιος Παντελεήμονας. Η καθημερινότητα των περιοχών αυτών χαρακτηρίζεται από την υποβάθμιση, την απουσία της κρατικής και της δημοτικής μέριμνας, τη σταδιακή εγκατάλειψη κάθε μορφής κοινωνικής πρόνοιας για τους πολίτες, την καταπάτηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων από συγκεκριμένα κυκλώματα που εκμεταλλεύονται ανθρώπους, πωλούν ναρκωτικά και προστασία σε νυχτερινά κέντρα, την εγκληματικότητα, την έλλειψη υποδομών και καθαριότητας. Κάπως έτσι συντίθεται η καθημερινότητα της Αθήνας, μιας πόλης που συγκεντρώνει χιλιάδες ανθρώπους, κυρίως φτωχούς και μετανάστες που αναζητούν καταφύγιο απ’ το ρατσισμό, ανθρώπους που έχουν ανάγκη για υποδομές μέσα σε ένα τοπίο κοινωνικής ερήμωσης.

Η υποβάθμιση και η οικονομική υποτίμηση των γειτονιών του κέντρου της πόλης είναι αποτέλεσμα πολλών παραγόντων: Της απουσίας πολιτικής ανοιχτών συνόρων προς την Ευρώπη για τους πρόσφυγες και τους μετανάστες με αποτέλεσμα την υπερσυγκέντρωση τους σε συγκεκριμένα καταφύγια της πόλης όπου ζουν υπό άθλιες συνθήκες, της απουσίας κοινωνικών υπηρεσιών από μεγάλα τμήματα της πόλης, των περικοπών σε κονδύλια και προσωπικό των δομών απεξάρτησης και της διαπλοκής της αστυνομίας με τα κυκλώματα της περιοχής. Παράλληλα, η παράνομη χωροθέτηση και η ραγδαία εξάπλωση εμπορικών δραστηριοτήτων όπως εστιατόρια, μπαρ, gallery τέχνης, παράνομων νυχτερινών μαγαζιών που παρακάμπτουν τις χρήσεις γης στις γειτονιές, αλλοιώνουν την ισορροπία μεταξύ κατοικίας-υπηρεσιών, δημιουργούν ηχορύπανση και καταπατούν τον δημόσιο χώρο με τα τραπεζοκαθίσματα και τις πλαστικές τέντες. Σημαντικό ρόλο διαδραμάτισε και η εκδίωξη των παραγωγικών δραστηριοτήτων και των μικρών βιοτεχνιών από τις περιοχές της δυτικής Αθήνας, καθώς η παραγωγή ήταν αυτή που καθόριζε την κοινωνική σύνθεση των λαϊκών γειτονιών. Πρότυπα κατανάλωσης ήλθαν να επιβάλουν πρότυπα παραγωγής. Πλέον, οι αξίες της κατανάλωσης αντί της παραγωγής καθορίζουν τις αποφάσεις για τις χρήσεις γης.

Η παρακμή των γειτονιών δεν είναι φυσικό φαινόμενο. Προέκυψε ως αποτέλεσμα της κυριαρχίας των ιδιωτικών και δημόσιων επενδυτικών αποφάσεων και της λειτουργίας της αγοράς γης και κατοικίας (real estate). Το σχέδιο της τοπικής «αναζωογόνησης» όπως λειτούργησε στου Ψυρρή, στο Γκάζι και στο Μεταξουργείο (σε διαφορετική κλίμακα στο καθένα), αναμόρφωσε τις δομές των κεντρικών περιοχών για να λειτουργήσουν ως μηχανή κέρδους. Μαζί με την αναμόρφωση, αυτή η διαδικασία προβλέπει τη δημιουργία ζωνών πολυτελούς κατοικίας (gentrification) και οικονομικών υποδομών σε νέα κεντρικά συγκροτήματα γραφείων.

Στη σύγχρονη Αθήνα, υπό το βάρος της κρίσης, του πολλαπλασιασμού της φτώχειας και της βίας, της δημιουργίας θυλάκων αποκλεισμού, των χωρικών ανισοτήτων στις γειτονιές αλλά και των κοινών τους προβλημάτων, η κυρίαρχη πολιτική για την πόλη επιβάλλει μια νέα οικονομική, κοινωνική, πολιτισμική ατζέντα που υποκαθιστά τις ανάγκες των ανθρώπων και οδηγεί την αστική αναδιαμόρφωση. Επιχειρήσεις σκούπα, εκτοπισμός των κατοίκων, καταστροφή της κοινότητας και της αλληλεγγύης, ξενοφοβία, απεμπόληση των παλιών της χρήσεων που θυμίζουν την παλιά της «υποβάθμιση» και ακυρώνουν την μνήμη της.

Απέναντι σε αυτούς τους σχεδιασμούς, υπάρχουν πρωτοβουλίες και κινήματα πολιτών που διαμορφώνουν την δική τους ατζέντα για την πόλη και την αυτοδιοίκηση. Βασική μέριμνα είναι η κατάθεση ενός ολοκληρωμένου κοινωνικού και πολεοδομικού σχεδίου με προτεραιότητα τον δημόσιο έλεγχο των χρήσεων και των τιμών γης. Με προγράμματα κοινωνικής στέγης, παιδικούς σταθμούς, χώρους δημιουργίας και πολιτισμού σε υπάρχοντα κτίρια του δήμου, βελτίωση και δημιουργία βασικών κοινωνικών δομών για τους πολίτες (ΚΑΠΗ, σχολεία, ιατρεία), εξωραϊσμό του δημόσιου χώρου(δημόσια ουρητήρια, καθαριότητα, ανακύκλωση, «πρασίνισμα» και φύτευση των αδόμητων χώρων με την υποστήριξη από φυτώρια του δήμου), τη δημιουργία πάρκων στις γειτονιές και την αντίσταση σε κάθε αυθαιρεσία.

Η πόλη είναι το πεδίο που ασκούνται τα ανταγωνιστικά οικονομικά και πολιτικά σχέδια, το πεδίο της διαμόρφωσης κοινωνικών συνειδήσεων και πολιτισμικών πρακτικών. Η πόλη πρέπει να είναι πάνω από όλα ανοιχτή και αλληλέγγυα σε όλους.

ΠΗΓΗ RED NOTBOOK

ΟΛΥΜΠΙΑΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ 2004: 6 ΧΡΟΝΙΑ ΜΕΤΑ…

Πιστεύοντας ότι καλό θα ήταν να ανοίξει μια συζήτηση για τις επιπτώσεις και την «κληρονομιά» των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004 στην Αθήνα, καταθέτω αυτό το κείμενο που γράφτηκε με αφορμή τη συζήτηση που οργάνωσε στις 13/6/2010 στο Μοσχάτο η «Μεσοποταμία».

Πάνος Τότσικας

Πολειδόμος

Μέλος της Διαδημοτικής Επιτροπής για τη διάσωση του Υμηττού

«Η ιδέα της καταγραφής των συνολικών επιπτώσεων από την διεξαγωγή των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004

στην Αθήνα σε μια “Μαύρη Βίβλο”, έχει συζητηθεί εδώ και πολύ καιρό σε κάποιους κύκλους, οι οποίοι

είχαν εκφράσει τις επιφυλάξεις τους ή την συνολική τους αντίθεση στο όλο εγχείρημα…

(Είναι) γεγονός όμως ότι δεν λειτούργησε κάποιος “μηχανισμός” που να καταφέρει να ταξινομήσει, να

επεξεργαστεί και να αξιολογήσει το τεράστιο υλικό που είχε συγκεντρωθεί τα 8 χρόνια που προηγήθηκαν

των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004…Ίσως, για μια ακόμη φορά, το κενό αυτό καλυφθεί από ακαδημαϊκές

μελέτες και έρευνες, από διδακτορικές και μεταπτυχιακές διατριβές. Ας ελπίσουμε ότι η ιστορία δεν θα

γραφτεί τελικά αποκλειστικά από τους ισχυρούς, από αυτούς που έχουν το χρήμα και ελέγχουν τους

μηχανισμούς των ΜΜΕ, από τους διαμορφωτές της κοινής γνώμης. Ας ελπίσουμε ότι οι όποιες αντιστάσεις

δεν αφομοιώθηκαν, θα μπορέσουν να βρουν τα “περάσματα” και να αναδείξουν το τι συνέβη πραγματικά

στη χώρα μας με αφορμή τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2004 στην Αθήνα…»

Τα παραπάνω γράφονταν τον Νοέμβριο του 2004, στον πρόλογο του βιβλίου μου «Η άλλη όψη της

Ολυμπιάδας 2004» (εκδόσεις ΚΨΜ), το οποίο αποτέλεσε μια πρώτη «…ατομική και αποσπασματική

παρουσίαση κάποιων πτυχών της Ολυμπιακής Αθήνας και κάποιων επιλεγμένων “αδέσποτων” απόψεων,

προκειμένου να καταγραφούν κάποια “ίχνη” έστω, διαφορετικών στάσεων αλλά και αντιστάσεων που

εκδηλώθηκαν ενάντια στους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2004…»

Σήμερα, 6 χρόνια μετά, δεν έχουν γίνει ακόμη σοβαρές απόπειρες να αναλυθεί και να αξιολογηθεί η

Ολυμπιακή περιπέτεια της χώρας μας. Πρόσφατα, το αρχείο της «Πρωτοβουλίας ενάντια στην

"Ολυμπιάδα 2004" και της «Καμπάνιας Αντί – 2004», παραχωρήθηκε στο Πανεπιστήμιο Κρήτης και βρίσκεται

στην Βιβλιοθήκη - Κέντρο Πληροφόρησης (Ρέθυμνο), προκειμένου να καταλογογραφηθεί και να είναι

διαθέσιμο σε κάθε ενδιαφερόμενο.

Αξίζει ωστόσο να επισημάνουμε ότι σήμερα, 6 χρόνια μετά τους Ο.Α του 2004, δεν έχει ζητηθεί και δεν έχει

συσταθεί καμιά «εξεταστική επιτροπή» της Βουλής, προκειμένου να διερευνήσει και να καταλογίσει ευθύνες

στους πρωταγωνιστές της αρπαγής της δημόσιας περιουσίας και του δημόσιου χρήματος, στους

πρωταγωνιστές της λεηλασίας των ελεύθερων χώρων της Αττικής και του φυσικού περιβάλλοντος, με αφορμή

την διεξαγωγή των Ο.Α του 2004 στην Αθήνα.

Γιατί άραγε;

Η άλλη όψη της Ολυπιάδας

Toν Νοέμβριο του 2004, στην Εισαγωγή του προαναφερθέντος βιβλίου «Η άλλη όψη της Ολυμπιάδας 2004»,

ανέφερα μεταξύ άλλων:

«…Το 1990 οι «αθάνατοι» της Διεθνούς Ολυμπιακής Επιτροπής (ΔΟΕ) θεώρησαν ότι η Αθήνα δεν είχε τις

απαιτούμενες προϋποθέσεις και υποδομές και ανέθεσαν τους Αγώνες του 1996 στην Ατλάντα της κόκα – κόλα

(με το αζημίωτο φυσικά)… Όμως, τον Σεπτέμβριο του 1997, η ΔΟΕ ανέθεσε τους Ο.Α του 2004 στην Αθήνα,

ενώ ούτε τότε υπήρχαν οι αναγκαίες υποδομές…Ο φάκελος που είχε κατατεθεί στη ΔΟΕ ήταν γεμάτος ψέματα

(όπως π.χ ότι το 75% των απαιτούμενων εγκαταστάσεων ήταν ήδη έτοιμες), υποκοστολογήσεις, αοριστολογίες

και ευχολόγια (όπως π.χ ότι η Αθήνα θα «πρασινίσει»)…Ακόμη, το προβλεπόμενο συνολικό κόστος των

εγκαταστάσεων ανέρχονταν σε 750 δις δρχ ( 2,2 δις ευρώ), και προβλέπονταν να υπάρξει και οικονομικό

όφελος από τους Ο.Α, εφόσον τα έσοδα προϋπολογίζονταν ότι θα είναι περισσότερα από τα έξοδα…

Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία της κυβέρνησης της Ν.Δ (Οκτώβριος 2004), το τελικό κόστος των Ο.Α της Αθήνας

ανέρχεται σε 8.954 δις ευρώ (πάνω από 3 τρις δρχ), δηλαδή ποσό τετραπλάσιο του αρχικώς προϋπολογισθέντος

από τον φάκελο υποψηφιότητας….Όσον αφορά τα «έσοδα» από τους Ο.Α, δεν αναφέρεται τίποτα

συγκεκριμένο (και συνολικό) και οι αρμόδιοι μας παραπέμπουν σε «κέρδη» από την μελλοντική αύξηση του

τουρισμού και από ενδεχόμενες ξένες επενδύσεις…»

Θα πρέπει να επισημανθεί ότι νεώτερες εκτιμήσεις ανέβασαν το κόστος των Ο.Α στα 11,27 δις ευρώ, ενώ

σήμερα από κάποιους εκτιμάται ότι και η πραγματική δαπάνη των Ο.Α του 2004 στην Αθήνα ανήλθε στα

20-30 δις ευρώ, αν λάβουμε υπόψη και κάποια ποσά που καταγράφηκαν στους μυστικούς κωδικούς κάποιων

υπουργείων ή αν συμπεριληφθούν και δαπάνες που δεν θα γίνονταν αν δεν υπήρχε ο «εθνικός στόχος» των

επιτυχημένων Ο.Α.

Επίσης, πρέπει να επισημανθεί ότι, όσον αφορά τα κέρδη από την αύξηση του τουρισμού θεωρούνται

ουσιαστικά ανύπαρκτα: Το τουριστικό συνάλλαγμα το 2009 ήταν 10,3 δις ευρώ ενώ το 2000 ήταν 10 δις και οι

προβλέψεις για 445.000 θέσεις εργασίας στον τουριστικό κλάδο ουδέποτε επιβεβαιώθηκαν. (1)

Ακόμη, πρέπει να επισημανθεί, ότι ξένες επενδύσεις ουσιαστικά δεν υπήρξαν μετά τους Ο.Α κι ότι οι

«επενδυτές» προτίμησαν να επενδύσουν σε άλλες χώρες.

Άνθρακες, δηλαδή ο θησαυρός των «κερδών» από τους Ο.Α του 2004 στην Αθήνα…

«…Πριν ωστόσο προλάβουν να τελειώσουν οι Ο.Α, άρχισε η εισαγγελική έρευνα για διαχειριστικές ανωμαλίες

στην Οργανωτική Επιτροπή «Αθήνα 2004 Α.Ε», στην οποία ως γνωστόν πρόεδρος από το 2001 ήταν η κα

Γιάννα Αγγελοπούλου Δασκαλάκη. Σύμφωνα με το πόρισμα δυο ανώτατων δικαστικών, μελών της Τριμερούς

Ελεγκτικής Επιτροπής, προκύπτουν σοβαρές παρατυπίες που αφορούν το χορηγικό πρόγραμμα, τις δαπάνες

για διαφημιστική προβολή, τις τελετές για εθελοντισμό, τις συμβάσεις παροχής υπηρεσιών, τις προμήθειες

αγαθών, τις προσλήψεις προσωπικού, τις αποζημιώσεις κ.ά.

Οι δύο δικαστικοί απομακρύνθηκαν «νομότυπα». Όπως ανέφεραν με ανοιχτή επιστολή τους, οι ενοχλητικές

παρατηρήσεις του πορίσματος που κατέθεσαν για την διαχειριστική περίοδο του 2001, οδήγησαν στην

αντικατάστασή τους και στον αποκλεισμό τους από τον έλεγχο των πεπραγμένων της Οργανωτικής Επιτροπής

«Αθήνα 2004 Α.Ε» για τα επόμενα έτη 2002, 2003,2004 (οπότε δηλαδή παίχτηκε το χοντρό παιγνίδι…).

Επισημαίνουμε ότι δεν είναι η πρώτη φορά που η κα Αγγελοπούλου ελέγχεται δικαστικά για τον τρόπο

διαχείρισης του δημόσιου χρήματος: τον Ιανουάριο του 1998 , 14 μέλη της «Πρωτοβουλίας πολιτών ενάντια

στην διεξαγωγή των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004 στην Αθήνα», με μηνυτήρια αναφορά τους κατά της κας

Αγγελοπούλου ως προέδρου της Επιτροπής Διεκδίκησης του Οργανισμού «Αθήνα 2004», ζητούσαν την

ποινική δίωξή της με βάση την έκθεση του καθηγητή Κ. Σοφούλη, διευθυντή του «Αθήνα 2004». Τελικά με

εντολή του αρμόδιου εισαγγελέα κ. Νταγιάκου η υπόθεση παραπέμφθηκε στο ΣΔΟΕ», και εν συνεχεία

«κουκουλώθηκε», συμπληρώνουμε σήμερα…

Όπως ωστόσο έγραφα τον Νοέμβριο του 2004 «…δεν είναι όμως μόνο η κα Γιάννα Αγγελοπούλου που θα

έπρεπε να ελεγχθεί για διαχειριστικές ατασθαλίες, αφού δεν ευθύνεται μόνο αυτή για τη διόγκωση του αρχικού

προϋπολογισμού των Ο.Α. Σημαντικότερη ευθύνη φέρουν όσοι υπουργοί του ΠΑΣΟΚ (κυρίως του ΥΠΕΧΩΔΕ και

του ΥΠΠΟ) εμπλέκονται στην ανάθεση των Ολυμπιακών έργων και των λοιπών συνοδευτικών εγκαταστάσεων

και στην εκτίναξη του αρχικού προϋπολογισμού της στα ύψη. Ακόμη σημαντική ευθύνη έχουν όσοι εμπλέκονται

στην διαμόρφωση του εξωφρενικού κόστους για την «ασφάλεια» των Ο.Α. Εδώ βεβαίως οι ευθύνες είναι

κυρίως πολιτικές…»

Αυτά γράφονταν τον Νοέμβριο του 2004. Χρειάστηκαν να περάσουν πάνω από 5 χρόνια και να ξεσπάσει το

σκάνδαλο με την Zήμενς, για να αρχίσουν να συζητάνε στη Βουλή για τις μίζες που έπαιρναν κάποιοι

«επώνυμοι», προκειμένου να ανατεθεί το λεγόμενο «σύστημα ασφαλείας» C4I στην κοινοπραξία που

συμμετείχε η Ζήμενς…

Ας επισημάνω κάτι ακόμη: Τον Νοέμβριο του 2004 έγραφα «…Όλοι αυτοί οι εμπλεκόμενοι θα έπρεπε σήμερα

να κληθούν και να λογοδοτήσουν. Αυτό όμως δεν γίνεται, γιατί κανένας δεν αναλαμβάνει την ευθύνη να τους

το ζητήσει. Φαίνεται ότι στο θέμα των Ολυμπιακών Αγώνων επικρατεί μια ιδιότυπη «ομερτά» παρά τους

λεονταρισμούς που κατά καιρούς εκδηλώνουν διάφοροι…».

Και κατέληγα: «…Ωστόσο το ζήτημα δεν είναι αν θέλουμε να μάθουμε την αλήθεια και τι έγινε πραγματικότητα

τα τελευταία χρόνια στη χώρα μας με αφορμή και με πρόσχημα τους Ολυμπιακούς Αγώνες. Το ζήτημα είναι αν

τολμάμε να εναντιωθούμε, αν τολμάμε να πάμε κόντρα στο ρεύμα της ιδιοτέλειας και της υποταγής,

διεκδικώντας εν τέλει την αξιοπρέπειά μας. Μήπως όμως ζητάμε πολλά στις ζοφερές εποχές που ζούμε;».

Τα όσα αναφέρονται παραπάνω, ισχύουν και σήμερα…

Επιπτώσεις των Ολυμπιακών Αγώνων 2004

Αντί μιας ανάλυσης της σημερινής κατάστασης, παραθέτω κάποια αποσπάσματα

από κείμενα που γράφτηκαν κατά την λήξη των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004 :

«Οι Ο.Α της Αθήνας αποτελούν παρελθόν. Οι πληγές όμως που άνοιξαν θα αργήσουν να κλείσουν»,

επισημαίναμε στην Συνέντευξη Τύπου που δώσαμε στις 26 Αυγούστου 2004 στον Δικηγορικό Σύλλογο Αθήνας,

κάνοντας μια πρώτη αποτίμηση των Ολυμπιακών Αγώνων». Και επισημαίναμε: «…Οι Ο.Α αποτελούν την

απαρχή νέων δεινών για τον τόπο μας, τις συνέπειες των οποίων θα πληρώσουμε όχι μόνο εμείς αλλά και οι

επόμενες γενιές…» (2)

…Το τίμημα από την διεξαγωγή των Ο.Α στην Αθήνα είναι βαρύ:…Το οικονομικό κόστος των Αγώνων είναι

ανεξέλεγκτο…Η κατασπατάληση του δημόσιου χρήματος, η υπερχρέωση και ο υπερδανεισμός της χώρας

έφτασε σε πρωτοφανή επίπεδα…Οι κοινωνικές παροχές, εκ των πραγμάτων θα συρρικνωθούν τα επόμενα

χρόνια...

Τα δημοκρατικά δικαιώματα και οι εργασιακές σχέσεις επιδεινώθηκαν… Το χάσμα μεταξύ Αθήνας και

περιφέρειας έγινε ακόμη μεγαλύτερο…Το περιβαλλοντικό κόστος για την Αττική είναι τεράστιο. Νέες

οικιστικές επεκτάσεις για την κατασκευή ολυμπιακών εγκαταστάσεων, ήρθαν να προστεθούν στις διαδοχικές

επεκτάσεις των προηγούμενων δεκαετιών… Κατασκευή φαραωνικών αθλητικών εγκαταστάσεων σε

ελεύθερους, αδόμητους χώρους (Μαρούσι, Γαλάτσι, Νίκαια, Λιόσια κ.ά) αλλά και σε ιδιαίτερα ευαίσθητους

παραλιακούς χώρους (Σχινιάς, Αγ. Κοσμάς, παραλία Καλλιθέας) και ορεινούς όγκους

(Πάρνηθα – Ολυμπιακό Χωριό, Υμηττός – Κ.Υ.Τ / ΔΕΗ)…(2)

Η προώθηση του «εθνικού συμφέροντος» ήταν ένα από τα βασικά επιχειρήματα που χρησιμοποιήθηκαν κατά

την περίοδο προετοιμασίας των Ο.Α προκειμένου να δικαιολογηθεί η παραβίαση της ισχύουσας νομοθεσίας.

Ακόμη και το Συμβούλιο της Επικρατείας δικαιολόγησε κάποιες αυθαιρεσίες στο όνομα του «εθνικού»και του

«δημόσιου» συμφέροντος…

…Για μας το «εθνικό συμφέρον» επέβαλλε να μην αναλάβει η χώρα μας την διεξαγωγή των Ολυμπιακών

Αγώνων. Αυτοί που τους διεκδίκησαν, που τους στήριξαν ή τους ανέχτηκαν θα έπρεπε να αναλάβουν τις

ευθύνες τους. Όμως δεν πρόκειται να το κάνουν όσο δεν τους υποχρεώνει κανείς…(3)

Σημειώσεις

(1) Άρης Χατζηγεωργίου: Η μαύρη τρύπα του 2004 - Ελευθεροτυπία 13/3/2010

(2) Καμπάνια Αντι-2004 : Εκτιμήσεις και συμπεράσματα από τους Ο.Α της Αθήνας

ΕΜΠ - 27/9/2004

(3) Π. Τότσικας: Ολυμπιακοί Αγώνες 2004 και «εθνικό συμφέρον»-

Ελευθεροτυπία 27/8/2004